| چراغ قرمز اخلاق در فضاي مجازي |
| آسیب شناسی روند فزاینده استفاده از اینترنت |
| چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۲۷ |
گسترش روز افزون فضاي مجازي و فناوريهاي اطلاعاتي و ارتباطي در سالهاي اخير، تأثيرهاي آن در حيات بشري در ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را نمايان و روشهاي سنتي در تمام ابعاد را به روشهاي نوين، تبديل کرده است.
در سالهاي اخير، با گسترش اين فناوريها و در رأس آن نفوذ روزافزون اينترنت، شاهد حذف مرزها هستيم؛ امري که در کنار مزيتهاي خود آسيبهايي را هم به دنبال داشته است. اگرچه اين فضا و به کارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات امکانات بسياري را فراهم آورده تا بخش قابل توجهي از فعاليتهاي انساني با سرعت بيشتر و هزينه کمتر انجام گيرند،اما همين فناوري اطلاعات با تسهيل زمينه و شيوه ارتکاب جرم و توسعه خسارت مادي و معنوي ناشي از جرم و ايجاد جرايم جديد و پديد آوردن شيوه هاي مجرمانه نوين، فرصتهاي طلايي زيادي را براي مجرمان فراهم کرده است. در این گزارش سعی شده تا با بهره گیری از نظرات کارشناسان و مسؤولان امر به آسیب شناسی این پدیده اجتماعی پرداخته شود.
جهان مجازي؛ چه کساني نقش آفريني مي کنند
اينترنت به عنوان شاهراه اطلاعاتي، با قدمتي بيست ساله در جهان و سابقه اي حدود ۱۲ - ۱۰ ساله در کشورمان، از آمار ۲۵۰ هزار کاربر در سال ۲۰۰۰ به ۳۲ ميليون کاربر با ۴۸/۵ درصد ضريب نفوذ در سال ۲۰۰۹ در مقايسه با سال ۲۰۰۰ رسيده است. کشورمان در حال حاضر با ۵۵/۲ درصد از کل جمعيت کاربران اينترنت، در رتبه اول خاورميانه ايستاده است. اين در حالي است که ضريب نفوذ اينترنت در جهان به طور ميانگين ۲۶/۶ درصد و ضريب نفوذ در خاورميانه ۲۸/۳ درصد است. در چنين فضايي که از آن با عنوان فضايي مجازي ياد مي شود، افراد و مجموعه هاي در آن خارج از حوزه دولت ها، نقش آفريني مي کنند؛ نقشي که در بسياري از موارد با آسيبهاي اجتماعي و فرهنگي مواجه است.
صحنه گردان اين چالشها و حفره ها همان مجرمان نام آشنايي هستند که در سراسر جهان، امنيت مردم و دولتها را هدف گرفته اند، مجرماني که در گذشته با ابزارهاي سنتي و امروز در دنياي مدرن با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات پيشرفته مبادرت به ارتکاب جرايم خرد و کلان مي کنند. در چنين فضايي، وجود عاملي که بتواند کژ کارکردي افراد و سازمانها و گروه ها و دسته ها را کنترل کند، امري بديهي است.
سردار سيد کمال هاديانفر، رئيس دبيرخانه پليس امنيت تبادل اطلاعات فضاي مجازي، از جمله پژوهشگراني است که دراين عرصه مطالعات و پژوهشهاي زيادي به عمل آورده است .وي معتقد است اينترنت به عنوان يک رسانه چندوجهي، با توانايي بازنمايي کامل دنياي واقعي، با تغييري که در مفهوم زمان و مکان ايجاد کرده، ميزان دسترسي مخاطب را به اطلاعات، بدون محدوديتهاي زماني و مکاني، امکان پذير ساخته است.
وي مي افزايد: اينترنت فضايي است که محيط آن غيرملموس است ولي نتيجه عيني آن در واقعيت شکل مي گيرد. اينترنت از به هم پيوستن شبکه هاي محلي در شاهراه هاي ارتباطي و ايجاد شبکه هاي بين المللي شکل گرفته است. در اين محيط، حجم وسيعي از اطلاعات راجع به روابط افراد، فرهنگها، ملتها، کشورها و به طور کلي هر آنچه در کره خاکي بصورت فيزيکي ملموس وجود دارد، به صورت نوشته، تصوير، صورت و اسناد در يک فضاي مجازي به شکل ديجيتال وجود داشته و قابل استفاده و در دسترس کاربران است.
به گفته هادیانفر، عرصه فضاي مجازي با دسترسي به طيف گسترده اي از مخاطبان که عموماً شامل نوجوانان و جوانان است، مي تواند با اطلاع رساني مستمر شبانه روزي و بدون محدوديت در اين فضا و از طريق تعاملات چندوجهي صوتي و تصويري، به مخاطب خود نزديکتر و مانع ايجاد فاصله ميان کارگزاران امنيت در جامعه و عموم مردم گردد.
