رهبری شهید بر اساس باورهای عقیدتی تلاش کردند در حوزههای مختلف، بهویژه در عرصههای نظامی، اقتصادی و اجتماعی، شبکهسازی عمیق و کادرسازی چندلایهای ایجاد کنند تا با حذف چند فرد کلیدی، خللی در اهداف و چشماندازهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت کشور وارد نشود.
محمودی رجا با اتکا به رویکرد جامعهشناسی تاریخی، تحولات اخیر کشور را در امتداد سلسلهای از بحرانها، جنگها و فشارهای خارجی تحلیل کرده است و معتقد است که معماری نهادی جمهوری اسلامی و فرآیند نهادسازی، شبکهسازی و کادرسازی در چهار دهه گذشته، مانع از بروز خلأ در اداره کشور پس از شهادت رهبری و در دوره انتقال رهبری شده است.
مشروح این گفتگو را در ادامه خواهید خواند:
جهان: به عنوان مطلع بحث دلیل مشترک شروع سه جنگ تحمیلی علیه ملت ایران را در چه می دانید؟
محمودی رجا: در ابتدا به مناسبت شهادت جمعی از هموطنانمان، بهویژه امام شجاع و با صلابت ایران اسلامی، جهان اسلام و محور مقاومت، و نیز جمعی از فرماندهان، نخبگان، دانشمندان، کودکان و زنان بیگناهی که در تجاوز آشکار رژیم صهیونیستی و آمریکا جنایتکار به شهادت رسیدند، خدمت شما و همه مردم ایران اسلامی تبریک و تسلیت عرض میکنم. پیش از آنکه به پرسشها پاسخ دهم، لازم میدانم به این نکته اشاره کنم که تحولات فعلی کشور را باید از منظر کلان مورد توجه قرار دهیم و این تغییرات را در چارچوب یک تحلیل روند یا جامعهشناسی تاریخی بررسی کرد. اگر چنین رویکردی داشته باشیم، باید عرض کنم که سه جنگ تحمیلی اخیر از جمله جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه ایران، حادثهٔ دوازده روزه و همچنین درگیری فعلی، همگی ناشی از یک اشتباه محاسباتی بوده است که هم رژیم بعث و هم صهیونیسم جهانی و آمریکا مرتکب شدهاند. آنها گمان کردهاند که ایران تضعیف شده است، وضعیت عمومی کشور مناسب نیست، سرمایهٔ اجتماعی کاهش یافته است و بهترین زمان برای حمله به ایران فراهم شده است. اما در هر سه جنگ مشاهده کردید که چگونه نتیجه برخلاف محاسبات آنان رقم خورد و همانطور که حتی وقوع انقلاب اسلامی ایران را نیز نتوانستند درک کنند، نتوانستند بفهمند که الهامات الهی، حضور حماسی مردم و نقش الهامبخش رهبران انقلاب چگونه ظرفیتهای عظیمی ایجاد کرده است. ما توانستیم این مسائل و چالشهایی را که با آنها درگیر بودیم، با موفقیت پشت سر گذاریم و این در حالی بود که مخالفان گمان میکردند میتوانند با حذف فیزیکی یک فرمانده یا یک رهبر، در مسیر توانمندی و قدرت تازه ایجاد شده خلل ایجاد کنند.
**اداره احسن کشور در دوره جنگ مرهون سیاستگذاری امامین انقلاب بود
جهان: در فاصله حدود یک هفته میان شهادت امام خامنه ای و معرفی رهبر جدید، هیچ خللی در اداره کشور و مدیریت کلان نظام مشاهده نشد؛ این ثبات و تداوم حکمرانی را تا چه اندازه حاصل معماری نهادی و الگوی مدیریتی میدانید که در طول سالهای زعامت و رهبری ایشان شکل گرفته است؟
محمودی رجا: در آن دوره یکهفتهای پس از شهادت رهبری و انتخاب رهبر جدید، هیچ خللی در روند ادارهٔ کشور ایجاد نشد و شایسته است از جرئت و شجاعت مجلس خبرگان رهبری قدردانی کنیم که با شجاعت مثالزدنی، فردی شایسته و پرورشیافته مکتب امامین انقلاب را بهعنوان امام سوم انتخاب کردند و بهرغم شانتاژها و پروپاگانداهای تبلیغاتی معاندین در داخل و خارج، فرد شایستهای را برگزیدند. باید به معماری نهادی و ثبات حکمرانی اشاره کنم که در فاصلهٔ حدود یک هفته پس از شهادت رهبری و پیش از انتخاب رهبر جدید، بهمحض وقوع حادثه و تنها سه ساعت بعد، نیروهای جانبرکف مسلح کشور پاسخی قاطع و پشیمانکننده به رژیم صهیونیستی و پایگاههای آمریکا در کشورهای مختلف منطقه دادند و به همین دلیل نه تنها هیچ خللی در اداره کشور و مدیریت کلان سیاستگذاری و حکمرانی ایجاد نشد بلکه امور با قدرتی افزونتر و به نحو احسن پیش رفت. این ثبات و تداوم حکمرانی، نتیجهٔ مستقیم همان معماری نهادی والگوی حکمرانی مدیریتی است که امامین انقلاب و بهویژه رهبری شهید بر آن تاکید داشتند و رهبری شهید نیز در طول بیش از سیوهفت سال رهبری و پیش از آن در دوران ریاست جمهوری همواره بر ضرورت نهادسازی، شبکهسازی و کادرسازی انقلابی و تحولخواه در بدنهٔ نظام حکمرانی و سیاستگذاری کشور تأکید داشتند.
