| آیا ایرنا، ایرنا می ماند؟ |
| نگراني از نقل مکان سیاسی رسانه دولت |
| يکشنبه ۱۷ مرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۲۲ |
سرویس فرهنگی و هنر جهان-17 مرداد سال 1386 محمود احمدینژاد به مناسبت روز خبرنگار در محل خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران حضور پیدا کرد و سخنانی را گفت که سه سال بعد رییس دفترش، اسفندیار رحیممشایی و مشاور مطبوعاتیاش علی اکبر جوانفکر که حالا مدیر عامل ایرنا شده است، به بهانه ارتقاي تشکیلاتی این سازمان رسانهای، تلاشی را آغاز کردند که میتوان هم راستا با سخنان آن روز رییسجمهوری تفسیر کرد.
احمدینژاد در آن زمان با بیان اینکه امروز وظیفه ما اطلاعرسانی درست است تا به مردم برای تصمیمگیری درست کمک کنیم، از برنامهریزیهای جهانی برای این خبرگزاری سخن گفته و تأکید کرده بود: «امروز باید همه رسانهها، خبرگزاریها، مراکز تولید خبر و روزنامههای کشور، از موضع دفاعی خارج شده و پیام انبیای الهی و کرامت انسانها را به گوش جهانیان برسانند.»
وی در آن جلسه با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری درخصوص دعوت از مردم برای نظردهی درخصوص مسائل جامعه، گفت: «این عرصه باید از سوی ایرنا بهخوبی مدیریت شود و اجازه ندهیم کهبرخی افراد و گروهها که حرفی برای گفتن ندارند، نظرات جبهه و گروه خاص خود را منعکس کنند.»
اسفندیار رحیممشایی که به گمانه مشهور در محافل سیاسی، در بدنه دولت، تئوریسین مدل مدیریت جهانی است و این، در سخنرانیهای مشهورش به عینه مشهود است، شاید از تریبون ایرنا همان رسالتی را انتظار دارد که محمود احمدینژاد در آن جلسه از آن بهعنوان «حضور در خط مقدم نبردی مقدس و رویارویی نجاتبخش جامعه بشری» یاد کرد. گیریم در این میان نقش علیاکبر جوانفکر نقشی داخلی است تا اجازه ندهد برخی افراد و گروهها که حرفی برای گفتن ندارند، نظرات جبهه و گروه خاص خود را منعکس کنند؛ چه اینکه او پیشترها و در سمت مشاور مطبوعاتی رییسجمهوري بارها در قالب جملاتی نظیر «ایرنا نتوانسته است از تمام ظرفیتهای خود برای انعکاس فعالیتهای دولت نهم استفاده کند»، یا «ساختار ایرنا در جهت نیاز دولت نهم باید تغییر کند» از آمادگیاش برای پذیرش مأموریتی جدید سخن گفته بود.
تقریبا کمتر از یک هفته قبل از این جریان، - دهم مرداد 1386 - برخی سایتهای خبری از تلاشی سخن گفته بودند که از سوی مسئولان خبرگزاری جمهوری اسلامی و دولت، برای تغییر در چارت اداری ایرنا و انتقالش به زیر مجموعه ریاست جمهوری آغاز شده بود. پروسهای که شاید نزدیک به سه سال طول کشید تا چهارمین مدیرعامل منصوب احمدینژاد در خبرگزاری جمهوری اسلامی، این بار را به دوش کشد. دولت دهم در واقع نسخهای را برای ایرنا میپیچد که در دولت اصلاحات مشابه آن پیچیده شده بود. در دولت اصلاحات نیز مسئولان وقت، خواستار ایجاد تغییراتی در اساسنامه این خبرگزاری شدند؛اگر چه این تغییرات، چندان معطوف به ساختار و تغییر جایگاه کلی خبرگزاری نبود. به هر صورت آن تلاشها نیز در آن زمان به نتیجه خاصی معطوف نشد چون در آن زمان هم استدلال این بود که اگر حکم مدیر عامل ایرنا بهجای وزیر ارشاد توسط شخص رییسجمهوری صادر شود، خبرگزاری جمهوری اسلامی از جایگاه خود بهعنوان «خبرگزاری مادر» فاصله گرفته و به روابط عمومی یا بولتن ریاست جمهوری تبدیل میشود.
چنین رویکردی البته در دو دوره از فعالیت خبرگزاری، کموبیش؛ مشاهده شد. زمانیکه عبدا... ناصری، عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، بر صندلی مدیریت ایرنا نشست و نگاه سیاسی معطوف به حمایت از جناح خاص در اخبار این خبرگزاری بهطور عمده مشاهده شد. دوره دوم هم زمانی بود که محمدجعفر بهداد، به ایرنا آمد و دوره مدیریتش مقارن شد با ایام انتخابات ریاست جمهوری دهم. در ذکر مشخصههای دوران مدیریت بهداد که هماکنون معاون سیاسی دفتر رییسجمهوری است، همین بس که او رویکرد مدیریتی ناصری را به اوج رساند و خبرگزاری را در حمایت از یک جناح خاص و یک نامزد خاص در جریان انتخابات به خدمت گرفت.
