زمانی که تحقیقات درباره جرم به پایان میرسد، دادستان یا جانشین او تقاضا نامهای را برای صدور حکم مجازات متهم صادر میکنند. این تقاضانامه، کیفرخواست نامیده میشود. کیفرخواست دربردارنده برخی موارد در خصوص مجرم است. زمانی که کیفرخواست صادر میشود، به این معنی است که متهم پرونده مجرم است و باید مجازات شود.
در ادامه به تعریف دقیقتر کیفرخواست و اینکه رد کیفرخواست از سوی دادگاه چگونه است؟ خواهیم پرداخت.
تعریف کیفرخواست
کیفرخواست تقاضانامهای است که دادستان یا جانشین او برای رسیدگی به اتهام جرم متهم صادر کرده و تقاضای رسیدگی و مجازات او را دارد. کیفرخواست نشانه این است دادستان بعد از اتمام تحقیقات مقدماتی، متهم را مجرم شناخته و قرار جلب دادرسی وی نوشته میشود. جلب دادرسی، مقدمه شروع کیفرخواست است.
زمانی که کیفرخواست صادر میشود، رسیدگی پرونده در دادسرا پایان یافته و به دادگاه ارجاع داده میشود. داداستان پس از 5 روز پرونده را مطالعه کرده و کیفرخواست را ارائه میکند.
بنابراین کیفرخواست به معنی احراز جرم متهم برای دادسرا است، ولی زمانی به طور قطعی مجرم شناخته میشود که دادگاه هم مجرمیت او را تایید نماید. پس با این تعاریف، کیفرخواست ادعای دادستان درباره مجرمیت متهم است که از دادگاه میخواهد تا به آن رسیدگی کرده و حکم نهایی را صادر کند.
روند قانونی صدور کیفرخواست
پس از اینکه جرم به کلانتری یا اداره پلیس اعلام شد، دادسرا روند مقدماتی رسیدگی به جرم را شروع میکند. بازپرس و دادیار تحقیقات لازم را برای وقوع جرم و شناسایی مجرم انجام میدهند. پرونده تا زمانی که مشخص شود جرم به چه شکل رخ داده و مجرم کیست، در دادسرا باقی میماند.
بعد از اتمام تحقیقات، دادسرا در مهلتی 5 روزه پرونده را بررسی میکند. اگر دادستان به این نتیجه رسیده که عمل متهم جرم نبوده و اصولا جرمی واقع نشده، قرار موقوفی تعقیب را صادر کرده و پرونده مختومه میشود. اما اگر عمل متهم را جرم تشخیص دهد، قرار مجرمیت را برای وی صادر کرده و کیفرخواست را صادر میکند.
انواع کیفرخواست
در قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1392، دو نوع کیفرخواست را ذکر کرده است:
کیفرخواست کتبی
در ماده 279 این قانون به کیفرخواست کتبی اشاره شده و ذکر کرده که باید موارد زیر در آن قید شود: نام و نام خانوادگی، نام پدر، شهرت، آزاد یا بازداشت بودن متهم و دیگر اطلاعات ذکر شده در همین ماده قانونی و دلایل انتساب متهم و تفهیم اتهام به وی و مستندات قانونی از جمله عکس، فیلم و غیره.
همچنین اگر کیفرخواست اشتباه تنظیم شود یا غلط املایی داشته باشد، دادستان موظف است قبل از ارسال به دادگاه آن را درست نماید.
کیفرخواست شفاهی
در ماده 86 همین قانون در خصوص کیفرخواست شفاهی آمده است:
در جرائم خارج از موضوع ماده 302 این قانون، چنانچه متهم و شاکی حاضر باشند، یا شاکی نباشد و گذشت کرده باشد. اگر تحقیقات مقدماتی تمام شده و قرار جلب دادرسی هم صادر شده باشد، دادستانی میتواند مستقیما متهم را تنها یا با شاکی به دادگاه بفرستد و کیفرخواست را به صورت شفاهی مطرح کند. در این صورت دادگاه بدون تاخیر تشکیل شده و متهم را تفهم میکند.
.jpg)
مندرجات کیفرخواست
بر اساس ماده 2 قانون اصلاح تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب، باید موارد زیر در کیفرخواست درج شوند:
- نام و نام خانوادگی، نام پدر، سن، شغل، محل اقامت متهم، ميزان سواد، وضعيت تاهل
نوع قرار تامين با قيد اين كه متهم بازداشت است يا آزاد
نوع اتهام
دلايل اتهام
مواد قانونی مورد استناد
سابقه محكوميت كيفری در صورتی كه متهم دارای سابقه محكوميت كيفری باشد
تارخ و محل وقوع جرم
اصلاح کیفرخواست توسط دادستان
آیا دادستان میتواند بعد از صدور کیفرخواست آن را رد کرده یا اصلاح کند؟ بر اساس ماده 282 قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان بعد از آن که پرونده را به دادگاه فرستاد، نمیتواند کیفرخواست را رد کرده یا اصلاح کند. تنها میتواند دلایل جدیدی که کشف کرده را به آن اضافه کند. البته تا زمانی که پرونده هنوز در دادسرا است، میتواند کیفرخواست را رد کرده یا اصلاح نماید.
اعتراض به کیفرخواست و رد کیفرخواست
مسئله دیگری که مطرح میشود این است که آیا میتوان به کیفرخواست اعتراض نمود؟ در پاسخ باید گفت که اگر دادسرا قرار منع تعقیب یا قرار موقوفی را صادر کرد، میتوان به آن اعتراض کرد.
در این صورت اعتراض همراه با کل پرونده به دادگاه فرستاده میشود. اما زمانی که کیفرخواست صادر میشود، امکان اعتراض به آن وجود ندارد. بنابراین اعتراض بعد از صدور کیفرخواست در دادسرا جایی ندارد و متهم میتواند اعتراض خود را نسبت به آن در دادگاه مربوطه مطرح کند.
اگر دادگاه اعتراض متهم به کیفرخواست را پذیرفت، قرار دادسرا فسخ شده و کیفرخواست رد میشود. دادگاه مجددا پرونده را برای روند ادامه تحقیقات و صادر کردن کیفرخواست جدید به دادسرا برمیگرداند.
ماده 341 قانون آیین دادرسی کیفری در این خصوص میگوید: «زمانی که پرونده با کیفرخواست به دادگاه ارجاع شود، دادگاه باید بدون تعیین وقت رسیدگی و حداکثر ظرف یک ماه، پرونده را بررسی کند. چنانچه خود را صالح به رسیدگی نداند یا مورد را از موارد منع یا موقوفی تعقیب تشخیص دهد، تصمیم لازم را بگیرد. همچنین اگر دادگاه تحقیقات را ناقص بداند یا موارد جدیدی پس از پایان تحقیقات کشف شود که مستلزم انجام تحقیق دوباره باشد، دادگاه با ذکر دقیق موارد، از دادسرای مربوطه میخواهد تا تحقیقات را تکمیل کرده یا خود اقدام به این کار میکند. اگر دادگاه خود پرونده را کامل کند، انجام تحقیقات مقدماتی باید بر اساس قوانین و مقررات مربوطه انجام شود.»
دریافت صفحه با کد QR