گروه سیاسی جهان نیوز: با پایان یافتن مهلت ده‌ساله مقرر در بند هشتم قطعنامه ۲۲۳۱، عباس عراقچی و میخائیل اولیانوف، وزیر امور خارجه ایران و نماینده دائم روسیه در شورای امنیت، با استناد به تصریح همان بند بر خاتمه تمامی مفاد در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴، پایان قطعنامه را اعلام کردند و تروئیکای اروپایی با تمسک به بندهای ۱۱ و ۱۲ سازوکار حل اختلاف، مدعی فعال شدن مکانیسم موسوم به ماشه شدند.

 

این تقابل، صحنه‌ای تازه از نزاع حقوقی و سیاسی در شورای امنیت شده است. از منظر تهران، پایان ۲۲۳۱ نه تصمیم سیاسی، بلکه تحقق تقویم حقوقی شورا بود و نیازی به مصوبه جدید وجود نداشت، بنابراین هر ادعای بازگردانی خودکار تحریم‌ها فاقد مبنای حقوقی تلقی شد. ایران در پاسخ رسمی خود، اقدام اروپایی‌ها را از اساس باطل دانست زیرا مکانیسم ماشه تنها زمانی معتبر است که برجام در جریان باشد و مسیر رسمی شورا، نه از طریق اعلام‌های یک‌جانبه طی شود.  

نامه مشترک ایران، روسیه و چین نیز بر پایان کامل و به‌موقع قطعنامه و خروج پرونده ایران از دستورکار شورای امنیت تأکید کرد و همین امر پشتوانه سیاسی روایت ایران را گسترش داد و امکان اجماع‌سازی اروپایی را سخت‌تر کرد. کشورهای عضو جنبش عدم تعهد نیز در موضع ایران ایستادند و کفه حقوقی-سیاسی تهران را سنگین‌تر ساختند.   

 

در عین حال، در سطح داخلی، پایان برجام معنایی فراتر از یک رخداد حقوقی دارد. برجام که روزی نماد امید به تعامل و تبلور نگاه به بیرون بود، پس از یک دهه ناکامی به پایان مسیر خود رسید و سرنوشتی محتوم از اتکای بر وعده‌های دیگران و نگاه به بیرون علی الخصوص غرب را آشکار ساخت.

تجربه برجام نشان داد که جریان اصلاح‌طلب، حتی پس از فروبستن آن، همچنان طلب‌کارانه سخن می‌گوید؛ گویی دلیل ناکارآمدی را مردم و رقبای سیاسی خود می دانند و نسبت می‌دهند. این در حالی است که برجام، در هر سه مقطع نوشتن، کار نکردن و پایان یافتن، بازتاب یک روشفکری ثابت تکیه بر بیرون، نه بر ظرفیت ملی بود. 

تائیدکنندگان و تزئین‌کنندگان این توافق پرخسارت همچنان طلبکار هستند و راهکار حل مشکلات کشور را مذاکرات جامع و مسقیم با آمریکا می‌دانند! مقصر عدم به ثمر نشستن برجام را هم مخالفان برجام در داخل ایران می‌دانند(!)، در حالی که اروپا و امریکا به دلیل نقایص عدیده برجام حاضر به اجرای تعهدات خود نشدند، آمریکا برجام را بدون هیچ هزینه‌ای پاره کرد، اسرائیل و آمریکا به ایران حمله نظامی کردند و اروپایی‌ها اسنپ‌بک را هم به اجرا گذاشتند.

توافقی که قرار بود در روزا ول اجرای توافق همه تحریم‌ها را لغو کند، امروز پس از گذشت 10 سال با اضافه کردن 1500 تحریم جدید به پایان رسید. نرخ دلار 3500 تومانی ابتدای برجام امروز بیش از 100 هزار تومان است.