کندی پروژه ریلی اتصال شلمچه به بصره

 

اتصال ریلی بین ایران و عراق به قبل از انقلاب اسلامی بر می‌گردد که البته در آن زمان هیچگونه توافقی بین طرفین امضاء نشد. پس از فروپاشی رژیم بعثی صدام و آغاز دوره جدیدی از روابط ایران و عراق، مجددا این ایده مطرح و در سال 1384 طرح اتصال ریلی شلمچه به بصره توسط دولت ایران به طرف عراقی پیشنهاد شد.
 

از سال 1384 تا 1402 عملیات اجرایی این پروژه به دلایل مختلفی مانند کمبود منابع مالی، تغییرات متعدد پیمانکاران ایرانی و برخی مخالفت‌ها‌ در‌ عراق، آغاز نشد.

در شهریور 1402 با توافق طرفین، عملیات اجرایی این پروژه کلید خورد. مطابق این توافق، مین‌روبی زمین‌های آلوده به مین در 16 کیلومتر ابتدایی خاک عراق و ساخت پل تکنیکال 800 متری بر شط العرب به عهده ایران و ساخت 33 کیلومتر خط ریلی باقی‌مانده بر عهده عراق گذاشته شد.

 

محمدتقی طاهری، کارشناس تجارت بین‌الملل، درباره میزان پیشرفت ساخت پل بازشو در یک سال اخیر گفت که ساخت این پل ۸۰۰ متری، به‌عنوان مهم‌ترین تعهد ایران در پروژه خط ریلی شلمچه–بصره، متناسب با اهمیت آن پیش نرفت؛ چراکه در خرداد ۱۴۰۴، ساخت این پل ۴۰ درصد پیشرفت داشت، اما وزیر راه و شهرسازی در تازه‌ترین اظهارات خود در شهریورماه ۱۴۰۵، میزان پیشرفت ساخت پل بازشو را ۵۰ درصد اعلام کرد.
 

این موضوع به این معناست که طی بیش از یک سال، ساخت پل تنها ۱۰ درصد پیشرفت داشته است.
 

وی درباره علت تاخیر طرف عراقی در ساخت خط ریلی در خاک عراق عنوان کرد که طرف عراقی، آغاز عملیات اجرایی را منوط به برطرف شدن دو مانع کرده بود. اول، اتمام مین‌روبی مسیر بود که طبق اعلام ایران در آذر 1404 این پروژه به پایان رسید.
 

اما پیمانکار اسپانیایی طرف قرارداد عراق (مجری ساخت خط ریلی) پس از اتمام مین‌روبی، مدعی شد برای تامین امنیت خط ریلی، مین‌روبی نیاز به تعریض دارد و این درخواست نیز توسط ایران مورد پذیرش قرار گرفت.

پس از آن قرار شد، یک شرکت پیمانکار خارجی، برای تعیین کنترل کیفیت، مین‌روبی را بررسی کند اما تاکنون، تاییدیه از سوی آن شرکت صادر نشده است. دومین مانع، خرید اراضی در مسیر ساخت خط ریلی است که با وجود وعده‌های مسئولان عراقی، تکمیل آن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

 

گفتنی است یکی از نکاتی که پس از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بر همگان روشن شد، اهمیت مسیرهای مواصلاتی ریلی موجود بین ایران و دیگر کشورهای همسایه بود؛ تا جایی که پس از آغاز محاصره آمریکا ضد بنادرجنوبی کشور، بخش قابل توجهی از کالای اساسی موردنیاز مردم از این مسیر به داخل ایران انتقال داده شد.
 

این موضوع نشان داد خطوط ریلی بین‌المللی نه‌تنها منافع اقتصادی برای کشور دارند، بلکه در شرایط اضطراری می‌توانند کشور را از بن‌بست نجات دهند. بنابراین تکمیل این خط ریلی، علاوه بر فواید فراوان در توسعه گردشگری و تجارت دوجانبه با عراق، از اهمیت امنیتی نیز برخوردار است.
 

طاهری در پایان، از لزوم ذکر اهمیت این پروژه برای طرف عراقی به خصوص پس از درگیری‌های نظامی در تنگه هرمز گفت که اهمیت خط ریلی شلمچه-بصره برای مردم عراق، پیش از آغاز تجاوز آمریکا به ایران و انسداد مسیر تنگه، به توسعه اقتصاد گردشگری و تسهیل سفر به ایران خلاصه می شد.
 

اما پس از انسداد تنگه هرمز، مسیر ایران برای عراق اهمیت راهبردی پیدا کرده که می‌تواند بخشی از نیاز اصلی مردم عراق را تامین کرده و بخشی از صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی این کشور را پوشش دهد. به همین دلیل، تبیین این اهمیت برای مردم و مسئولین عراق، امری ضروری است.