وي تصريح مي کند: با ظهور اين پديده، بستري فراهم شده تا علاوه بر اشخاص حقيقي، حتي سازمانها و نهادهاي دولتي و غيردولتي نيز لزوم حضور در اين عرصه را باور کنند و براي باز نماندن از سرعت حرکت در دنياي امروز، ايفاگر نقشي در اين جهان مجازي باشند.
سردار هاديانفر تصريح مي کند: جهان مجازي به دليل ظرفيت ديجيتالي و قدرت انتقال همزمان درخواستها و فرمانها، جهاني بودن، ارزان بودن، فشرده تر بودن، قابل دسترس تر بودن، راحت تر بودن، استفاده بهينه از انرژي و پنهان ماندن هويت و انتشار سريع اطلاعات، همراه با کارآمدي و جذابيت و تنوع است و از سوي ديگر منشأ چالشهاي اجتماعي، سياسي امنيتي، اقتصادي و فرهنگي بي شماري خواهد بود.
وي با بيان اينکه گسترش و حفظ امنيت در جامعه که با پيچيدگي روز افزون ناشي از توليد و تبادل گسترده اطلاعات مواجه است، امري بسيار دشوار بوده و نيازمند برنامه ريزيهاي کلان و گسترده است، مي افزايد: سازمانهاي متولي نظم و امنيت در جامعه، با شناخت قابليتها و اهميت فضاي مجازي و براساس رويکرد تعاملي با مخاطب، مي توانند از عهده وظايف ذاتي خود در فضاي مجازي برآيند.
۳ ميليون دانلود از يک کليپ مستهجن؛ هدف اعتقادات است
۳ ميليون و ۵۰۰ بار دانلود يک کليپ مستهجن از يک سايت غير اخلاقي فارسي زبان، نشانگر روشن شدن چراغ قرمز اخلاق در فضاي مجازي براي کاربران ايراني است.
اين موضوعي است که با ساماندهي خاص چندي است ريشه اعتقادي جوانان را نشانه رفته است. کارشناسان براي مقابله با اين تخريب فرهنگي، بهترين عامل را بنيان خانواده مي دانند. آنان معتقدند تنها با آگاهي دادن به والدين مي توان خانه را مکاني امن براي رشد فرزندان ساخت.
دراين باره، فاطمه آليا، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجه مجلس مي گويد: دشمنان از فضاي سايبر براي پر کردن اوقات فراغت جوانان ما سؤاستفاده مي کنند.
وي با توجه به هرم جمعيت، بيشترين جمعيت کشور را قشر جوان دانسته و تصريح مي کند: وقتي از جوانان صحبت مي کنيم، يعني به جامعه ايران اشاره کرده ايم. بنابراين، بايد علاوه بر جوان محصل، براي فراغت جوان کارگر نيز برنامه داشته باشيم.
آليا با تأکيد بر مراقبت خانواده از فرزندان خود درفضاي مجازي، خاطر نشان مي کند: هم اکنون دشمنان از فضاي سايبري براي نفوذ بر جوانان استفاده و خوراک فرهنگي که مدنظر خودشان است براي جوانان ما تهيه مي کنند، بنابراين بايد بتوانيم محصولات فرهنگي مناسب را خودمان تهيه کنيم.همچنين، عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس با بيان اينکه بايد سايتهاي ارزشي را براي استفاده کاربران گسترش دهيم، مي گويد: با ايجاد تنوع و افزايش سايتهاي ارزشي، مي توانيم مخاطبان را جذب کنيم.
نورا... حيدري اظهار مي دارد: رسانه هاي مختلف متناسب با دانش روز توسعه مي يابند؛ از اين رو بايد فرصتهاي گوناگوني را فراهم کنيم تا مطالب مختلف در سايتهاي اينترنتي براي کاربران ارائه شود.
وي در ادامه مي افزايد: به دليل دسترسي گسترده مردم به فضاي مجازي، به نظارت وسيع، مستمر و اثر بخش در اين حوزه نياز داريم.اين نماينده مجلس عنوان مي کند: بايد تلاش شود به جاي مبارزه با معلولها، با علتها برخورد کنيم و به گونه اي رفتار نکنيم که علاقه مردم نسبت به اين سايتهاي متخلف افزايش يابد.نماينده مردم اردل و فارسان در مجلس شوراي اسلامي، در خصوص نحوه برخورد صحيح با فضاي مجازي مي گويد: بايد تعريف واحدي از مجموعه سايتها، مجوزها و حوزه معرفتي داشته باشيم، به صورتي که آنها را با هدف مشخصي مديريت کنيم.