**رهبر شهید انقلاب الگوی حکمرانی بدون وابستگی به افراد طراحی کردند
جهان: با توجه به تأکید رهبری شهید در بیانیهٔ گام دوم انقلاب بر خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی و همچنین تلاش ایشان برای حرکت دادن نظام حکمرانی به سوی الگوی پایدار و غیرشخصمحور، چگونه میتوان توضیح داد که چرا حذف افراد کلیدی نتوانست خللی در ساختار حکمرانی و استمرار مسیر راهبردی کشور ایجاد کند؟
محمودی رجا: امام شهید در بیانیه گام دوم انقلاب که به مناسبت چهلمین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی خطاب به ملت ایران صادر کردند، بار دیگر بر ضرورت خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی تأکید داشتند و تبیین کردند که چگونه باید برای چهلسال دوم انقلاب، یک مانیفست سیاستگذاری جامع در تمامی عرصهها ترسیم شود. ایشان با درک عمیق از تاریخ و جامعهشناسی تاریخی کشور تلاش کردند نظام حکمرانی را به سمت الگویی مبتنی بر ساختارهای پایدار و غیرشخصمحور سوق بدهند و وابستگی کشور به افراد و جریانهای خاص را به حداقل برسانند. این در حالی بود که مخالفان در یک اشتباه محاسباتی تصور میکردند با حذف یک فرمانده یا سپس حذف رهبری میتوانند خللی بنیادین در ساختار کشور و نظام حکمرانی ایجاد کنند و زمینه فروپاشی و تغییر حاکمیت آن را فراهم کنند، زیرا نقش اثرگذار رهبری را در عبور کشور از بحرانهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی دو سه دهه اخیر مشاهده کرده بودند و به این نتیجه رسیده بودند که با ترور ایشان اهداف خود را محقق کنند. این نگاه نشان میدهد که آنان مکتب و جهانبینی فرهنگی و ارزشی کشور را نمیشناسند و درک درستی از آن ندارند و نمیدانند که چگونه فضای شکلگرفته در کشور پس از شهادت رهبری شجاع، بدون ایجاد خلل ادامه یافت. اگر بخواهیم با یک مبنای معرفتی و عقیدتی به این مسئله نگاه کنیم باید به مکتب توحیدی، جهانبینی و حکمرانی نبوی، علوی و حسینی اشاره کنیم؛ زیرا در این منظومهٔ فکری، شهادت نه پایان زندگی بلکه آغاز فصلی نوین محسوب میشود و همین باور است که باید ریشه این عدم خلل را در آن جستوجو کنیم. رهبری شهید نیز بر اساس همین باورهای عقیدتی تلاش کردند در حوزههای مختلف، بهویژه در عرصههای نظامی، اقتصادی و اجتماعی، شبکهسازی عمیق و کادرسازی چندلایهای ایجاد کنند تا با حذف چند فرد کلیدی، خللی در اهداف و چشماندازهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت کشور وارد نشود.
**رهبر شهید انقلاب تاکید به تقویت نهادهای ساختاری نظام داشتند
جهان: حکمرانی کشور چگونه به الگویی غیرشخصمحور و مقاوم در برابر تهدیدات داخلی و خارجی تبدیل شد؟
محمودی رجا: اگر بخواهیم یک دستهبندی مناسبتر و دقیقتر از این حوزهها ارائه بدهیم باید به مواردی اشاره کنیم که رهبری شهید در دوران زعامت و حکمرانی خود تحت ولایت فقیه، دست به مجموعهای از اقدامات ویژه زدند. نخست باید به ساختارهای نهادی مستحکمی اشاره کنیم که ایشان بر تقویت آنها تأکید داشتند. نهادهایی همچون شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی امنیت ملی، قوهٔ قضائیه و سایر ساختارهایی که در ایجاد اقتدار و انسجام ملی نقش داشتند، همواره مورد توجه ویژه ایشان بودند. ایشان تلاش کردند با ایجاد و تقویت شوراهای تصمیمگیری چندسطحی در وزارتخانهها، نیروهای مسلح، نهادهای انقلابی و دیگر بخشهای کلان حکمرانی، ساختاری مقاوم در برابر کوچکترین تهدید داخلی و خارجی ایجاد کنند. این ساختارسازی عمیق و چندلایه، در جنگ تحمیلی اول، دوم و همچنین در جنگ تحمیلی سوم نقش بسیار مهمی در عبور کشور از بحرانها ایفا کرد و نشان داد که نظام جمهوری اسلامی ایران در حوزههای مختلف از جمله نظامی و سیاسی، شخصیتمحور نیست بلکه نهاد و ساختار، محور اصلی اداره امور است.
