در اقتصاد ایران، اخبار سیاسی و مذاکرات بین المللی بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر رفتار بازارهای مالی اثرگذار است. مذاکرات ایران و آمریکا علاوه بر تاثیر روانی بر انتظارات فعالان بازار، جریان درآمدهای ارزی، صادرات نفت، دسترسی به منابع مالی و نرخ ارز را تغییر میدهد.
در این شرایط، بسیاری به فکر خرید طلا میافتند، برخی سهام خود را از بازار بیرون میکشند و افرادی همدلار و یورو ذخیره میکنند. اما نتیجه سرمایهگذاری در بازارهای مالی در شرایط مذاکره و عدم مذاکره چیست؟ در ادامه، تاثیر اخبار مذاکرات بر بازار ارز، بورس، طلا و سکه در سناریوهای خوشبینانه یا شکست، بررسی شده است.
مذاکره یا عدم مذاکره ایران و آمریکا
در سناریوی خوشبینانه، پیشرفت در مذاکرات ایران و آمریکا از شدت ریسکهای کلان اقتصادی میکاهد. این، فضای تصمیمگیری را برای فعالان اقتصادی شفافتر میکند. وقتی چشمانداز روابط خارجی باثباتتر به نظر برسد، بخشی از سایه نااطمینانی بر بازارها کمرنگ میشود.اگر مذاکرهای شکل نگیرد یا توافقی حاصل نشود، این نااطمینانی ساختاری هم باقی میماند، و هم عمیقتر میشود. تجربه توافق در سال ۱۳۹۴ و خروج آمریکا در سال ۱۳۹۷، نشان داد که بازارهای ایران بیشتر به پایداری توافق واکنش نشان میدهند.
.jpg)
تاثیر اخبار مذاکرات بر بازار طلا و سکه
در صورت بالا بودن احتمال توافق پایدار از نگاه بازار، کاهش حباب سکه واکنش اول است. در چنین شرایطی، تقاضای سفتهبازی و خریدهای هیجانی کم میشود و بخشی از نقدینگی به سمت سپردههای بانکی یا بازار سهام حرکت میکند.همراه شدن این خوشبینی با بهبود واقعی درآمدهای ارزی، باعث افت قیمت طلا و سکه می شود. با اینحال، اگر رشد نقدینگی کنترل نشود و کسری بودجه ادامه یابد، کاهش قیمت معمولاً محدود و موقتی خواهد بود. بنابراین در این شرایط باید نسبت به بازار.طلا و سکه اطلاعات کافی داشته باشید.
اگر مذاکرات شکست بخورد و بازار وارد فاز تنش شود، حباب سکه نیز با افزایش تقاضای حفاظتی و هیجانی رشد میکند. در این حالت، انتظارات تورمی قبل از تاثیرگذاری بر صادرات نفت یا درآمد ارزی فعال میشوند. با استمرار شوک ارزی، افزایش قیمت طلا و سکه وارد فاز بنیادی شده و با تورم عمومی همراستا میشود.
سرمایهگذاری در بازارهای مالی در شرایط عدم مذاکره و تعلیق، ممکن است فرسایشی و پرهزینه باشد. در این شرایط، نه کاهش محسوس قیمت و نه جهشی فوری صورت میگیرد؛ چون نوسانات مقطعی به تصمیمگیریهای هیجانی و کاهش بازدهی واقعی سرمایه منجر میشوند. اطلاعات زیر مربوط به سرمایه گذاری کوتاه مدت و بلندمدت در بازار طلا و سکه است به جدول زیر دقت کنید:
| سناریو | اثر کوتاهمدت | اثر میانمدت | وضعیت حباب | پیامد تورمی |
| توافق پایدار | کاهش قیمت و تخلیه هیجان | تثبیت یا افت محدود | کاهش محسوس | افت انتظارات تورمی |
| توافق محدود | کاهش مقطعی قیمت | بازگشت نوسان | کاهش جزئی | کاهش موقت انتظارات |
| شکست مذاکرات | جهش سریع قیمت | رشد همراستا با ارز | افزایش شدید | تشدید انتظارات تورمی |
| فرسایشیشدن | نوسان رفتوبرگشتی | رشد تدریجی | متوسط | تثبیت نااطمینانی تورمی |
تاثیر اخبار مذاکرات بر بازار بورس
مهمترین عواملی که مسیر پایدار بورس را مشخص میکند، شامل نرخ ارز، نرخ بهره واقعی و رشد نقدینگی است. اگر توافق بتواند باعث کاهش تورم و کنترل رشد نقدینگی شود، بازار سرمایه میتواند از فاز نوسانات تورمی عبور کند و وارد مسیر رشد واقعی شود. همان طور که تا الان بعد از آتش بس مسیر صعودی قابل توجهی داشته است و بسیاری از سرمایه گذاران با.سرمایه گذاری در بورس، توانستهاند سودهای قابل توجهی را از سهام دریافت کردهاند.معمولاً اخبار مذاکرات، محرکی قوی و سریع برای بورس محسوب میشوند. اما لازم است بدانید که پایداری بلندمدت بازار سرمایه به ثبات سیاستگذاری، انضباط مالی و مدیریت درست انتظارات تورمی وابسته است.
