سرویس اندیشه جهان- اشاعه تمدن مسیحی یا با قدرت سخت شمشیرها و هجمهها همراه بوده یا با قدرت نرم مبلغان و میسیونرهای مسیحی كه سختكوشانه چهارگوشه جهان را در مینوردیدند و در دورافتاده ترین مناطق هم كلیسا میساختند. اصطكاك میان اسلام و مسیحیت به عرصه ساختو ساز هم كشیده شد، چنان كه تبدیل كلیسایی مسیحی به مسجد ایاصوفیا در قلمرو تركیه امروزین، مهر تاییدی بود بر استیلای مطلق تركان مسلمان بر امپراتوری بیزانس و در خلال جنگهای صلیبی، قوای مسیحی در هر بار استیلا بر قدس، مسجد را به كلیسا تبدیل میكردند.
در دوران جدید، كشورهای اروپایی با داعیه آزادیهای دینی، اجازه بنای عبادتگاههای مذهبی را به پیروان ادیان گوناگون- از جمله مسلمانان- دادهاند. با این حال كمتر دولتمرد اروپایی پیشبینی میكرد كه رشد جمعیت مسلمانان در دهههای اخیر، چه در اثر مهاجرت و چه در اثر نرخ بالای زاد و ولد خانوادههای مسلمان چنان شتاب گیرد كه در چند دهه آینده، مسلمانان به اكثریت جمعیت این كشورها بدل شوند.
عدم امكان توقف این روند برنامهریزان اروپایی را بر آن داشته است كه تلاش كنند جامعه مسلمانان اروپا را مطابق با آنچه كه «ارزشهای اروپایی» مینامند جهتدهی كرده و اسلام سكولار و فردی را جایگزین اسلام سیاسی- یا به تعبیر خودشان «اسلام افراطیگری» و «بنیادگرایانه» -كنند. این فكر بدون كنترل كردن كانون هویتبخشی و سازماندهی جامعه مسلمانان یعنی مساجد ناممكن است. از اینجاست كه در قلب اروپای سكولار مدعی آزادیهای فردی و دینی، قواعد و قوانین تازهای جهت تحدید رشد اسلام وضع میشود.
نظری به مساجد عمده و مشهور اروپا كه بعضا موضوع یا كانون بعضی مناقشات بودهاند، میتواند تا حدی روشنكننده این موضوع باشد.
مركز اسلامی هامبورگ ساخت این مسجد، در سال 1332 شمسی به مرجع تقلید وقت جهان تشیع، حضرت آیتالله بروجردی پیشنهاد شد. وی نیز با پرداخت مبلغ 10هزار تومان به بانیان مسجد، موافقت خود را با احداث این مركز دینی در قلب اروپا اعلام نمود. از همان ابتدا، قرار بر این بود كه این مسجد، مختص شیعیان ایرانی نبوده و مركزی برای فعالیت همه مسلمانان باشد. شاید به همین دلیل هم سعی شد طراحی آن بسیار جذاب باشد، بهگونهای كه تصاویر آن سالهاست به عنوان یكی از آثار دیدنی شهر هامبورگ، جای ثابتی در بروشورهای تبلیغاتی موسسات جهانگردی به خود
” كمتر دولتمرد اروپایی پیشبینی میكرد كه رشد جمعیت مسلمانان در دهههای اخیر، چه در اثر مهاجرت و چه در اثر نرخ بالای زاد و ولد خانوادههای مسلمان چنان شتاب گیرد كه در چند دهه آینده، مسلمانان به اكثریت جمعیت این كشورها بدل شوند. “
اختصاص داده است.
هزینه ساخت بنای چشمنواز این مسجد در كنار دریاچه زیبای آلستر، از طریق یك خیر ایرانی به نامه حاج قاسم همدانیان و از طریق آیتالله بروجردی پرداخت شد تا ساخت مسجد در نیمه شعبان سال 1336 شمسی در زمینی با مساحت بیش از 3700متر مربع آغاز شود.
از سال 1346، آیتالله دكتر بهشتی به عنوان امام جماعت این مسجد انتخاب شد. ایشان علاوه بر تسریع در امر ساخت این مسجد، موسسهای فرهنگی اسلامی را نیز در كنار این مسجد افتتاح نمود. این موسسه وظیفه داشت تا همه مسلمانان از ملیتها و مذاهب گوناگون را تحت پوشش خود قرار دهد. مدیریت این مركز، تا زمان شهادت آیتالله بهشتی تحت نظارت وی بود و ائمه جماعات و مدیران بعدی مركز، با نظر وی انتخاب میشدند.
این مركز، خدمات و فعالیتهای متنوع فرهنگی و مذهبی را برای مسلمانان انجام میدهد كه برگزاری نماز جمعه، پاسخگویی به سوالات شرعی، پاسخگویی به شبهات روز، انجام مراسم ازدواج اسلامی، مشاوره خانواده و حتی برگزاری آیین تشرف به اسلام از آن جمله است.
موسسه اسلامی تورنتو موسسه اسلامی تورنتو یك موسسه غیرانتفاعی آموزشی است كه در سال 1996 به منظور افزایش دسترسی به تعالیم و آموزشهای اسلامی، پژوهشهای آكادمیك و بسط ارتباط و گفتوگو با دیگر ادیان و تقویت پایگاه اجتماعی مسلمانان در جامعه تاسیس شده است.
ساختمان این موسسه با مساحت كلی32 هزار متر مربع، دارای یك مركز كنفرانس، ورزشگاه سهگانه، كتابخانه و سالن مطالعه، مسجد و استخر شناست. همچنین برای دانشآموزان تمام وقت در مقطع دبیرستان خوابگاه هم موجود است.