**در بیانیه گام دوم انقلاب امام شهید به دنبال تربیت نسل جوان به عنوان افسران جنگ نرم بودند
محمودی رجا: مسئلهٔ دوم که باید به آن اشاره کنیم بحث تربیت کادرهای انقلابی است. رهبری شهید، بهویژه در بیانیهٔ گام دوم انقلاب، بر تربیت نسل جوان به عنوان افسران جنگ نرم تأکید ویژهای داشتند و همواره بر ضرورت بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای هوش ایرانی اصرار میورزیدند. ایشان تلاش میکردند زمینهٔ روی کار آمدن مدیران جوان، انقلابی و تحولخواه فراهم شود؛ مدیرانی که با روحیه جهادی و ایثارگری آماده جانفشانی باشند. این نگاه نقش مهمی در استحکام ساختارهای کشور داشته است و همچون ستون فقرات نظام اداری و نظامی کشور عمل کرده است.
**تأکید رهبری شهید بر ایجاد و استمرار روحیه پولادین در برابر تهدیدات بود
محمودی رجا: مسئله سوم که باید مورد توجه قرار دهیم؛ فرهنگ ایرانی، اسلامی و شیعی است که در بدنه ساختار حکمرانی، علاوه بر سطح جامعه و دولتسازی، حضور پررنگی دارد. آن فرهنگ مقاومت که در ساختارهای ما مشاهده میشود، نتیجه همان تأکید رهبری شهید بر ایجاد و استمرار روحیه پولادین در برابر تهدیدات بود و آثار آن را در تحولات اخیر نیز مشاهده کردیم. در این تحولات اخیر، که میتوان آن را نوعی جنگ جهانی نابرابر دانست و در آن کشور ما همزمان با ناتو، سنتکام، اتحادیه اروپا و رژیم صهیونیستی مواجه بود، دشمن با اتکا به توان تسلیحاتی، پدافندی و توهمات نظامی خود تصور میکرد برتری دارد، اما دیدید که چگونه توانستیم بر پایه همان کادرسازی چندلایهٔ مورد تأکید رهبری شهید، بهخصوص در حوزهٔ نظامی و با تکیه بر توان نقطهزنی دقیق، تمام نقشههای آنان را نقش بر آب کنیم و مسیر تحولات را تغییر بدهیم.
**قدرت واقعی و اصلی انقلاب اسلامی ایران در قدرت نرم و سرمایه اجتماعی مردمی نهفته است
جهان: پس از شهادت حضرت آقا، شاهد حضور و انسجام گسترده مردم انقلابی در نقاط مختلف کشور بودیم؛ این همبستگی اجتماعی را چگونه تحلیل میکنید و آن را بیانگر چه سطحی از سرمایه اجتماعی و پیوند میان جامعه و نظام سیاسی متاثر از منش امام شهید میدانید؟
محمودیرجا: پس از جنگ تحمیلی اول، دوم و بهویژه جنگ تحمیلی دوم، چه مصداق تاریخی و عینیای از این همبستگی اجتماعی مشاهده شد ؛ همچنین باید گفت، اندیشمندانی همچون میشل فوکو و اسکات پل، با گرایشهای متفاوت فکری، بر آن تأکید داشتند، قدرت واقعی و اصلی انقلاب اسلامی ایران در قدرت نرم و سرمایه اجتماعی مردمی نهفته است. اهمین قدرت نرم موجب شد تا رژیم پهلوی، که به حمایتهای خارجی و تجهیزات گسترده متکی بود، کنار برود و حکومتی مردمی بر پایه اراده عمومی روی کار بیاید. این همبستگی و انسجام اجتماعی در سالهای نخست انقلاب نیز جلوه پیدا میکرد و کشور را قادر میساخت با دستانی خالی و در شرایطی که حتی سیمخاردار نیز در اختیار نداشتند، جنگ تحمیلی اول را در برابر حامیان منطقهای و جهانی دشمن به نحو احسن پیش ببرند و از آن عبور کنند. در جنگ تحمیلی دوم و سوم نیز این انسجام اجتماعی نقش کلیدی ایفا میکرد و پیوند میان جامعه و ساختارهای حکمرانی را تقویت میکرد.
