تنفسی آسوده در هوایی آلوده!
علل افزایش مرگ زودرس ایرانی ها
۲ بهمن ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۰۳
آیا زمان آن فرا نرسیده است که حق مردم برای داشتن هوای پاک و تنفسی آسوده در هوایی بی خطر به رسمیت شناخته شود؟!
سرویس جامعه جهان: «آلودگی هوای تهران بر می گردد»، «مرگ زودرس، فرجام تنفس در هوای تهران»، «آلودگی هوا جندتن از همشهریان را راهی بیمارستان کرد» و ... اینها از جمله عناوینی بوده و هستند که از چندی قبل و به خصوص از اولین روزهای بهمن ماه و بدنبال ساکن شدن هوای پایدار در سطح کشور و به خصوص شهر تهران باز بر سر زبان ها افتاده و روی خروجی خبرگزاری ها و روزنامه ها نیز قرار گرفته است.
مشکلی که ظاهراً همه به دنبال راه حلل و چاره ای برای درمانش هستند، اما در شرایطی که مردم تهران چندماه را با همین وضعیت هوای آلوده سرکرده اند، هنوز راه حل منطقی برای آن پیدا نشده است. گویا اقداماتی چون؛ طرح زوج و فرد کردن خودروها، تعطیلی موقت ادارات و مدارس، افزایش منطقه کنترل ترافیک و ... همگی طرح های مقطعی با تأثیرگذاری کمی بوده اند و دوای این درد نشده اند.
از سوی دیگر و با تاسف فراوان باید اعتراف کرد برای به اجرا گذاشتن طرح های مهار آلودگی هوای تهران نیز متولی مشخصی وجود ندارد.
اما براستی علل بروز این هوای آلوده در تهران چیست؟
حسینعلی شهریاری، رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پاسخ به این سؤال خارج نشدن خودروهای فرسوده طبق برنامه چهارم توسعه، نبود منابع کافی در دولت، عدم همکاریهای بینبخشی و نبود تولیت واحد و مشخص برای کاهش آلودگی هوا را از مهمترین علل آلودگی هوای تهران عنوان کرده است.
در همین حال دکتر ندافی رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، مشکل اصلی آلودگی هوا را در میزان سوخت مصرفی دانسته و تأکید می کند: «مهمترین مشکلی که درحال حاضر باعث تشدید آلودگی هوا در تهران میشود مربوط به جمعیت، مصرف سرانه و میزان سوخت مصرفی است».
محمدباقر قالیباف، شهردار تهران نیز با تاکید بر اینکه ریشه مشکل مشخص است، بر نبود اراده جدی برای رفع آلودگی هوا تأکید کرده و میگوید جلوگیری از تردد خودروهای بالای ۳۰ سال عمر و گسترش حمل و نقل عمومی میتواند بهترین چاره برای رفع آلودگی هوای تهران باشد.
البته اجرای این طرح به دلیل این که برخی آن را کارشناسینشده میدانستند و زیرساختهای حمل و نقل عمومی را برای اجرای آن فراهم نمیدانستند، پس از کاهش وضعیت اضطراری آلودگی هوا متوقف شد، اما در پایان هفته گذشته اعلام شد طرح جدید زوج و فرد با تغییراتی از ابتدای این هفته اجرایی خواهد شد.
شهردار تهران با بیان این نکته که طی ۱۰ ماه گذشته سال جاری، هوای تهران در ۸۰ روز ناسالم بوده که ۳۴ روز آن، وضعیت هشدار و اضطرار بوده است: «یعنی سه ماه از ۱۰ ماه سال گذشته سال، هوای تهران در وضعیت عادی نبوده است» به نقش منفی موتور سیکلتها در آلودگی هوا اشاره کرده و توسعه مترو را یکی از مهمترین راههای پایدار کاهش آلودگی هوا میداند.
اما جدای از بحث تردد وسایل نقلیه آیا آلودگی هوا با فصول سال ارتباط مستقیم دارد؟ بر اساس یافته های هواشناسی به طور طبیعی در فصول گرم سال وجود هوای سبک و گرم در طبقات پایین و هوای سرد و سنگین در طبقات بالایی جو سبب می شود هوای سبک به سمت بالا صعود کرده و عوامل آلوده کننده نیز به سمت طبقات فوقانی جو رانده شوند. در این حالت یک تهویه طبیعی رخ می دهد، اما در فصول سرد سال وقتی پدیده وارونگی دما رخ می دهد، هوا پایدار مانده و همراه با تمام ناخالصی ها و عوامل آلوده کننده در زیر سطح وارونگی دما محبوس می ماند. در چنین شرایطی میزان اکسیژن هوا به علت مصرف تدریجی آن کاهش و میزان آلوده کننده های هوا به علت تولید تدریجی آنها افزایش می یابد. به این ترتیب هوا به شدت آلوده می شود.
مسأله تشدید آلودگی هوا تبعاتی بعضاً جبران ناپذیر در پی دارد و برای بیماران قلبی و عروقی و تنفسی بسیار خطرناک است.
دکتر محراب مرزبان فوق تخصص جراحی قلب و عروق در این زمینه می گوید: آلودگی هوا باعث افزایش غلظت خون و ابتلا به بیماری تنگی سرخرگهای قلبی (عروق کرونر) شده و احتمال حمله قلبی را افزایش میدهد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تأثیر منفی آلودگی هوا بر قند و چربی خون را از دیگر عوارض این پدیده آب و هوایی دانسته و تأکید می کند: به دلیل اینکه میزان اکسیژن در هوای آلوده کم است، همین امر باعث کاهش اکسیژن رسانی به عضله قلب میشود. در این شرایط ممکن است وضعیت جسمی بیماران دچار تنگی عروق کرونر در معرض خطر قرار گیرد. لذا ضروری است بیمارانی که دچار بیماری تنگی عروق کرونر هستند از رفت و آمد در مکانهای شلوغ و پرازدحام خودداری کنند.
در همین حال و با وجود گذشت دوماه و اندی از مسلم شدن بحرانی بودن هوای تهران و در شرایطی که علت این مشکل همچنان به قوت خود باقی است، و درمانی نیز برای آن صورت نگرفته است، در تازهترین اخبار رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت خبر از مرگ زودرس ۱۰ هزار و۶۰۰ نفر ایرانی بر اثر آلودگی هوا داده است.
حال با توجه به همه این دانسته ها و اظهارات مسؤولین امر در خصوص آلودگی هوا و اینکه این آلودگی مرگ زودرس و بیماری های گوناگون را برای نسل های بعدی در پی خواهد داشت، آیا زمان آن فرا نرسیده است که حق مردم برای داشتن هوای پاک و تنفسی آسوده در هوایی بی خطر به رسمیت شناخته شود و برای کاهش مشکلات جسمی و بدتر از آن روحی و روانی در سنین مختلف جامعه، علی الخصوص خردسالان و کهنسالان شهرمان تدبیری صحیح بیندیشیم!.
