| هیأترییسه در ماجرای سوال از رئیس جمهور بهدنبال آرامش کشور بود |
| دکتر محمد دهقان |
| چهارشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۰ ساعت ۱۵:۱۵ |
دکتر محمد دهقان عضو هیأترییسه مجلس شورای اسلامی و از اعضای تأثیرگذار کمیسیون حقوقی مجلس است. نماینده مردم طرقبه و چناران در مجلس شورای اسلامی، در این گفتوگو تاریخچه دقیقی از طرح سؤال از رییسجمهوری را بازگو کرده و آن را حق طبیعی مجلس میداند. او آییننامه سؤال از رییسجمهوری را غیرمنطقی میداند و معتقد است قبل از مطرح شدن سؤال از رییسجمهوری، در صحن علنی مجلس باید با قبد دو فوریت آینننامه داخلی تغییر پیدا کند تا شرایط عادلانه شود.
یکی از موضوعات حساسیت برانگیزی که مجلس هشتم با آن مواجه بوده، موضوع «طرح سؤال از رییسجمهوری» است. جنابعالی بهعنوان یکی از اعضای هیأترییسه مجلس، تاريخچه این طرح و همچنین مهمترین دلایل سؤالکنندگان را برای خوانندگان بفرمایید.
طرح سؤال از رییسجمهوری از حدود اواخر مجلس هفتم و توسط تعدادی از نمایندگان آن دوره مطرح شد. دلایل اولیه شکلگیری آن هم مربوط به موضعگیریهای آقای احمدینژاد، بهخصوص در قضیه دستور ورود بانوان به ورزشگاهها بود. البته پس از کش و قوسهایی طرح سؤال از رییسجمهوری در آن زمان به حدنصاب لازم نرسید و این موضوع هم منتفی شد.
همینطور که اشاره کردید، در مجلس هشتم دوباره بحث سؤال از رییسجمهوری اوج گرفت؛ بهویژه بعد از آنکه آقای مشایی مطالبی را درباره دوستی با مردم اسراییل مطرح کردند و رییسجمهوری هم از این حرف حمایت کردند. سپس قضایای زنجیرواری مثل مسائل اعتقادی ایشان، نظیر بحث مکتب ایرانی که بهشدت بهدنبال ترویج آن بودند، پیش آمد.
مسأله دیگری که حساسیت برانگیز بود؛ برگزاری جشنهای نوروزی با حضور سران برخی از کشورهای عربی منطقه بود. این اتفاق با توجه به خیزش ملتهای مسلمان، خیلی حساسیتزا و سؤالبرانگیز بود که دولت بهسمت برگزاری این جشنهای غیرضروری برود و از برخی سران کشورهای دیکتاتوری به خصوص پادشاه اردن (که بهعنوان نماد وابستگی به آمریکا و همکاری با رژیم صهیونیستی مطرح بود) براي سفر به ایران دعوت شده، و از طرف دولت هم روی این دعوت پافشاری شود.
موضوع دیگری که در راستای اتفاق مورد اشاره قابلتحلیل است؛ استفاده از واژه بیداری انسانی بهجای بیداری اسلامی در ادبیات سیاسی رییسجمهوری و حاضر نشدن وی برای پذیرش واقعیت روشن بیداری اسلامی در منطقه بود. تحلیل اشتباه برخی از اطرافیان رییسجمهوری، در خصوص ریشه آمریکایی خیزشهای منطقه نیز مزید بر علت شد چراکه رهبر معظم انقلاب به صراحت در بیانات خود فرمودند این یک توهم است که فکر کنیم پشت پرده این تحولات آمریکاست. با این حال جریان انحرافی که اطراف رییسجمهوری نفوذ کرده و قدرت را در دست گرفته، همچنان خیزشهای منطقه را متکی بر مدیریت آمریکا میداند و حمایت از این تحولات را حمایت از آمریکا تلقی میکند!