**انسجام بعد از شهادت رهبر انقلاب تحلیلگران جهانی را به تعجب واداشت
جهان: برخی تحلیلگران معتقد بودند کاهش مشارکت انتخاباتی و خطاهای اقتصادی سالهای اخیر موجب تضعیف سرمایهٔ اجتماعی شده بود؛ این موضوع تا چه اندازه در محاسبات دشمنان نقش داشت؟
محمودیرجا: دشمنان، بهویژه رژیم صهیونیستی، بر پایه همین برداشتهای اشتباه تصور میکردند مشارکت کمتر در انتخابات، برخی ناهماهنگیهای اقتصادی و فضای رسانهای مخدوش، منجر به کاهش اعتماد عمومی و کاهش سطح سرمایه اجتماعی شده است. دشمنان در جنگ شناختی و جنگ ترکیبی، با بهرهگیری از شبکههای ماهوارهای و رسانهای، تلاش میکردند نوعی دوگانگی اجتماعی و سیاسی در کشور القا کنند و چنین القا کنند که بخش بزرگی از مردم از نظام فاصله گرفتهاند. این برداشت غلط سبب شد دشمنان گمان کنند بهترین فرصت برای حمله به کشور فراهم شده است، اما شرایط دقیقا برخلاف تصور آنان رقم خورد و پس از شهادت رهبری شهید، موجی از همبستگی و انسجام اجتماعی در سراسر کشور ایجاد شد که تحلیلگران منطقهای و جهانی را به تعجب واداشت.
سه ضلع خیابان حماسی، میدان مقتدر و دیپلماسی انقلابی کشور را از بحران عبور داد
حرکت حماسی و تاریخی مردم، که آیندگان از آن به عنوان نمونهای کمنظیر از وحدت ملی یاد خواهند کرد، توانست شرایط را به نفع کشور تغییر دهد و سه ضلع خیابان حماسی، میدان مقتدر و دیپلماسی انقلابی را در کنار یکدیگر قرار دهد و مسیر عبور از وضعیت را هموار کند. این سطح از همبستگی اجتماعی، نشاندهندهٔ عمق سرمایه اجتماعی و پیوند میان جامعه و نظام سیاسی است و ریشه آن را باید در تلاشها و منش رهبری شهید طی دهههای گذشته جستوجو کرد.
**کیفیت شهادت مظلومانه اما مقتدرانه رهبری شهید عملیات رسانهای دشمن را نقش برآب کرد
جهان: در سالهای اخیر تبلیغات رسانهای گستردهای علیه رهبری شهید انجام میشد؛ این عملیات رسانهای چه تأثیری بر جامعه داشت؟
محمودیرجا: طی سالهای اخیر، جریانهایی تلاش میکردند با عملیات رسانهای و پروپاگاندای سازمانیافته، شخصیت رهبری شهید را تخریب و ترور کنند و افکار عمومی منطقه و جهان را با سیاهنمایی نسبت به ایشان تحت تأثیر قرار دهند. حجم این تبلیغات بسیار گسترده و هدفمند بود. با این حال، کیفیت شهادت مظلومانه اما مقتدرانه رهبری شهید، که نمونهای کمنظیر در تاریخ معاصر محسوب میشود، فضا را دگرگون میکرد و ورق را برمیگرداند و مانند ضربالمثل معروف عدو سبب خیر شود گر خدا خواهد، عمل کرد. از این روی رهبری شهید با انتخاب مرگ عزتمندانه بهجای زندگی تسلیمگونه، مسیر رویدادها را به شکل بنیادین تغییر میدادند. رهبری شهید طی سالهای اخیر بارها تاکید داشتند که اختلاف دشمنان با شخص ایشان یا حتی با جمهوری اسلامی نیست، بلکه با ایران قوی است. رهبری شهید همواره دعوت داشتند که برای حفظ تمامیت ارضی و برای آنکه پرچم ایران در عرصههای علمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی در قله بایستد، همه باید پای کار بیایند، اختلافها را کنار بگذارند و این اتحاد مقدس را برای تحقق ایران قوی حفظ کنند.