حيدري ادامه مي دهد: لازمه اين امر، برخورداري دستگاه هاي متولي از دو ويژگي استفاده از نيروهاي متعهد، متخصص و آموزش ديده است، به صورتي که فضاي مجازي را به صورت مستمر کنترل کنند.
اين نماينده مجلس، معرفي آثار و عواقب منفي سايتها براي خانواده ها را در کاهش ميزان تمايل کاربران به استفاده از سايتها مؤثر دانسته و اظهار مي دارد: نهادهاي عمومي مانند مدرسه، دانشگاه، مساجد و کانونهاي فرهنگي بايد قابليتهاي خود را جهت غني سازي اوقات فراغت جوانان به کار ببرند و در تربيت صحيح آنها تلاش کنند.
جنگ نرم در فضاي مجازي؛ چگونه جوانان را واکسينه کنيم
بسياري بر اين عقيده اند دشمن از فضاي مجازي براي تخريب جوانان و تهاجم فرهنگي استفاده مي کند.اين موضوعي است که به راحتي مي توان ريشه آن را در برخي از سايتهاي منحرف، مشاهده کرد.در اين باره، عضو کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس مي گويد: امروزه فضاي مجازي ابزاري براي تحقق جنگ نرم دشمن است و دشمن سعي دارد از حداکثر ظرفيت خود استفاده کند تا بتواند برنامه ريزيهايش را در کشور ما بر روي جوانان پياده کند.
فرهاد بشيري اظهار مي دارد: دشمنان با شيوه ها و برنامه هاي خاص، به دنبال هدفهاي پليدشان در کشور ما هستند.
بشيري با بيان اينکه همه مسؤولان و دست اندرکاران فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي کشور وظيفه دارند در برابر حملات جنگ نرم دشمن تدبير داشته باشند، مي گويد: مسؤولان و متوليان فرهنگ بايد همگرا و همگام حرکت کنند و با برنامه هاي جذاب و شايسته متناسب با عرف جامعه براي نيروي جوان بتوانند خلاء موجود را پر کنند.
وي مي افزايد: مردم ايران به مباني ديني، انقلابي و ملي علاقه مند هستند، بنابراين بايد در برنامه هايمان اين موارد را مد نظر قرار دهيم. مسؤولان بايد با فرصت سازي و بسترسازي مناسب، شرايط لازم را براي تبيين مسائل فرهنگي در جامعه به وجود آورند.
بشيري اظهار مي دارد: دشمن ابزارها و امکانات زيادي را در اختيار دارد و با استفاده از آنها مي تواند هم کيفيت و هم تنوع بسياري ايجاد کند، بنابراين خانواده ها و مسؤولان ما بايد توجه بيشتري داشته باشند؛ آموزه هاي ديني، مباني ديني، گذشته فرهنگي و تاريخي ما غني از واقعيتهايي است که اگر نسلهاي ما در هر برهه از زمان قرار گيرند، مي توانيم آنها را با بهره گيري از پيشينه فرهنگي و دين غني، واکسينه کنيم.
پليس؛ مردم مراقب باشند
اما دراين خصوص، فرمانده نيروي انتظامي معتقد است موضوع امنيت فضاي مجازي، به فرهنگ سازي نياز دارد.
سردار اسماعيل احمدي مقدم مي گويد: حوزه فضاي تبادل اطلاعات، ديجيتالي است و امنيت اين فضا با پيشرفت بشر دچار اختلال شده است.وي اظهار مي دارد: توسعه تبادل اطلاعات موجب شد مداخلات دارندگاني که به اين علوم بيشتر دسترسي دارند، بيشتر شود. عصر ديجيتال مزايايي داشته، ولي معايبي نيز به همراه دارد. وي ادامه مي دهد: در گذشته با عبارت «تأخر فرهنگي» روبرو بوده ايم. به طور مثال، خودرو وارد کشور مي شود، ولي هنوز فرهنگ استفاده از آن ايجاد نشده است. بنابراين، بنده معتقدم تأخر امنيتي را بايد به تأخر فرهنگي اضافه کنيم.
سردار احمدي مقدم مي گويد: متأسفانه ورود فضاي سايبري فارغ از توجه بار امنيتي، جامعه را آسيب پذير کرده است و ما در ناخودآگاه خود اطلاعات زيادي را در اختيار افراد مي گذاريم.فرمانده نيروي انتظامي ادامه مي دهد: در حوزه ديجيتال کمتر حصار کشيده ايم چرا که اين موج تمام دنيا را در برگرفته و فرصتها را نيز سلب کرده است، بنابراين نه مي توان جلو آن ايستاد و نه مي توان از آن جلوگيري کرد.
