این روزها کمتر کسی با «نهجالبلاغه» کتابی ارزشمند اما مهجور مانده برسر طاقچه یا قفسه کتابخانه آشنایی دارد، نهج البلاغه در جامعه غریب واقع شده و آنگونه که باید در زندگی امروزی مورد توجه قرار نمیگیرد.
اگرچه در سالهای اخیر پس از انقلاب اسلامی برای معرفی قرآن و نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه و سایر کلام معصومین علیهمالسلام که همه نور است، تلاش فراوانی انجام شده همچون شکلگیری بنیادها و انجام کارهای پژوهشی و ترویجی مختلف، اما هنوز جای کار بسیار دارد و در مقایسه با آنچه حق قرآن و نهجالبلاغه است، گویی کاری صورت نگرفته است.افراد زیادی نهجالبلاغه را تنها به عنوان کتاب مذهبی میشناسند، اما این نکته مبرهن است که نهجالبلاغه کتابی است با دستورات جامع و کامل برای هر روز زندگی انسانها و در تمام ادوار محتوای آن قابل استفاده است.حال سوال این است که «چگونه میتوان نهجالبلاغه را بیش از این وارد زندگی انسان معاصر کرد؟» برای پاسخ به این سوال از کاربردی کردن محتوای نهجالبلاغه میتوان بهره برد.
ترویج نهج البلاغه نیازمند افرادی مستعد است که نهجالبلاغه و تفاسیر و شروح آن را مطالعه کنند، سپس مطالب نهج البلاغه را به زبانی ساده در اختیار آحاد مردم جامعه قرار دهند، چرا که همه افراد جامعه توان آن را ندارند که خودشان با مراجعه به نهج البلاغه مطلب را بدست آورند.محققان و پژوهشگران دینی بر آن شدند تا با تشکیل کنگرههای بینالمللی نهجالبلاغه گامی موثر در این زمینه بردارند.
باید برای رفع مهجوریت نهجالبلاغه، مباحث علمی و مفاهیم این کتاب ارزشمند از کتابخانه خارج شود و به عموم مردم برسد تا به همه سرایت کند و در نهایت منجر به حکمرانی علوی شود. نظام جمهوری اسلامی نزدیکترین الگو به حکومت اسلامی است اما هنوز فاصله زیادی با حکمرانی اسلامی دارد.
مؤسسه نهجالبلاغه از سال ۱۳۹۳ در اصفهان شروع به کار کرد و تا کنون فعالیتهای گستردهای را در همه ابعاد پایهریزی کرده و به انجام رسانده است، کلام امیرمؤمنان(ع) در نهجالبلاغه بازتاب جهانی دارد.
یکی از اهداف کنگرههای بینالمللی، سیر علمی در نهجالبلاغه، با نگاه تبیین ساختارهای تمدنی در عرصههای جهانی است. در اولین کنگره بینالمللی نهجالبلاغه به «تحکیم نقش نهجالبلاغه به عنوان یک مرجع معتبر علوم انسانی» پرداخته شد.اگر قرار باشد نهجالبلاغه مشکلات انسان را حل کند و پایه بومیسازی علوم انسانی باشد، باید اصلیترین عنصر که همان جایگاه انسان است را مشخص کند، چرا که محور علوم انسانی بر مبنای جایگاه انسان است. بر این اساس دومین کنگره باموضوع «انسان در تراز نهجالبلاغه» به این امر پرداخت.از آنجایی که انسانها بدون زیستبوم وجود خارجی ندارند و هر انسانی ذیل یک زیست بوم عمل میکند، سومین کنگره بینالمللی نهجالبلاغه با محوریت «نهجالبلاغه و زیست شرافتمندانه» برگزار میشود.
در نگاه امام علی(ع) «زیست شرافتمندانه» چگونه مطرح میشود؟ به عنوان مثال، زیست بوم اقتصادی که باید در یک تمدن شکل بگیرد چیست؟ این زیست بوم با چه چالشهایی مواجه است و راهکار بیرون رفتن از آنها چیست؟
این کنگره در قالب ۶ زیستبوم در حوزههای سیاسی، مدنی و حقوقی، فرهنگی و اجتماعی، جهاد و مقاومت، اقتصاد و تربیت و روانشناسی از منظر نهجالبلاغه برگزار میشود.
عنوان «زیست شرافتمندانه» از کلام حضرت امام خمینی(ره) گرفته شده است که فرمودند: «نهجالبلاغه راه نجات است».طبق گفته حجت الاسلام بیگی، دبیر کنگره بینالمللی نهجالبلاغه، ۳ هزار دانشجو در کلاسها و نشستهای نهجالبلاغه شرکت میکنند و برای کنگره سوم به ۱۱۰ کشور جهان فراخوان مقاله ارسال شده و از ۵۰ ملیت در سومین کنگره بینالمللی نهجالبلاغه حضور دارند.