**حضور گسترده مردم در خیابان احساسی نبود بلکه مبنای اعتقادی، فرهنگی و سیاسی دارد
جهان: با توجه به همبستگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی قابل توجهی که پس از تحولات اخیر در سطح کشور شکل گرفت، اگر بخواهند دلایل این پدیده را تحلیل کنند، منش و الگوی حکمرانی رهبری شهید چه نقشی در شکلگیری این وضعیت ایفا میکرد؟
محمودیرجا: برای فهم این همبستگی اجتماعی باید مجموعهای از عوامل را بهصورت دستهبندیشده بررسی کنند. حضور گسترده مردم در خیابانها، آن هم در شرایطی که کشور با تهدیدات امنیتی و حتی بمباران مواجه بود، صرفا یک واکنش احساسی نبود، بلکه ریشه در مجموعهای از عوامل اعتقادی، فرهنگی و سیاسی دارد که طی سالها در جامعه شکل گرفته است. نخستین عامل را باید در خنثیسازی تبلیغات گسترده دشمنان جستوجو کنند. طی سالهای اخیر رسانههای معارض تلاش میکردند با بهرهگیری از انواع تهمتها، روایتهای تحریفشده و برچسبهای مختلف، تصویری منفی از رهبری شهید در افکار عمومی، بهویژه در میان نسل جوان، ایجاد کنند. بخش مهمی از این عملیات رسانهای در فضای شبکههای اجتماعی و پلتفرمهایی مانند اینستاگرام انجام میشد و از سازوکارهای پیچیده الگوریتمی برای جهتدهی ادراک عمومی استفاده میکرد. در این چارچوب تلاش میشد تصویری مطلوب از رژیم پهلوی در ذهن برخی مخاطبان شکل بگیرد و در مقابل، ساختار حکمرانی جمهوری اسلامی ناکارآمد جلوه داده شود و تمام مشکلات کشور به رهبری نسبت داده شود. در این مسیر حتی روایتها و شایعات متعددی درباره زندگی شخصی یا وضعیت رهبری در فضای رسانهای منتشر میشد که هدف اصلی آنها تخریب شخصیت و تضعیف جایگاه ایشان در افکار عمومی بود.
**نگاه جوانان بعد از شهادت رهبر انقلاب تغییر پیدا کرد
جهان: چه عاملی موجب شد این روایتهای رسانهای اثرگذاری خود را از دست بدهند؟
محمودیرجا: شهادت رهبری شهید نقطهٔ عطفی در این روند محسوب میشد و بسیاری از این روایتهای تبلیغاتی را عملا خنثی کرد. این رخداد زمینهای فراهم میکرد تا بخشهایی از جامعه، بهویژه جوانانی که پیشتر تحت تأثیر این تبلیغات قرار گرفته بودند، با نگاهی متفاوت به واقعیتها بنگرند و در ارزیابیهای خود تجدیدنظر کنند. در همان روزها نشانههای متعددی از این تغییر نگرش در سطح جامعه مشاهده میشد و برخی از جوانان در گفتوگوهای عمومی یا در فضای اجتماعی ابراز میکردند که در گذشته تحت تاثیر روایتهای رسانهای قرار گرفته بودند و اکنون نگاه متفاوتی به موضوع پیدا کردهاند. این تغییر نگرش به تقویت احساس همبستگی ملی و افزایش سرمایه اجتماعی در کشور کمک میکرد. عامل مهم دیگر در شکلگیری این همبستگی، نحوه و کیفیت شهادت رهبری شهید بود.
**رهبر شهید انقلاب مرگ عزتمندانه را بر زندگی همراه با تسلیم ترجیح دادند
جهان: رویکرد رهبری شهید در ترجیح شهادت بر تسلیم چگونه توانست مکتب مقاومت را بازنمایی کند؟
محمودی رجا: در سالهای اخیر برخی قدرتهای بینالمللی، بهویژه آمریکا و ترامپ قمارباز، تلاش کردند با اتکا به قدرت نظامی و فشارهای سیاسی، دولتهای مختلف را وادار به عقبنشینی در برابر خواستههای خود کنند و نمونههایی از این رویکرد در کشورهای مختلف منطقه و جهان مانند ونزوئلا مشاهده شد. در چنین شرایطی تصور برخی از بازیگران خارجی این بود که با افزایش فشارها و تهدیدهای نظامی میتوانند ایران را نیز وادار به عقبنشینی کنند. با این حال، آنچه رخ داد نشان میداد رهبری شهید مسیر متفاوتی را انتخاب میکردند و با ترجیح مرگ عزتمندانه و شهادت بر زندگی همراه با تسلیم، روایتی متفاوت از مقاومت سیاسی و تاریخی ارائه دادند و آنچه در باره امام حسین(ع) شنیده بودیم را دیدیم و این انتخاب بود که صرفا یک تصمیم مقطعی یا احساسی نبود، بلکه حاصل سالها تجربه مبارزه، ایثارگری و تفکر راهبردی بود که در منظومه فکری رهبری شهید شکل گرفته بود. این رویکرد در واقع تلاشی برای ترسیم تصویری عینی از مکتب مقاومت و جهانبینی توحیدی در شرایط معاصر بود؛ تصویری که برای جامعه ایران و برای افکار عمومی جهان پیام مشخصی درباره مفهوم عزت، استقلال و آزادی داشت. مجموعه این عوامل از خنثیسازی عملیات رسانهای گرفته تا نحوه مواجهه رهبری شهید با فشارهای خارجی در کنار یکدیگر زمینهای فراهم میکردند که سرمایه اجتماعی و همبستگی ملی در جامعه تقویت شود و مردم با احساس مسئولیت بیشتری در صحنههای اجتماعی و سیاسی حضور پیدا کنند.