وي اظهار مي دارد: با اين حال، در کشور ما گامهاي خوبي با تأخير در زمينه برخورد با جرايم سايبري برداشته شده است.فرمانده نيروي انتظامي بيان مي دارد: پيشگيري از جرايم مجازي يکي از ابزارهاست و مهمتر از آن کنترل توسط خود کاربران است؛ ولي اگر در کشور اينترنت و پست ملي داشته باشيم، از خطرها مصون خواهيم ماند.
سردار احمدي مقدم تصريح مي کند: گام نخست ما پيشگيري اجتماعي، آموزش و اطلاع رساني است؛ لذا رسانه ها رسالت مهمي دارند که به مردم آموزش دهند تا در برابر خطرهاي اين حوزه از خود محافظت کنند و ما بايد شاهد قوانيني باشيم که در برخورد با مجرمان، دست پليس را باز بگذارد.
اولويت فعالان فرهنگي؛ حضور در فضاي مجازي
اما در اين ميان، بسياري از کارشناسان فرهنگي و اجتماعي در کنار علما بر اين باورند که همه آحاد جامعه بايد جنگ سايبري را جدي بگيرند و مراقبتهاي لازم را به عمل آورند؛ زيرا دشمن فضاي مجازي را ميدان جنگ کرده است. از اين رو، در حال حاضر لازم است اولويت فعالان فرهنگي، حضور در فضاي مجازي باشد.دراين باره، عضو کميسيون فرهنگي مجلس مي گويد: نبود قانون جامع نظارت بر رسانه، موجب آشفتگي فضاي مجازي و نبود نظارت جامع مي شود.
سيد علي حسيني مي افزايد: با تغيير شرايط ارتباطات و توسعه فزاينده در امر اطلاع رساني از طريق فضاي مجازي، شاهد گستردگي در عرصه ارتباط جمعي بويژه سايتها و وبلاگها هستيم.
وي مي گويد: دولت بايد به تناسب توسعه ايجاد شده در جهان اطلاعات، ابزارهاي کنترل را به کار گيرد و اگر اين تناسب لحاظ نشود، با مشکلات متعدد در فضاي سايبر مواجه مي شويم.اين نماينده مجلس، فيلترينگ را تنها راه مقابله با سايتهاي متخلف ندانست و عنوان مي کند: برخورد با سايتها بايد فرهنگي و ايجابي باشد.
وي ايجاد سايتهايي با محتواي غني را براي معرفي فرهنگ ايراني و اسلامي ضروري بيان کرده و ادامه مي دهد: نهادهاي دولتي و خصوصي که در حوزه فرهنگي فعاليت دارند، بايد با ايجاد سايتهاي مفيد، نياز کاربران به اطلاعات مناسب را تأمين کنند.
اما وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي هم معتقد است: غرب از گسترش گرايش به حجاب در جهان هراس دارد و قصد دارد فرهنگ برهنگي را در فضاي مجازي ترويج دهد.
محمد حسيني، خانواده را نهاد اول اجتماع دانسته و بيان مي کند: اگر خانواده از نظر فرهنگ اسلامي تقويت شود، هيچ جنگي نمي تواند ما را از پاي درآورد. از اين رو، دشمنان با نقشه هاي حساب شده به جنگ عليه ما پرداختند. آنان رو در رو با ما وارد جنگ نمي شوند، بلکه افرادي را در داخل خودمان براي تحقق افکار پليدشان اجير مي کنند.
وي اضافه کرد: دشمنان امروز سعي دارند افکار خانواده ها را با سؤ استفاده از فضاي مجازي محصور کنند. آنها مي خواهند آرام آرام فرهنگ و تمدن ما را از بين ببرند و تنها خود آمريکا ميلياردها دلار براي برنامه هاي شيطان پرستي و ايجاد فرقه ها و آيينهاي جديد صرف مي کند.
وي تصريح مي کند: طبق آمارها، کشور انگليس حدود ۷۰۰ فرقه و آيين دارد که دفتر مرکزي اين فرقه ها در آمريکاست زيرا آنان به اين باور رسيده اند که افراد به معنويت گرايش بيشتري دارند و از اين طريق مي خواهند افکار انحرافي را در خصوص معنويت و راه رسيدن به کمال به کار ببرند و انسجام اسلامي را در جهان خدشه دار کنند.
به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، بايد در بحث حجاب و عفاف سرمايه گذاري کلاني انجام دهيم. در واقع، با تقويت فضاي مجازي که بيشترين تأثير را دارد، مي توان جوانان را به سمت و سوي استفاده صحيح از اين فضا سوق داد.
منبع: قدس
جامعه
)