نکته دیگری که باعث شده برخی نمایندگان به فکر سؤال از رییسجمهوری بیفتند، موضوع انتخاب برخی افراد مسألهدار، مثل آقایان مشایی، بقایی، رحیمی، ملکزاده و... بهعنوان مسئولان دولتی است. اگرچه میدانیم پشت پرده همه این عزل و نصبها، رییس دفتر رییسجمهوری قرار دارد، اما با توجه به اینکه نمیشود از رییس دفتر رییسجمهوری سؤال کرد، طبیعتا خود رییسجمهوری باید پاسخ بدهد که چرا در برابر این مواضع غلط ساکت مانده و حتی گاه به صراحت با آنها همراه شده است.
نکته دیگر انحرافات فرهنگی دستگاههای دولتی است؛ شاهد آن هم کمک به افراد مسألهدار نظیر برخی از هنرپیشههای معروف و گرفتن عکس یادگاری مشایی با برخی هنرمندان مسألهدار است.
مسأله بعدی عزل و نصبهای مسألهبرانگیز و مشکلساز همچون عزل وزیر اطلاعات و عدم تمکین به دستور مقام معظم رهبری بود که برای بسیاری از نمایندگان موجب سؤال شد؛ و یا عزل مسألهساز وزیر خارجه که این هم یکی از مشکلاتی بود که بهوجود آمد.
بعد دیگری که مطرح است، مسائل اقتصادی و از همه مهمتر، عدم تمکین دولت به قوانین مجلس است که این مورد متأسفانه بهصورت علنی از سوی ایشان اعلام شد که ما فلان قانون را قبول نداریم و اجرا نمیکنیم.
مجموعه این عوامل سبب شد تا تعدادی از نمایندگان به این نتیجه برسند که حتما باید از ظرفیت قانونی خود برای به تمکین درآوردن مقام ارشد اجرایی و وادار کردن ایشان برای کنترل کردن اطرافیانش وارد صحنه بشوند و از آییننامه داخلی مجلس برای سؤال از رییسجمهوری استفاده کنند. برخلاف مجلس هفتم که امضاهای طرح به حدنصاب نرسید، اینبار این طرح یک محور پیگیر هم دارد. البته در آن زمان مسائل مربوط به رییسجمهوری هم اینقدر زیاد نبود و جریان انحرافی هم اینقدر قدرت نگرفته بود، ولی در این دوره انحرافات این جریان در حوزههای اقتصادی فرهنگی و سیاست خارجی عمیقتر و علنیتر شده است، مثل ارتباط اینها با اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی. مجموعه این عوامل موجب شده تا امضاهای طرح مذکور به حد نصاب برسد و البته پیگیریهای آقای مطهری هم دلیل مهمی بود که این سؤال در نهایت با فراز و نشیبها به جریان بیفتد و در کمسیونهای مربوطه مطرح شود.
از جمله مسائلی که در جریان طرح سؤال از رییسجمهوری توسط طراحان اصلی این سؤال مطرح شده است، تعلل هیأترییسه در اعلام وصول و ارجاع آن به کمیسیونها بود، با توجه به اینکه شما از جمله اعضای هیأترییسه مجلس هستید، آیا این موضوع را تأیید میکنید؟
واقعیت این است که با توجه به راهبرد کلی کشور مبنی بر وجود آرامش و تحمل برخی از نارواییها و توجه به مسائل اصلی و کلان کشور مانند سیاست خارجی و خیزشهای منطقه، در هیأترییسه برای این کار تردید وجود داشت. از سوی دیگر طرح سؤالکنندگان نیز سخن حقی است که میبایست از باب امر به معروف و نهی از منکر و همان بحث نظارتی که مجلس بر عهده دارد، به آن توجه شود. با اینحال بهخاطر همان مسائلی که عرض کردم هیأترییسه نمیتوانست خیلی سریع این طرح را پیگیری کند؛ هرچند که قاطبه نمایندگان با