**جهاد تبیین رهبر شهید انقلاب به ایرانیان را در بزنگاه تاریخی حس مسئولیت پذیری داد
جهان: تاکید رهبری شهید بر مسئولیتپذیری تاریخی چگونه وحدت و حضور ایرانیان را تقویت کرد؟
محمودی رجا: ایرانیان متاثر از جهاد تبیینی که رهبری شهید طی چند سال اخیر مطرح کردند که همه حتی مخالفان ایشان و حتی جمهوری اسلامی ایران با اختلافاتی که وجود دارد برای حفظ تمامیت ارضی کشور کمک کنند، وارد میدان شدند. برای اولین بار است که در طول تاریخ چند هزارساله ایران، در جنگ تحمیلی اول، جنگ تحمیلی دوم و سوم مرزهای کشور ما تغییر نکرده است و برای اینکه ایران، ایران بماند خون دل ها خوردهایم. چه افرادی در این مسیر بودند که به شهادت رسیدند و شهادت امام خامنهای باعث شد تا همه ایرانیان در این بزنگاه تاریخی مسئولیت پذیری داشته باشند و بیشتر توجه کنند. زمانی که تاریخ معاصر ایران را بررسی نگاه میکنیم، مشاهده می کنیم که در زمانهایی که مردم با یک وحدت و انسجام از سرزمین و هویتشان دفاع کردند، توانستند، با رویکرد مقاومتی از مرزهای کشور دفاع کنند. از این روی رهبر شهید در طول تمام سخنرانی ها و حتی وصیت و نصیحتشان همواره بر این تاکید داشتند که بی تفاوت نباشید و در قبال حوادثی که در اطراف می گذرد، مسئولیت پذیر باشید و به صورت آتش به اختیار مسائل را خوب، حل و فصل کنید. این مسئولیت پذیری تاریخی به نظر بسیار مهم بوده که در این بزنگاه تاریخی هر کدام از اقشار، طیفهای سیاسی و صنوف با تفکرات و سلایق مختلف حاضر شدند و تاکید داشتند باید در این بزنگاه تاریخی خودی نشان دهیم و از هویت مقتدر و مرزهای ملی و از مبانی باورهای عقیدتی در برابر ما قرآن زمان صیانت کنیم، همون طوری که گذشتگان جانشان را در راه وطن دادند ما هم باید در این بزنگاه تاریخی که بعدا در تاریخ به خوبی یا به بدی از ما یاد خواهند کرد خودی نشان دهیم که بخشی از آن ناشی از مسئولیت پذیری و حضور در این بزنگاه تاریخی بود.
**به اعتقاد مردم انتخاب آیت الله سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید انقلاب ادامه همان را عزت و اقتدار است
جهان: باورهای مردم چگونه حضور اجتماعی آنان را تقویت کرد؟
محمودی رجا: پس از انتخاب رهبر جدید انقلاب، امام سید مجتبی خامنهای، مردم بر پایه باورهای شیعی خود، نسبت به رابطه میان امام و امت، نوعی قدردانی نسبت به کسانی که برای این خاک و بوم جان خود را فدا کردهاند، نشان دادند. در هر صورت فرهنگ سیاسی ما، نشان داده که مردم همواره قدردان کسانی هستند که برای رفاه و سلامت جامعه، جانشان را در راه شهادت نثار کردهاند. مردم ما در طول این سی و هفت سال بهخوبی دیدهاند که رهبری چگونه با تدبیر راهبردی خود، کشور را از بحرانهای متعددی عبور داده و همواره بر تقویت بنیه دفاعی، توسعه علمی، استقلال اقتصادی و وحدت ملی تأکید ویژهای داشته است. انتخاب آیت الله مجتبی خامنه ای، به مثابه ادامه دهنده آن مسیر پر عزت و اقتدار، باعث شده تا ما بخواهیم حداقل با حضور در خیابانها، از زحمات گذشته قدردانی کنیم. این حضور، مایه امیدواری برای نیروهای مسلح و دیپلماتهای کشور خواهد بود؛ همانطور که رهبر انقلاب در نامه خود به مناسبت چهلمین روز شهادت رهبر شهید، بر اهمیت و اثربخشی حضور مردم در خیابان تاکید کردند. پیش از این نیز رهبر شهید انقلاب خاطرنشان کرده بودند که حضور مردم در خیابان، به مثابه ساخت موشکهای نقطهزن عمل میکند. از این رو، حضور ما در صحنه، هم نشانهای از ولایتپذیری است و هم قدردانی ویژه از زحمات رهبر شهید که همراه با خانوادهاش جان خود را در راه وطن فدا کردند.