| سناریو | واکنش کوتاهمدت بازار بورس | صنایع نفعبرنده | صنایع تحتفشار | اثر میانمدت بر بازار بورس |
| توافق پایدار | افزایش P/E | بانک، خودرو و حملونقل | صادراتمحور | بهبود سودآوری واقعی و کاهش ریسک |
| توافق محدود | رشد هیجانی و نوسانی | صنایع ریالی | صنایع دلاری | بازگشت محتاطانه به سطح تعادل |
| شکست مذاکرات | افت اولیه شاخص | صادراتمحور | وارداتمحور | تورم بالا و نوسان شدید |
| فرسایشیشدن | رکود معاملاتی | ــ | کل بازار | کاهش بیاعتمادی و عمق بازار |
تاثیر اخبار مذاکرات بر بازار ارزهای خارجی
اگر درآمد ارزی نفت افزایش یابد و دولت نیازی به تامین کسری بودجه از مسیر پایه پولی نداشته باشد، فشار تورمی کاهش پیدا میکند. نرخ دلار نیز در سطحی نسبتاً ثابت باقی میماند. زمانیکه نرخ بهره واقعی منفی است، تقاضا برای دلار و داراییهای جایگزین (مثل رمزارزها) افزایش مییابد؛ زیرا سرمایهگذاران دنبال حفظ ارزش دارایی خود هستند.| سناریو | واکنش کوتاهمدت دلار | اثر میانمدت بر دلار | واکنش بازار ارز دیجیتال | پیامد کلان |
| توافق پایدار | کاهش سریع نرخ | تثبیت و کاهش نوسان | افت قیمت ریالی | کاهش انتظارات تورمی |
| توافق محدود | افت مقطعی | بازگشت نوسان | رفتار رفتوبرگشتی | تداوم نااطمینانی نسبی |
| شکست مذاکرات | جهش سریع نرخ | تثبیت در سطح بالاتر | افزایش تقاضای داخلی و رشد ریالی | تشدید تورم |
| فرسایشیشدن | نوسان کانالی | رشد تدریجی با تورم | افزایش نقش سفتهبازی | بالا باقیماندن صرف ریسک سیاسی |
ریسکهای سرمایهگذاری در این شرایط ناپایدار و اخبار سیاسی
مهمترین ویژگی محیط سرمایهگذاری در شرایط کنونی، افزایش عدم اطمینان سیستماتیک است. در چنین فضایی، باید به دامنه نوسان، تغییر سرعت انتظارات و احتمال خطای پیشبینی توجه کرد.اگر نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا نامشخص باشد، سرمایهگذاران برای پذیرش ریسک، نرخ بازده موردانتظار بالاتری مطالبه میکنند. حتی اگر سودآوری اسمی شرکتها تغییری نکرده باشد، این موضوع به افزایش نرخ تنزیل و فشار بر ارزشگذاری داراییها منجر میشود.
هر خبر منفی میتواند به فعالشدن تقاضای احتیاطی و جهش کوتاهمدت منجر شود. در مقابل، اخبار مثبت کاهشی مقطعی ایجاد میکنند. در فضای مذاکراتی، بازارها پیشروی واقعیت هستند! خوشبینی افراطی و بدبینی شدید میتواند به قیمتگذاری غیرمنطقی منجر شود. حتی درصورت توافق، اگر رشد نقدینگی بالا، کسری بودجه مزمن و نرخ بهره واقعی منفی باقی بماند، مهار تورم امکانپذیر نخواهد بود.
همچنین، چنان چه مذاکرات طولانی و مبهم شود،بازارهای مالی وارد فاز انتظار میشوند. در این فاز، حجم معاملات کاهش یافته و فاصله بین قیمتهای پیشنهادی خریدوفروش، افزایش پیدا میکند. این، هزینه ورود و خروج از بازار و ریسک سرمایهگذاری را بالا میبرد.
در نهایت، در اقتصادهای متورم و وابسته به درآمد ارزی، تغییر روایتهای سیاسی میتواند ساختار سبد داراییهای سرمایهگذاران را دگرگون کند. برای برخورد منطقی با این شرایط، باید همزمان به پایداری سیاست خارجی، مسیر رشد نقدینگی و وضعیت نرخ بهره واقعی توجه کرد.
در محیطهای ناپایدار، مدیریت ریسک از دنبالکردن بازدهی کوتاهمدت مهمتر است. در بلندمدت، این متغیرهای بنیادین اقتصاد کلان هستند که تعیین میکنند کدام دارایی میتواند ارزش واقعی سرمایه را حفظ کند.