این طرح موافق بوده و هستند، حتی نمایندگانی که بهعنوان حامی دولت در مجلس شناخته میشوند. اما یکسری مصلحتاندیشیها در مجلس وجود دارد و ایجاب میکند که با وجود وارد بودن این سؤالات، بهسمتی حرکت نکنیم که آرامش جامعه تحتالشعاع سؤال مجلس از رییسجمهوری قرار بگیرد. هر مقدار که ما راهبرد آرامش را در کشور دنبال کنیم، این قطعا بهنفع نظام و مردم خواهد بود. این یک واقعیت است که هیأترییسه مشتاق به سؤال مجلس از رییسجمهوری نبود. یعنی بهدنبال این نبود که طرح سؤال از آقای احمدینژاد حتما در دستور کار قرار بگیرد، بلکه در جلساتی که داشتیم ترجیح هیأترییسه این بود که تا جای ممکن سؤال مطرح نشده و به نوعی نمایندگان قانع بشوند، اما در عینحال هیأترییسه نمیتواند قانون را زیر پا بگذارد و وقتی که تعدادی از نمایندگان سؤالی دارند و امضاهای خود را پس نگرفتهاند، طبیعتا هیأترییسه مجبور است که آییننامه داخل مجلس را که قانون اصلی مجلس است، رعایت کند.
طرح سؤال از رییسجمهوری در حال حاضر در چه مرحلهای است؟
الان طبق آییننامه سؤال به کمیسیونهای مربوطه ارجاع شده و قرار است تا این کمیسیونها از نماینده رییسجمهوری دعوت کنند تا به نمایندگان پاسخ بدهد. ظرف یک هفته این موضوع باید در کمیسیونها انجام شود. البته اگر توجیه قابلقبولی باشد مانند اینکه نمایندگان رییسجمهوری در سفر باشند و یا مسائل مهمتری وجود داشته باشد، با تشخیص کمیسیون زمان یک هفته میتواند بیشتر شود. پس از یک هفته کمیسیون مربوطه گزارش خود را به صحن علنی ارائه کرده و وقتیکه گزارش به صحن علنی آمد، از آنموقع رییسجمهوری یک ماه وقت دارد که به پارلمان بیاید و خودش پاسخ سؤالان نمایندگان را بدهد.
بهنظر شما زمان اجرای این طرح به قبل از عید میرسد؟
بهنظر من با توجه به اینکه دولت هنوز بودجه را به مجلس نیاورده و وقتی که بودجه بیاید، اولویت مجلس بودجه خواهد بود، بنابراین شاید مسأله سؤال از رییسجمهوری به قبل از عید نرسد. احتمالا سؤال به سال جدید و بعد از انتخابات موکول خواهد شد. چراکه هنوز کمیسیونها گزارش خود را نداده و نمایندگان رییسجمهوری نیز هنوز به مجلس نیامدهاند.
بهعنوان سؤال آخر، آیا برای طرح سؤال از رییسجمهوری جایگزین قانونی وجود دارد؟
الان قانون به این شکل است که اگر سؤال از رییسجمهوری در صحن مطرح شود، نماینده سؤالکنندگان یک ربع وقت دارد و یک ساعت هم رییسجمهوری وقت خواهد داشت. این بهلحاظ آییننامهای خیلی عادلانه بهنظر نمیآید. البته میشود برداشت کرد که چون این طرح چهار سؤال دارد و چهار کمیسیون باید گزارشهای خود را ارائه بدهند، رییسجمهوری باید برای هر سؤال یک ربع وقت داشته باشد. با توجه به اینکه بعد از انقلاب برای اولینبار است که سؤال از رییسجمهوری مطرح میشود، بهنظرم آییننامه باید در اینخصوص اصلاح شود. به همینخاطر اگر موضوع اصلاح آییننامه سؤال از رییسجمهوری قبل از آمدن رییسجمهوری به مجلس در صحن علنی مطرح شود و نمایندگان به دو فوریت اصلاح آن رأی بدهند، بهتر است، و موجب ابهامزدایی میشود .
منبع: پنجره
جامعه
)