**مسیر اقتدار آفرین کشور ناشی از دوره زعامت رهبری شهید انقلاب بود
جهان: در ارزیابی روند جنگ، چه میزان از انسجام فرماندهی، آمادگی ساختاری و جهتگیری راهبردی موجود را نتیجه تدابیر و مدیریت کلان حضرت آقا در سالهای پیش از وقوع این تحولات میدانید؟
محمودی رجا: ما طی این سیوهفت سالی که رهبری شهید دوران زعامت و مدیریت کلان سیاستگذاری ایران را در سطح داخل، منطقه و جهان بر عهده داشتند، دیدیم که ایشان در بسیاری از حوادث، مسائل و چالشهایی که در حوزههای جنگ سخت و نرم و در جریان تشکیل گروههای تروریستی و تکفیری برای به زانو درآوردن جمهوری اسلامی ایران از سوی صهیونیسم جهانی و جریان آمریکای جنایتکار ایجاد شده بود، چگونه توانستند با انسجام، فرماندهی و آمادگی ساختاری کشور را از این بزنگاههای تاریخی عبور بدهند و مدیریت کنند. رهبر شهید، کشور را از تنشهای داخلی، فشارهای جهانی و تحریمهای فلجکنندهای که علیه ایران اعمال شده بود عبور دادند و مسیر اقتدارآفرینی قابلتوجهی را برای ایران در سطح منطقه و جهان به یادگار گذاشتند و این را تثبیت کردند.
**امام شهید انقلاب با استفاده از خود باوری ملی به دنبال ایجاد بازدارندگی بودند
محمودی رجا: اگر بخواهم نقش ایشان را در این ساختار بهصورت مختصر توضیح بدهم، اولین نکته نقش ویژه ایشان در تقویت بنیه دفاعی کشور بود و باید به آن اشاره کنم. ایشان همواره تاکید ویژهای بر تقویت نیروهای مسلح، توسعه توانمندیهای دفاعی، ایجاد سازوکارهای مقاومتی و بهرهگیری از هوش، ذکاوت و درایت ایرانی برای ایجاد بازدارندگی در برابر کشورهایی که قصد هرگونه تجاوز به ایران را داشتند مطرح کردند و این رویکرد را دنبال کردند. شهید آیتالله خامنهای تأکید جدی بر اقتصاد مقاومتی داشتند و خواستند این را تبیین کنند که چگونه باید جنگ اقتصادی بالا و پایین تحت عنوان تحریمهای اقتصادی را خنثی و مدیریت کردند. همچنین رهبری شهید تأکید ویژهای بر استقلال اقتصادی و خودباوری ملی داشتند و آن را هدایت کردند. در حوزه بنیه دفاعی ما نمود این رویکرد را در قالب توسعه موشکهای نقطهزن، توسعه پهپادهایی که مسیر جنگ را تغییر دادند و در جنگ فعلی که ایران تقریبا با دو قدرت منطقه و جهان مواجه بود مشاهده کردیم و این را تجربه کردیم. برای اولین بار یک کشور از جهان اسلام در مقابل این دو قدرت ایستاد و مقاومت کرد و این را رقم زد. ما بهرغم تحریم بودن در حوزههای مختلف علمی و صنعتی توانستیم لایههای مختلف پدافندی دشمن را دور بزنیم و به نقاط خاص نظامی موردنظر آسیب وارد کنیم که این نشان میدهد ما در عرصه دفاعی عملکرد فوقالعادهای داشتهایم و این را ثابت کردهایم. بهویژه در حوزه پدافند ما توانستیم موفقیتهای مهمی رقم بزنیم و این را اثبات کنیم. شما دیدید که برای اولین بار ما توانستیم اف-۳۵ را هدف قرار دهیم و سامانههای پیشرفته رادارگریز و تجهیزاتی را که میان دشمن برای شناسایی پهپادها و موشکها استفاده میشد از کار بیندازیم و این را عملیاتی کنیم که این نشان میدهد ما در این حوزهها کار جدی انجام دادهایم و پیشرفت داشتهایم. نقش رهبری شهید در شبکهسازی محور مقاومت و تقویت قدرت گسترده ایران در جریانهای مختلف فلسطین، لبنان، سوریه و یمن حاصل تلاشها و نگاه راهبردی و تمدنی رهبر شهید انقلاب بود و این را ایجاد کرد. این نگاه برای ایران مقتدر و برای اثرگذاری ایران در برهههای زمانی مختلف کارکرد ویژهای داشت و این را نشان داد. بحث دیگر ساختاردهی فرماندهی بود که رهبری شهید نقش بسیار مهمی در مدیریت بحرانها از طریق ساختارهای تصمیمگیری سریع و کارآمد طی دوران زعامت خود ایفا کردند و این را اجرا کردند. اوج این مسئله را ما در دو جنگ متاخر اخیر مشاهده کردیم و این را دیدیم و در لحظات حساس با انتخاب افراد شایستهتر نسبت به افراد قبلی توانستند جهتگیری راهبردی مناسبی به نیروهای مسلح بدهند و این مسیر را هدایت کنند تا روحیه مقاومت و جنگندگی بیش از گذشته در میان نیروها تقویت شود و این را نشان بدهند و مسیر نبرد را به سمت اهداف خود ایران برگردانند و مدیریت کنند.
