چرا آمارهای اقتصادی اهمیت دارند؟
افرایش نگرانی ها از عدم وجود شاخص های اقتصادی
۴ تير ۱۳۹۰ ساعت ۱۵:۲۵
چند سالی است که دولت در ارائه آمار اقتصادی در کشور کوتاهی کرده و ۳ سال از آخرین اعلام نرخ رشد اقتصادی و یک سال از اعلام نرخ بیکاری میگذرد، ارقام کلیدی که هر یک نقش اساسی در برنامهریزیهای کلان و آینده اقتصادی کشور دارند.
سرویس اقتصادی جهان- علی رضایی: هربار که دولت به صورت دست و پا شکسته به بیان آماری از شاخص های اقتصادی می پردازد جنجالی بین اقتصاددانان و دولتمردان درگرفته و هر یک به نحوی آمار دیگری را جعلی دانسته و رد می کنند.
باید دید آمار اقتصادی به چه میزان و برای چه در اقتصاد کشور مورد نیاز بوده و باید در ارائه صحیح آن کوشید. نکته دیگری که باید به آن پرداخت این است که کدام نهاد یا سازمان مسئول ارائه آمار در کشور است.
نگرانی درباره عدم وجود آمارهای اقتصادی در کشور در حال گسترش است. تقریبا هفته یا روزی نیست که از عدم اعلام نرخهای اقتصادی در رسانه ها صحبتی به میان نیاید و مقام مسوول یا کارشناسی نسبت به این موضوع گلایه نکند. حتی وزیر امور اقتصادی و دارایی هم چندی پیش لب به انتقاد گشود: «چرا نرخ رشد اقتصادی را اعلام نمیکنید؟»
شمسالدین حسینی که اعلام نشدن آمارهای اقتصادی را تهدیدی برای اقتصاد کشور میداند، معتقد است: «باید در نظام تولید آمار اقتصادی کشور یک برنامه تحولی را به نتیجه برسانیم؛ چراکه بخش عمده نظام آماری در کشور ما بیشتر مبتنی بر آمارهای شمارشی، سرشماری و نمونهگیری است که این امر، کاستیهایی را ایجاد میکند، اما ما نیاز داریم که سطح تولید اطلاعات اقتصادی را از آمار گسترش دهیم و با فاصله زمانی کمتر آمارها را تولید کنیم.»
آخرین باری که دولت تعدادی از آمارهای اقتصادی را به طور رسمی اعلام کرده است به سال ۸۶ بر می گردد و بعد از آن هیچ گاه نرخ رشد اقتصادی و نرخ بیکاری در کشور اعلام نشد.
آخرین نرخ رشد اقتصادی در سال ۸۶، با احتساب نفت ۹/ ۶ درصد و بدون احتساب نفت ۶/ ۷ درصد اعلام شده است. منابع آگاه رشد اقتصادی ایران در سال ۸۸ با احتساب نفت را ۵/ ۳ درصد و بدون احتساب نفت را ۳/ ۴ درصد اعلام کرده؛ اما با این حال، هنوز بهطور رسمی این نرخ از سوی بانک مرکزی و مرکز آمار منتشر نشده است.
نرخ بیکاری که این روزها سروصدای زیادی بین دولتمردان، مجلس و مراکز آماری به وجود آورده که باید گفت طبق آخرین اعلام رسمی ۶/ ۱۴ درصد، برای نرخ بیکاری بهار سال گذشته می باشد. اما آخرین اظهار نظر در این باره مربوط به رییس مرکز آمار است که گفته است نرخ بیکاری در سال ۹۰ به ۱۱ درصد کاهش یافته است.
با این حال، رییسجمهور و وزیر کار و امور اجتماعی معتقدند که نرخ بیکاری حدود ۱۰ درصد است؛ برخی نیز تعداد بیکاران را ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر و برخی بالای ۵ میلیون میدانند. اما بخشی از بازار کار، نرخ بیکاری را بالای ۲۰ درصد و در بخش فارغالتحصیلان، بیش از ۴۰ درصد عنوان میکنند.
از سوی دیگر گاهی اقتصاددانان و یا کارشناسان به بیان صحبت هایی اقدام میکنند که نگرانی ها را بیشتر می کند. اگر مفاد نامه احمد توکلی که به نمایندگان مجلس نوشت درست باشد این نامه را می توان سوگنامه حزین برای آمار در کشور دانست، چه آن که اختلاف ۴۰۰ درصدی در آمار، به حق هم چیزی جز مرگ آمار نمی تواند ارزیابی شود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که برای دستیابی به اهداف توسعهیافتگی در همه بخشهای صنعتی، فرهنگی، کشاورزی، خدماتی، امنیتی، اقتصادی و غیره نیاز به برنامهریزی است و لازمه هر برنامهریزی، داشتن آمار و اطلاعات درست، دقیق و بههنگام است. علیرضا همدانیان، کارشناس آمارمعتقد است: «آمار و اطلاعات را میتوان علایم هشداردهنده در اتوبانها و بزرگراهها نامید که اگر به آنها توجه نشود، انحراف در مسیر ایجاد میشود و در مقابل، توجه به آنها، تضمینکننده رسیدن به اهداف هستند. امروزه کشورهایی به توسعه همهجانبه دست یافتهاند که از آمار دقیق و به هنگام استفاده کرده باشند.»
مهدی تقوی، کارشناس اقتصادی هم در گفتوگو با خبرنگار ما تاکید میکند: «اعلام بهموقع آمارهای اقتصادی برای سیاستگذاران اقتصادی، دانشگاهها و مراکزی که اقتصاد کشور را براساس آمار و ارقام تجزیه و تحلیل میکنند، ضرورتی انکارناپذیر است، زیرا با استناد به این نرخ، مسوولان اقتصادی کشور قادر به بررسی این موضوع خواهند بود که سیاستهای اقتصادی اتخاذ شده، تا چه حد برای اقتصاد کشور موثر و مفید یا ناکارآمد و مضر بوده است.»
اما اهمیت شاخص های اقتصادی از آن جاست که این شاخص ها نشانگر عملكرد اقتصادي کشور است و در حقيقت، تبيينكننده قدرت و بنيه اقتصادي هر كشور بهحساب ميآيد. در صورت غیاب چنین آماری سیاست گزاران از عملکرد و نقاط ضعف و قوت خود آگاه نبوده و نمی توانند به درستی برای آینده برنامه ریزی کنند. در زمینه اعلام آمار با دقت باید گفت اعلام آمار برخی شاخصهای پراهمیت، حتی اگر رشد منفی اقتصادی را نیز نشان دهند، به معنی تضعیف دولت نیست. بدون داشتن آمار، حرکت و اجرای هر برنامهریزی، منجر به اتلاف منابع میشود.
نرخ بیکاری که با بسیاری از شاخصهای اقتصادی نسبت مستقیم دارد و از شدت آن با توجه به شاخصهای مذکور، میتوان قضاوت اجمالی درباره سیاست های اقتصادی اجرا شده در کشور انجام داد.
لازم به ذکر است نبود آمارهای اطمینان بخش، امکان تجزیه و تحلیل ساختارها و سیاستهای اقتصادی کشور را از بین میبرد و در سه سال گذشته بانک مرکزی یا یک نهاد رسمی قابل اعتماد، نرخ رشد اقتصادی، نرخ سرمایهگذاری صنعتی، نرخ جذب سرمایه خارجی (FDI)، نرخ ارزش افزوده، نرخ تولید خالص و ناخالص ملی و داخلی و بسیاری دیگر از شاخصهای مهم اقتصادی را اعلام نکرده است.
