نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها بهعنوان یکی از نهادهای متولی امر برگزاری دیدار سالانه مقام معظم رهبری با دانشجویان، مسئولیت چینش و مدیریت امور پیش از برگزاری این محفل صمیمانه را در میان دانشجویان بر عهده دارد. به همین سبب، جلسه با محمد ودود حیدری، معاون سیاسی این نهاد کشوری و شنیدن سخنان و نظرات او درخصوص گپوگفتهای عالمانه، صبورانه و پدرانه رهبری با دانشجویان، جایگاه ویژهای داشت، بر آن شدیم تا چند خطی را به گفتههای او اختصاص دهیم.
آقای حیدری بفرمایید که بهنظر شما اهمیت دانشجو و دانشگاه در منظومه فکری رهبر انقلاب چیست؟ ايشان چه ظرفیتی در دانشجو و دانشگاه دیدهاند که اینچنین برای ارتباط و تعامل با آنها وقت میگذارند؟ نگاه راهبردی ایشان به بحث دانشگاهیان و دانشجویان، اساسا همان نگاه حضرت امام است. اگر مطالعهای داشته باشیم به روند مبارزاتی که حضرت امام شروع کردند، از سالها قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، متوجه این موضوع میشویم، که ایشان هم یک نگاه استراتژیک به مقوله دانشگاه و جریان دانشجویی داشتند. اگرچه شاید بشود گفت که بدنه و حرکت دانشجویی ما در پیروزی انقلاب اسلامی، نقش اول را نداشت و انقلاب بهدنبال حرکت تودههای مردمی و تودههای ملی اتفاق افتاد، اما قطعا جایگاه ویژهای داشت. شاید بهلحاظ کمی، در میان حجم عظیم ملت و جامعهای که باعث بهوجود آوردن و تولد انقلاب شدند دانشجویان، بخش اعظمش نبودند؛ اما بهلحاظ کیفی شاهد آن هستیم که از نگاه امام و همچنین دیدارهایی که ایشان در خارج از کشور، در نجف، در پاریس و... با دانشجویان داشتند و پیامهای مختلفی که خطاب به دانشجویان میدادند، همیشه نگاهشان به این مقوله معطوف بود و این امر ادامه و بروز داشت؛ حتی در آن زمانیکه دانشگاهها از جانب خیلی از متدینین محل فساد محسوب میشدند. به نوعی میشود گفت که چون حضرت امام آینده این مجموعه را تأثیرگذار میدیدند، سرمایهگذاری بر این مجموعه را از سالها قبل از پیروزی انقلاب شروع کردند. در امتداد این خط و مسیر شاهد هستیم که از روزهای آغازین انقلاب اسلامی، نقش ویژهای برای دانشگاه قائل میشدند و از دانشجویان انقلابی حمایت میکردند؛ برای نمونه یک مصداق عینی آن در جريان تسخیر لانه جاسوسی اتفاق افتاد و حضرت امام آن را تعبیر به «انقلاب دوم» کردند.
مقام معظم رهبری هم که یکی از بازوان اصلی حضرت امام بودند، در تمامی این سالها، و در عناوین مختلف کشوری این نگاه راهبردی را در قبال دانشجویان ادامه دادهاند. ارتباطی که ایشان قبل از انتساب به مقام رهبری با بدنه دانشجویان داشتند، همچنان ادامه پیدا کرد و در این خصوص ایشان خود میفرمایند که من خودم دانشگاهی نیستم، اما ارتباطاتم با دانشگاهیان از همان دوران جوانیام بوده و این حضور به صورت رسمیتر به زمانی بعد از ترور شهید مطهری برمیگردد و در آن ایام عدهای از دانشجویان از محضر امام جویا میشوند که ما برای پیگیری و مراجعه مباحث فکری و عقیدتی اسلام ناب باید به چه کسی مراجعه کنیم؟ و امام میفرمایند: «همین آقا سید علی آقا خوب هستند و آقای خامنهای را بهعنوان کسی که مرجع فکری، اعتقادی، سیاسی، دانشجویان باشند، معرفی میکنند.»
نگاه رهبری نیز در طی سالهای گذشته دقیقا به همین شکل بوده است. دو دلیل عمده برای پیگیری این دیدارها و ارتباط با دانشجویان از منظر رهبری وجود داشته: اول اینکه یکی از پرنشاطترین دیدارهای رهبری که خیلی با طراوت است و به ایشان روحیه میبخشد - چنانکه حضرت آقا این را خیلی مطلوب میدانند - همین دیدارهاست. دوم اینکه ایشان برای دانشگاهیان بهعنوان آیندهسازان کشور ارزش ویژهای قائل هستند و معتقدم که این دیدارها و بحثهای عالمانه و آگاهانه در تقویت نگاه تئوریک دانشجویان بسیار مؤثر است.