حجتالاسلام بیگی با اشاره به اینکه چهار پیش همایش در خارج از کشور در کشورهای امریکای جنوبی، مالزی، روسیه و عراق برگزار میشود گفت: انس جهانی با نهجالبلاغه از اهداف برگزاری پیش نشستهای جهانی است.وی افزود: ما باید عقب افتادگیهای خود را در علوم انسانی با کلام امیرالمومنین(ع) و نهج البلاغه جبران کنیم. حقیقت این است که اغلب مطالب و محتواهای علوم انسانی ما در غرب شکل گرفته است و این روند باید اصلاح شود.
حجت الاسلام مسعود راعی، دبیر علمی کنگره بینالمللی نهجالبلاغه اعلام کرد: ۴۵۰ مقاله از سراسر جهان و استانهای مختلف ایران به دبیرخانه کنگره ارسال شده است که به ۳ زبان فارسی، عربی و انگلیسی است.وی افزود: بررسی مقالهها در کنگره توسط ۳۴ عضو هیئت علمی دانشگاههای سراسر دنیا انجام شده است.
از استان اصفهان ۳۱۶ مقاله، از استان تهران ۲۲ مقاله و از سایر استانها و نقاط دیگر دنیا ۱۶ مقاله به کنگره رسیده است.حجتالاسلام والمسلمین احمد سالک کاشانی، رئیس هیئت مدیره موسسه نهجالبلاغه استان اصفهان اظهار داشت: مؤسسه نهجالبلاغه اصفهان که از سال ۱۳۹۳ گشایش یافت تا به امروز فعالیت گستردهای را در همه ابعاد دنبال کرده است.وی افزود:
هدف از برگزاری کنگره نهجالبلاغه این است که کلام امیرالمومنین (ع) به درون خانههای مردم در داخل و خارج از کشور راه بیابد، تا گام مهمی در راستای ابعاد مسائل علمی، سیاسی و حکمرانی، تربیتی، اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه برداشته شود.انقلاب اسلامی با قرآن و نهجالبلاغه آغاز شده است و ادامه حیات جمهوری اسلامی ایران هم با قرآن و نهجالبلاغه ممکن است، بنابراین آنچه در این کنگرهها و رویدادها دنبال میشود، جریان ساز شدن نهجالبلاغه و وارد شدن آن به لایههای مختلف جامعه است.
پیام نجفی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان اصفهان اظهار داشت: دانشگاه آزاد اسلامی با همکاری مؤسسه نهجالبلاغه، مرکز تحقیقات نهجالبلاغه را راهاندازی کرده است. تا کنون حدود ۷۰ پایاننامه دکتری با محوریت نهجالبلاغه توسط دانشجویان دانشگاههای آزاد استان اصفهان نوشته شده است، اما راه طولانی برای استخراج نکات کلیدی در حوزههای فردی، خانوادگی و حکمرانی از نهجالبلاغه در پیش است که این تنها قدمهای ابتدایی آن است.
یکی از وجوه برجسته نهج البلاغه این است که میتواند به ما الگوی زیست مسلمانی و الگوی زیست انسانی بدهد. در کتاب «رخساره خورشید» نوشته مصطفی دلشادتهرانی، به موضوع سیره امام علی(ع) در نهجالبلاغه پرداخته شده است. در این کتاب، نویسنده ده اصل را به عنوان ده فرمان زیست مسلمانی و انسانی، از زبان نهجالبلاغه با عنوان سبک زندگی در نهجالبلاغه بیان کرده است. این ده اصل شامل، اصل مرزبانی و حریمداری، پرواپیشگی، اعتدال و میانه روی، پارسایی، تکریم، پاسداشت حقوق، رفاقت و مدارا، صراحت و صداقت، پایبندی به عهد و پیمان و عدالت است.
اگر به همین ده اصلی که از نهجالبلاغه به عنوان ده فرمان زیست مسلمانی و انسانی استخراج شده است، عمل کنیم، نه فقط الگوی زیست شهروند یک جامعه اسلامی و مناسبات لازم برای آن، بلکه خیلی فراتر از آن را میتوانیم به دست آوریم. در این راستا باید اولاً به شناخت چنین الگویی برای زیست توجه کنیم، دوم آنکه آن را ساماندهی کنیم و سوم اینکه این الگو را پیگیرانه وارد زندگی کنیم.سومین کنگره بینالمللی نهجالبلاغه با عنوان «نهجالبلاغه و زیست شرافتمندانه» یازدهم تیرماه سال جاری همزمان با روز مباهله پیامبر اکرم (ص) در سالن مرکز همایشهای بینالمللی اصفهان (سالن اجلاس سران) برگزار میشود.
