سرویس یادداشت و گزارش جهان
*26آبان ماه سالروز حماسه آزادسازی سوسنگرد پایتخت غیرت و مقاومت*
در استراتژی ارتش بعثی عراق، جبهه دشت آزادگان به مثابه یک لقمه راحت تعریف شده بود. نبردهای حساس خوزستان در ارتش بعث عراق در سه جبهه شمالی، جنوبی و میانی تعریف شده بود که جبهه میانی در منطقه عمومی دشت آزادگان متمرکز شده بود. مأموریت فشار بر مرکز استان، قطع مسیرهای شمالی و جنوبی خوزستتان، تسهیل پیشروی نیروهای عراقی برای تصرف هرچه سریعتر خوزستان و تسلط بر چاه های نفتی اطراف اهواز در برنامه ریزی تصرف جبهه های میانی تعریف گردیده بود.
بر اساس اسناد بدست آمده از ارتش عراق، دشت آزادگان یکدست ترین منطقه خوزستان به لحاظ ترکیب جمعیتی از عرب زبان ها و عشایر عرب بوده است و عراق قبل از جنگ به کمک ضد انقلاب وابسته به خود و قاچاقچیان اسلحه و مشروب که عوامل اصلی بمب گذاری ها درخطوط نفتی خوزستان نیز در سال های بعد از انقلاب به شمار می رفتند، سرپلی هموار و آسان برای حضور ارتش عراق در این منطقه محاسبه شده بود اما آنچه در حوادث روزهای آغازین جنگ در این منطقه گذشت؛ نشان داد محاسبات ارتش عراق چقدر اشتباه بوده است که آنان را بویژه در سوسنگرد اسیر مقاومت مردمی و نیروهای پارتیزانی و نامنظم شهید چمران و مردان مردی جون مرحوم حجت الاسلام و المسلمنین ابوترابی کرد.
دشمن بعثی پس از اشغال بستان سعی کرد از دو سمت شمال کرخه و جاده بستان به سوسنگرد پیشروی کند، لیکن با اجرای آتش توپخانه نیروهای ایرانی واحدهای عمل کننده دشمن عقب نشینی کردند و پس از چندی دشمن مجدداً آماده پیشروی شد که نیروهای سپاه پاسداران به مقابله با آنان پرداختند و با انهدام چندین دستکاه تانک دشمن، متجاوزین بعثی مجبور به عقب نشسنی دوباره شدند. دشمن که قصد داشت علاوه بر شمال و غرب از سمت شرق نیز سوسنگرد را مورد تهدید قرار دهد به تلاش خود جهت تصرف جاده حمیدیه به سوسنگرد ادامه داد و در تاریخ 27 مهرماه 1359مجدداً به سوی این جاده هجوم برد اما مقاومت رزمندگان مانع پیشروی دشمن شد و پس از متحمل شدن تلفات سنگین ناچار به عقب نشینی شدند.
نیروهای بعثی پس از این ناکامی پیشروی خود را از سمت شمال و غرب سوسنگرد ادامه دادند و در همین روز از تپه های الله اکبر به طرف سوسنگرد حرکت کردند و در کنار رود کرخه در فاصله دو کیلومتری سوسنگرد مستقر شدند. از سمت غرب هم دشمن تا منطقه دهلاویه پیشزوی کرد اما نیروهای مدافع جمهوری اسلامی ایران با حمله به قوای تا دندان مسلح مستقر در شمال سوسنگرد تعدادی از نیروها و تجهیزات آنها را منهدم کردند.
دشمن در تاریخ 29 مهرماه با پشتیبانی 20 تانک مسلح از سمت تپه های الله اکبر به طرف موضع نیروهای خودی هجوم آوردند و آنها را مجبور به عقب نشینی کردند. این روند با پیشروی دشمن از 15 آبان ماه 1359 به سمت سوسنگرد آغاز شد. دشمن از سمت غرب با استفاده از 7 دستگاه تانک و نیروهای پیاده از طریق پل سابله قصد تصرف دهلاویه و پیشروی به سمت سوسنگرد را داشت که با مقاومت مدافعان این منطقه مجبور به عقب نشینی شد. در شرق سوسنگرد نیز نروهای پیاده بعثی با حمایت 15 دستگاه تانک و نفربر به طرف حاده حمیدیه سوسنگر حرکت کردند. این اقدامات دشمن همزمان با زیر آتش قرار دادن جاده حوالی «کوت سید نعیم» صورت گرفت که سبب ممانعت از هرگونه تردد شد. در همین حال نیروهای ارتش بعث با آگاهی از حضور قابل توجه مدافعان در شهر سوسنگرد به گلوله باران این منطقه پرداخت که در نتیجه تعدادی از خانه های مسکونی مردم بیگناه سوسنگرد تخریب شد و با ادامه حملات آتش توپخانه دشمن بر سر مردم بی دفاع و کشتار آنان، بسیاری از مردم اقدام به تخلیه شهر نمودند.