آقای دکتر حیدری، یکی از مسائلی که مقام معظم رهبری بهعنوان چالش قشر جوان فعلی - که نسل سوم و چهارم انقلاب اسلامی هستند - برمیشمارند، «بحران هویت» است. میفرمایند اگر در کشوری، جوانان هویت خود را نشناسند و به خودباوری و اعتماد به نفس نرسند، دشمن بهراحتی میتواند برای آنها تعیین تکلیف کند. بهنظر شما دیدارهای ایشان با قشر جوان در تقویت روحیه خودباوری، اعتماد به نفس ملی و... برای جوانان چه میزان اثرگذار است؟ اگر قدری دقیقتر مسائل را مورد واکاوی قرار دهیم، خواهیم دید که در طول دو سده گذشته دولتهای غربی مدام بهدنبال این بودند که بهواسطه تفکر برخاسته از مبانی ماتریالیستی خود دیگر کشورهای جهان را به زیر بکشند و همچنین بتوانند استعمارگری بزرگتری را در قضیه اذهان و افکار، حداقل نخبگان ایجاد کنند. یکی از راهکارهای اصلی این بود که از طریق دانشگاه تفکراتشان را انتقال دهند و با این ایده، سربازهای استعمار خودشان را در سراسر جهان تربیت کنند. چراکه اگر به این شکل تربیت میشدند، ادامه مسیر بهراحتی اتفاق میافتاد، و با یک نگاه دقیقتر درمییابیم که تغییر و جهتدهی در علوم انسانی و مبانی معرفتی و هستیشناسانه را که با روحیات، خلقیات و افکار سروکار داشت، در انحصار خودشان گرفتند و ترجیح دادند که همیشه تنها آنان تولیدکننده باشند و کشورهای دیگر مصرف کننده؛ در حالیکه در مورد علوم تجربی، فنی مهندسی و پزشکی و... شاید اینگونه عمل نکردند و ترجیح دادند حتی نخبگان این علوم را هم از سراسر جهان جمع بکنند و بهکار بگیرند.
در ایران نیز قصه را با تأسیس دانشگاه و به همین منوال دنبال میکردند که البته به لطف خداوند شروع این کارکرد با مبارزات ضدشاهنشاهی انقلاب اسلامی مواجه شد و بهسرعت مورد نقد قرار گرفت. در نهضت امام خمینی دانشگاه رها نشد و دقیقا با توجه به پتانسیلهای فراوان این مرکز حضرت امام دانشگاه را کارخانه انسانسازی معرفی کرده و آیندهسازی مملکت را بر عهده دانشگاهیان گذاشتند و همین نگاه امروز هم با طرح موضوعاتی همچون اسلامی شدن دانشگاهها و از این قبیل، دنبال میشود.
آقای دکتر در حالیکه رهبری عزیز پرمشغلهترین فرد در نظام هستند، برای چنین دیداري فرصتي ویژه میگذارند. بهنظر شما سهم دیگر مسئولین در این میان بیشتر نیست؟ این دیدارها چه فوایدی برایشان خواهد داشت؟ جایگاه مقام رهبری را بهعنوان سکاندار جمهوری اسلامی و حتی بالاتر از آن، مرجع تقلید شیعیان جهان، و باز هم بالاتر، ولی امر مسلمین و حتی نائب امام زمان برای هدایت بشریت در نظر بگیریم، در همین حد که ایشان سالانه چند باری دیدار که انصافا فراتر از آن هم فرصتش نیست، برگزار میکنند و در آن نهایتا فرصت میشود جهتگیریهای کلی را بیان كنند، این تکلیف را نه تنها از بقیه ساقط نمیکند، بلکه تأکیدی بسیار جدی در جهت پاسخگویی مسئولین نظام در مقابل دانشگاهها و مطالبات دانشجویان در حوزههای مختلف، نیز برشمرده میشود و امروز متأسفانه این گله نسبت به مسئولین ما وجود دارد که اهمیت دانشگاه را بهعنوان مجموعهای که صاحب تحلیلها، آرا، مواضع و نظرات در تمامی قضایا است، نشناختند و یا اگر شناختند، به سبب ابا از حضور و پاسخگویی، این دیدارها را برنتافتند.
