قطع این مرحله بیهمرهی خضر مکن
علیرضا مختارپور قهرودی
۴ تير ۱۳۹۰ ساعت ۱۷:۳۵
انسان موجودی با ابعاد مختلف است و به تعبیر قرآن کریم از امور و عناصر مختلف تشکیل شده و به همین دلیل امکان اتصاف به صفات متعدد فضایل و یا صفات متعدد رذائل را دارد.
قرآن کریم از طرفی انسان را خلیفه خدا در زمین، عالِم به اسماء، دارای فطرتی خداشناس و خداجو، پذیرنده امانت الهی، دارای کرامت و... میداند و از طرفی انسان را بسیار ستمگر، نادان، ناسپاس، عجول، تنگ چشم، اهل مجادله، حریص و... مینامد.
بیان این صفات متفاوت و متضاد، خود نشانه اختیار و مسئولیت انسان است.
در روایات رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) و ائمه اطهار (علیهمالسلام) نیز بارها به فضایلی که انسان باید در کسب آنها تلاش کند اشاره شده و بنا به مخاطب بر موضوع، شرایط زمانی و مکانی و اهمیت احادیث مختلف در مورد فضایل مختلف تأکید شده، که توجه به این نوع احادیث بهترین مدد رساننده به انسان در پیمودن راه کمال است.
در روایتی که اینک به مرور آن میپردازیم حضرت امام جعفر صادق (علیهالسلام) پنج فضیلت علم، مهر و مودت، صبر، پرهیز از نکوهش علما و صداقت را مورد تأکید قرار داده و آثار کسب و عمل به این صفات را متذکر شدهاند.
از جمله مهمترین این صفات، پرهیز دادن انسان از نکوهش و ملامت علماست. فهم حکمت این نکته نیز دشوار نیست، زیرا چگونه میتوان گفتار و کرداری را پیشه کرد که موجب ملامت علمای دینی شود و با چنین وضعی سعادت دنیوی و اخری را انتظار داشت.
هرکس که به معارف دینی و حقایق قرآنی آشنا باشد به روشنی درمییابد که نقش علما، فقها و دانشمندان دینی در حفظ معارف اسلامی و دستگیری از مؤمنین در مسیر سعادت تا چه اندازه اهمیت دارد.
امام جعفر صادق (علیهالسلام) فرمود:
«لا ینْبَغی لِمَنْ لَمْ یکنْ عالِما أنْ یعَد سَعیدا، وَ لا لِمَنْ لَم یکنْ وَدودا أنْ یعَد حَمیدا، وَ لا لِمَنْ لَمْ یکنْ صَبورا أنْ یعَد کامِلا، وَ لا لِمَنْ لا یتقی مَلامَه العُلماء وَ ذَمهُمْ أنْ یرجى لَهُ خَیرُ الدنیا وَ الآخِره وَ ینْبَغی لِلعاقِلِ اَنْ یکونَ صَدوقا لِیؤمَنَ عَلی حَدیثهِ، وَ شکورا لِیستَوجِب الزیادَه»
آن را که علم ندارد نشاید سعاتمند شمرد، و آن را که مهر و مودت ندارد نتوان ستوده خواند، و آن را که صبر و شکیب نیست نشاید کامل دانست، و برای آنکه از نکوهش و ملامت علما نپرهیزد نباید خیر دنیا و آخرت امید داشت، عاقل را سزد که راستگو باشد تا به حرفش اعتماد کنند و سپاسگزار باشد تا مستوجب فزونی گردد