ورق این جنگ نابرابر با حضور تیزپروازان نیروی هوایی و بمباران اهداف و جنگ افزارهای دشمن در این منطقه بر گشت و تلفات سنگینی به دشمن وارد آمد. دشمن پس از تحمل تلفات گوناگون در مناطق مختلف و به تلافی این تلفات سنگین، سوسنگرد را زیر آتش شدید خود قرار داد. از 22 آبان ماه 1359 فعالیت دشمن بعثی در جبهه سوسنگرد شدت یافت. از ساعات اولیه 23 آبان ماه ارتش یعث با آتش سنگین توپخانه و بمباران هوایی، سوسنگرد را بشدت مورد حمله قرار داد و با توجه به مقاومت شدید مدافعان، دشمن از سمت جنوب به جاده حمیدیه سوسنگرد پیشروی کرد و سپس روستای «ابوحمیظه» در سه کیلومتری سوسنگرد را به محاصره در آورد و 50 نفر از مدافعان را به اسارت گرفت و روستا را به طور کامل تصرف کرد. در حالیکه مدافعان با ایثار و از جان گذشتگی در تمام محورهای سوسنگرد مقاومت می کردند، نیروهای بعثی با تجهیزات کامل و آتش توپخانه به پیشروی خود ادامه می دادند. پس از درگیری های فراوان و به شهادت رسیدن تعدادی از مدافعان سوسنگرد، زمانیکه با فرا رسیدن شب از شدت حملات دشمن کاسته شد، رزمندگان با بر جای گذاشتن تعدادی از پیکرهای شهدا به سمت سوسنگرد عقب نشینی کردند و بدین ترتیب سوسنکرد از همه سو در محاصره کامل ارتش بعث قرار گرفت.
نظامیان عراقی در ساعت 17 روز 24 آبان ماه از سمت غرب به 4 کیلومتری شهر رسیدند. با پیشروی دشمن از سمت جنوب، جاده هویزه نیز مسدود شد و این در حالی بود که لحظه به لحظه تعداد شهدا افزایش می یافت. مدافعان بلند همت سوسنگرد با تحمل سختی فراوان، مجروحان را به سمت کنار رودخانه حمل کرده و از طریق جاده خاکی به حمیدیه و سپس اهواز منتقل کردند.
با جمع آوری و سازماندهی نیروهای باقی مانده در شهر، مرکز فرماندهی به یکی از مساجد منتقل شد. در حالیکه شهر از همه سو محاصره شده و زیر آتش بمب و گلوله قرار داشت، چندین تانک عراقی به سمت مسجد جامع شهر که مقر نظامی مدافعان سوسنگرد
نزدیک می شد. بسیاری از مدافعان امید زنده ماندن نداشتند و آخرین وصایا را به دوستان خود می کردند، تعدادی نیز منتظر نیروهای کمکی بودند. اما از سوی دیگر در جلسه ای با حضور فرماندهان ارتش، سپاه و ستاد جنگ های نامنظم و نماینده حضرت امام در شورای عالی دفاع و استانداری خوزستان طرح شکست حصر سوسنگرد را آماده می کردد. قرار شد در تک اصلی تیپ 2 لشکر 92 زرهی خوزستان، نیروهای پاسدار و ستاد جنگ های نامنظم وارد عمل شوند. تک فرعی و پشتیبانی نیز بر عهده تیپ سوم لشکر 92 زرهی ارتش گذاشته شد. این عملیات با استفاده از دو گردان از نیروهای سپاه و یک گردان نیروهای ستاد جنگ های نامنظم شهید چمران صبح روز 26 آبان ماه آغاز شد و همزمان با اجرای آتش توپخانه روی عقبه دشمن نیروهای عمل کننده با پیشروی به موازات جاده، روستای ابوحمیظه را آزاد کردند و با حمایت دلاوران هوانیروز و انهدام تانک های ارتش بعث محاصره جنوب و شرق نیز شکسته شد.
حالا ورق برگشت و سوسنگرد به لطف پاسداری اندک مدافعانش، نفس تازه ای کشید. رزمندگان پس از به جای آوردن سجده شکر به درگاه خدا به پاکسازی شهر مشغول شدند. برجای ماندن پیکر مطهر و تکه تکه شده هشت تن از نیروهای سپاه به دلیل عبور تانک های دشمن گویای نبردهای خونین و اوج ددمنشی دشمن بود. دشمن به رغم شکست های چندباره در مناطق مختلف باز از تحرک نایستاد و قصد داشت با تجمیع و تقویت نیروها دست به حمله مجدد بزند اما هیچگاه نتوانست مقاومت مدافعان شهر را در هم بشکند و سوسنگرد تا پایان جنگ تحمیلی سرود پایداری را با عزت زمزمه کرد. فتح سوسنگرد بعدها مقدمه فتح بستان و سپس هویزه تا مناطق مرزی شد.
سوسنگرد در حالی در صفحات زرین تاریخ دفاع مقدس ماندگار گردیده است که افتخارآفرینی سردار سرافراز جنگ های نامنظم شهید دکتر چمران و دلیرمردانی چون اسماعیل دقایقی، بسطامی، ربیعی، حبیب الله ترایی و بسیاری از شهدای گمنام بر تارک قهرمان این مرز و بوم می درخشد.
در سالروز شکست حصر و آزادسازی سوسنگرد یاد و خاطره تمامی شهیدان و شهیده 11 ساله «سهام خیام» که با دستان کوچک و سلاح سنگ به مقابله با تانک های دشمن رفت و همه مدافعان مظلوم و گمنام حریم کشور و مملکت اسلامی ایران را گرامی می داریم.
جامعه
)