در حالیکه برگزاری چنین جلساتی و استقبال از نقدهایی که بخش اعظمی از آنها سازنده هستند جدای اینکه بهنفع بدنه دولتی است، خود به بالندگی آن کمک میکند. به هر حال، قطعا پیگیری و تداوم این مسیر بر دوش تکتک مسئولان جمهوری اسلامی است و بهخصوص من فکر میکنم آقای رییسجمهور، دکتر احمدینژاد باید به سبب گستردگی حیطهکاری بیشتر از بقیه در این حوزه وقت کافی و وافی بگذارند؛ علاوهبر اینکه ما از دولت ایشان که به اصطلاح دولت اصولگرایی و تا حد زیادی همجهت با گفتمان انقلاب اسلامی و عدالتطلبی است، بیشتر از بقیه دولتها توقع داریم و چه بهتر که عملکرد ایشان که به هر حال حامی منافع مستضعفین است، توسط جمعی دانشجویی و آرمانگرا به بوته نقد گذاشته شود. متأسفانه برخلاف گذشته، امروز شاهدیم كه ارتباطات دانشگاهی با آقای احمدینژاد، در حد مطلوب نظر دانشگاهیان نیست اما امیدواریم که این روند بهبود پیدا کند.
آقای حیدری نوع و نحوه انتخاب این دانشجویانی که بهصورت فردی یا نمایندگی و در زمینههای گوناگون علمی، فرهنگی، جهادی، سیاسی و... در جلسه حضور دارند و صحبت میکنند، به چه صورت است؟ در این دیدارها نگاه اصلی اینگونه است که طیفهای مختلف دانشجویی با سلایق و علایق مختلف البته در چهارچوب نظام، حضور پیدا میکنند و حرفهایشان شنیده میشود و رهبری هم به مسائل اصلی به ترتیب اولویت پاسخ خواهند داد. طبق روال گذشته، عمده بچههایی که شرکت میکنند از بچههای تشکلهای دانشجویی یعنی دفتر تحکیم وحدت، جنبش عدالتخواه دانشجویی، بسیج دانشجویی، اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان مستقل و اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان، فعالین فرهنگی که در حوزههای مختلف اردوهای جهادی و هیئتهای دانشجویی در تلاشند و نخبگان علمی هستند.
با این وجود سال گذشته، مقام معظم رهبری به نکتهای اشاره کردند که مبنای دستوری و نظری ما برای انتخاب افراد در سال جدید قرار گرفت. ایشان خطاب به مسئولین و دانشجویان فرمودند جمع حاضر نمایندگی همه گروههای دانشجویی را ندارد و صداهای متفاوت دیگری هم هست و خواهان شنیدن مواضع و سخنان آنان هم بودند. لذا امسال برنامهریزی دیگری صورت گرفت که از سلائق مختلف سیاسی حضور داشته باشند. لذا امسال با یک دقتنظر مدون و بررسی دقیق تقریبا تمامی طیفها، افکار و سلایق مختلف دانشجویی حضور داشتند و رهبری هم به همین جهت خیلی اظهار رضایت کردند و در این دیدار جدای از بحث عمیقتر شدن مطالب نسبت به سالهای گذشته به تنوع مطالب هم اشاره داشتند و ابراز خرسندی کردند.
اما بهویژه درخصوص دیدار امسال نکتهای را باید عرض کنم که ما بهعنوان مدیران برنامهریز این دیدار هیچ واهمهای از حضور دانشجویان منتقد با سلایق گوناگون در این عرصه نداریم و دوست داریم تا بستری فراهم شود که نمایندگانی از همه جریانات و گروهها حضور داشته باشند و بهنظر بنده اتفاقا این رویکرد گنجایش بالای نظام اسلامی و ظرفیت رهبری را نشان میدهد که همهجور سلیقه و فکر سیاسی را میتواند در دل خود هضم کرده و راهبرد اساسی و حقیقی انقلاب اسلامی در پذیرش آزادانه و تحمل صبورانه صدای مخالف را پیش روی همه جریانات سیاسی بگذارد.
سخن پایانی بنده در اینخصوص هم اینکه مادامی که این دیدارها در حسینیه امام خمینی بماند و به شکل نمادین به آن نگاه شود، قائدتا مشکل جدیای حل نخواهد شد و خوشبختانه تجربه سالهای گذشته نشان داده زمانیکه دانشجویان از چهارچوب حسینیه امام خمینی بیرون میآیند، در هر جایی بهدنبال اجرایی کردن مباحث هستند و همیشه این صحبتها و مطالبات سرلوحه دانشگاهیان قرار گرفته است؛ چیزیکه تاکنون در رابطه با مسئولین و دولتمردان به این صورت مشاهده نشده است.
منبع: هفته نامه پنجره/ شماره 57
_____________________________________
در همین زمینه بخوانید:
دیدار یار/ محمد رضایتی
ده نکته درباره دیدار دانشجویان با رهبر حکیم انقلاب/ مالک شریعتی
بنا را بر استفاده از دانشجویان گذاشته ایم/ گفتگو با مدیرکل فرهنگی وزارت علوم
کاش مسئولین از رهبری الگو می گرفتند/ سید حسن موسوی فرد
دانشگاه، مبدأ تحول/ مجتبی ابراهیمی
آزادمنشی و آزاداندیشی/ مهدی امامقلی
احیای امید، نشاط و خودباوری/ زهرا سلطانی
جامعه