در این موسسه با تلفیق نظام آموزشی قدیم و جدید، عقاید اسلامی و شریعت، فقه، مطالعات قرآنی، تاریخ اسلام و زبان عربی آموزش داده میشود. دانشجویان پس از طی یك دوره چهارساله، مدركی معادل لیسانس به نام «اجازه» دریافت میكنند كه بیانگر تسلط وی بر نكات اصلی نظری و عملی اسلام است. برنامه درسی جهت اخذ اجازه شامل موارد زیر است:
مهارت در زبان عربی
قرآن و مباحث قرآنی
حدیث و مباحث مربوط به آن
فقه
اخلاق و عرفان (تصوف)
تاریخ اسلام (سیره)
اسلام و موضوعات جهان معاصر
ریاست این موسسه بر عهده «فرید امین» و مدیریت آن بر عهده استاد «احمد كوتی» است. شیخ عبدالحمید، امام حامد سلیمی، دكتر اقبال ندوی، شیخ اسد یعقوب، شیخ سعید قرسودین و شیخ صبغه الله رسول هم هیات علمی این مركز را تشكیل میدهند. بیشتر این افراد در دانشگاههای عربستان سعودی اخذ مدرك كردهاند و به نظر میرسد ارتباطات خوبی با این مراكز دارا باشند.
مسجد جامع لندن و مركز فرهنگی اسلامی مسجد جامع لندن (كه مركز فرهنگی اسلامی هم در آن واقع است) از مساجد بزرگ واقع در انگلیس است كه با حمایت اولیه دولت انگلیس در پاسخ به موافقت دولت مصر با بنای یك كلیسای بزرگ در قاهره، ساخته شده است. پروژه ساخت مسجد در سال 1944 به دست جرج ششم، پادشاه انگلستان افتتاح شد و
” تصاویر این مرکز اسلامی سالهاست به عنوان یكی از آثار دیدنی شهر هامبورگ، جای ثابتی در بروشورهای تبلیغاتی موسسات جهانگردی به خود اختصاص داده است. “
طراحی آن را فردی به نام فردریك گیبرد بر عهده داشته است. این مسجد ظرفیت پذیرش 5 هزار نمازگزار را داراست و یك مناره و یك گنبد طلایی بزرگ دارد.
ملكفیصلبنعبدالـعزیـزآلسـعود، شـیخزایدبنسلطانآلنهیان- امیرابوظبی- و ملك فهد سعودی در مقاطع مختلف مبالغ زیادی بهاین مركز اهدا كردهاند. از این روی این مسجد غالبا صبغهای حنبلی دارد.
در سال 2007 پخش یك مستند تلویزیونی از كانال چهار انگلستان، حاشیههای زیادی را برای این مركز و هم دیگر مساجد و مراكز اسلامی انگلیس پدید آورد. این مستند حاوی تصاویری بود كه به شكل مخفیانه از جلسات وعظ در این مساجد فیلمبرداری و به شكلی گزینشی تدوین شده بود، به نحوی كه به مخاطب القا میكرد كه وعاظ و امامان جماعت در پی سوق دهی افكار مستمعان خود برای انجام تحركات غیرقانونی و حتی تروریستی هستند. پلیس وست میدلند این مستند را تقبیح كرده و با اذعان به گزینشی و عامدانه تدوین شدن آن، مطالب آن را فاقد مستندات كافی جهت پیگرد وعاظ مساجد دانست. شخصیتها و نهادهای اسلامی گوناگونی در برابر این مستند موضعگیری كرده و آن را نمونه دیگری از «اسلام هراسی» دانستند.
در بخشی از تصاویر مستند خطیب میگوید: «و مجرم را بر صلیب رها میكنند تا بر اثر خونریزی ظرف سه روز بمیرد.»
«اسلام هراسی» و «اسلامستیزی» به شكل تحدید و فشار بر مساجد در اروپا تنها به پخش این مستند محدود نشدهاست.
سال گذشته هم احزاب راست افراطی در سوئیس، پس از كش و قوسهای فراوان موفق به تصویب الحاقیهای جنجالی به قانون اساسی از طریق همه پرسی عمومی شدند كه طبق آن بنای مناره مساجد را ممنوع میسازد. تصویب این قانون در كشوری كه تنها دارای چهار مسجد و مناره است با واكنشهای متنوعی روبهرو شد. دولت سوئیس، دیدهبان حقوق بشر، واتیكان و بسیاری از نهادهای اقلیتهای دینی این اصلاحیه را گامی در جهت افزایش عداوت میان اقوام و مذاهب گوناگون دانستند. از سوی دیگر، سكولارها مسیحیان افراطی و ساركوزی- رئیس جمهور فرانسه- آن را شروعی برای احیای «ارزشهای اروپایی» و مقابله با اسلام «سیاسی و افراطی» خواندند.
مناقشات بر سر ساخت مسجدی بزرگ در كپنهاگ دانمارك و در كلن آلمان هنوز هم ادامه دارد و گویا ماوراء آتلانتیس را هم گرفتار كرده است. دعوت به قرآن سوزی از سوی یك كشیش افراطی و ممانعت از ساخت مركزی اسلامی در نزدیكی ویرانههای برجهای دوقلو نیویورك از این جملهاند.
نكته اینجاست كه كار ویژه مساجد در جامعه مسلمانان به وجود یا عدم مناره ربطی ندارد و این روح عبادات اسلامی در مساجد است كه قدرت اصلی را داراست. سوال اینجاست كه آیا اقدامات خصمانه غربیها علیه مسلمانان و مساجد در سطح منارهها محدود شده یا افزایش خواهد یافت؟
منبع: همشهری آیه
جامعه