**باور رهبر شهید انقلاب مبتنی بر مقاومت در نفی سازش بود
جهان: چه مؤلفههایی باعث شد فرهنگ جهادی در سطح جامعه و نیروهای مسلح تثبیت شود؟
محمودی رجا: نقش رهبری شهید در ترویج و توسعه فرهنگ جهادی بود که ایشان هم در نیروهای مسلح، هم در ملت و هم در بدنه اجتماعی جامعه عزم راسخی ایجاد کردند و این را تقویت کردند. رهبر شهید انقلاب با جهاد تبیین توانستند مقاومت را از لحاظ دینی، عقلانی و تجربی توضیح بدهند و این رویکرد را تبیین کنند و این مفاهیم را مطرح کردند که در فرهنگ جهادی هزینه مقاومت بهمراتب کمتر از سازش در برابر جریانهای زورگوست و این را اثبات کردند و ریشه این فرهنگ را در مکتب امام حسین میدانستند و این را مطرح میکردند. نتیجه این روحیه مقاومت را ما بعد از قیام عاشورا در جهان مشاهده میکنیم و این را میبینیم. راهبردهای مختلف رهبری شهید در حوزه دفاعی و نظامی همواره بر لزوم دفاع از تمامیت ارضی کشور و مبانی هویتی ایرانی و اسلامی تأکید داشتند و این را دستور میدادند. ایشان با ترسیم راهبردهای دفاعی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت نیروهای مسلح را برای مواجهه با تهدیدهای احتمالی در برهههای زمانی مختلف آماده کردند و این را اجرا کردند وهمواره تأکید کردند که ایران جنگطلب نیست اما در صورت تجاوز پاسخی قاطع و پشیمانکننده خواهد داد و این را اعلام کردند.
**ایران اثرگذاری خود را در منطقه و جهان نشان داد و آن ناشی از امداد الهی و مرهون ولایت فقیه بود
ما در عمل هم نشان دادیم که چگونه برای اولین بار مرزهای سرزمینهای اشغالی را برای همیشه ناامن کردیم و این را محقق کردیم. همچنین پایگاههای آمریکا را در کشورهای مختلف با قدرت، جرئت و جسارت از بین بردیم و این را ثابت کردیم. همه اینها مرهون ترویج خودباوری و روحیهای بود که ابتدا انقلاب اسلامی، امامین انقلاب و سپس رهبری شهید آن را عملیاتی کردند و این جریان را شکل دادند. ما در دو جنگ جهانی اخیر نیز این روحیه را نشان دادیم و این را ثابت کردیم. امید است که زمینهای فراهم شود تا انقلاب اسلامی ایران و ایران قوی خود را بهعنوان قدرت اثرگذار در سطح منطقه و جهان معرفی کند و این مسیر را ادامه بدهد. ما با رهبری امام مجتبی خامنهای ادامهدهنده مسیر پرعزت گذشته خواهیم بود و این را دنبال خواهیم کرد. در همین چارچوب بحث بستن تنگه هرمز و موضوعات مرتبط دیگر که رهبری فعلی تأکید ویژهای بر آنها دارند نیز در آینده میتواند در روند توزیع قدرت در منطقه و جهان اثرگذار باشد و این را شکل بدهد. همه این مسائل به مقوله ولایت فقیه بازمیگردد و این را نشان میدهد. اگر ما ونزوئلا، سوریه، عراق، پاکستان یا افغانستان نشدیم، علاوه بر امدادهای الهی، عامل اصلی آن مرهون ولایت فقیه بوده است و این را اثبات کرده است. امام خمینی رحمهالله علیه همواره توصیه میکردند که پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت آسیب نرسد و این را بیان میکردند. به نظرم از این جهت نقش ولایت فقیه بسیار مهم و پررنگ بوده است و این را میتوان مشاهده کرد.
جهان: ممنون از وقتی که در اختیار ما قرار دادید.
# تگ ها
عناوین اصلی
آخرین عناوین