خیز عجیب
پیش از آنکه شنبه هفته گذشته خبر قرار گرفتن خبرگزاری جمهوری اسلامی زیرنظر ریاستجمهوري، بر خروجی ایرنا ظاهر شود، سایتهای خبری در اخبار غیررسمی از «خیز عجیب دفتر ریاست جمهوری» برای تحت اختیار گرفتن رسانهها و سیستم اطلاعرسانی کشور خبر داده بودند.
طرحی که از سوی دفتر ریاست جمهوری تهیه شده بود حکایت از تشکیل سازمان عریض و طویلی با ساختاری به اندازه یک وزارتخانه داشت.
بنا به نوشته این سایتها در طرح تهیه شده از سوی دفتر ریاست جمهوری، دبیرخانه شورای اطلاعرسانی دولت، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد و اداره کلهای زیرمجموعهاش، خبرگزاری ایسنا، خبرگزاری ایرنا، موسسه ایران (روزنامه ایران، مجلات و دیگر بخشهای زیرمجموعه)، معاونت اطلاعرسانی دفتر رییسجمهور، حوزه نمایندگی رییسجمهور در شورای عالی نظارت بر عملکرد صداوسیما و چند نهاد دیگر در هم ادغام شده و تشکیلات عریض و طویلی به نام سازمان اطلاعرسانی دولت ایجاد خواهد شد که همگی زیر مجموعه دفتر رییسجمهور خواهند بود.
این خبر را 29 اردیبهشت ماه، سایت جهان نیوز نقل کرد. اما بلافاصله و پیش از آنکه دفتر ریاست جمهوری خبر را تکذیب کند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تکذیب خبر در همان سایت خبری پرداخت تا با خبری که ایرنا شنبه هفته گذشته بر خروجیاش فرستاد، سهم اندک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مدیریت خبرگزاری جمهوری اسلامی روشنتر شود. همچنانکه پیش از این و در انتخاب و انتصاب رؤسای این خبرگزاری با هماهنگی رییسجمهوري و دفتر وی - علیرغم اینکه مجموعه خبرگزاری، تحت مدیریت وزارت ارشاد است - این سهم ناچیز روشن شده بود.
تأیید بعد تکذیب
تکذیب بعد تأیید
بعد از آنکه خبر قرار گرفتن ایرنا زیر نظر ریاست جمهوری در خروجی خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی قرار گرفت، و بسیاری از کارشناسان سیاسی و رسانهای کشور از تغییرات در ساختار ایرنا بهعنوان مقدمهای برای اجرایی کردن طرح تشکیل سازمان اطلاعرسانی دولت یاد کردند؛ اسفندیار رحیممشایی اين خبر را از اساس دروغ خواند، اما در ادامه گفت: «این موضوع تنها مانند پیشنهادی بود که گفتیم باید این ایده را بررسی کنیم.»
مشایی این تفسیرها و این اخبار را تکذیب کرد، اما یک روز قبل از آن در دوازدهمین نشست شورای هماهنگی روابط عمومیهای دستگاههای اجرایی سخنانی گفت که مؤید همان خیز دفتر ریاست جمهوری برای تحت اختیار گرفتن رسانهها و سیستم اطلاعرسانی کشور بود. او در این نشست گفت: «انسجام در اطلاعرسانی و تنوع در برنامههای تبلیغاتی ضروری است و روابط عمومیها با یکپارچگی در اطلاعرسانی میتوانند کیفیت عملکرد دولت را نیز بالاتر ببرند؛ زیرا هماکنون مردم نیاز دارند تا از آینده و نتیجه دستاوردهای مهم ملی آگاه شوند و باید سطح توقعات مردم را از این دستاوردها ارتقا بخشید.»
زيركي پنهان
نكتهاي پنهان، در خبر ارتقاي تشکیلاتی ایرنا که بر روی خروجی خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی قرار گرفت. نهفته بود. در خبرآمده بود، علیاکبر جوانفکر در نامهای خطاب به مقام معظم رهبری درخواست مستثنا شدن ایرنا از شمول اصل 44 قانون اساسی مبنی بر واگذاری به بخش خصوصی را مطرح کرد که این درخواست مورد موافقت معظمله قرار گرفت.
و ادامه میدهد: جوانفکر با استناد به رهمنودهای مقام معظم رهبری درخصوص جایگاه سازمان خبری رسمی بهعنوان نبض تپنده نظام، خواستار آن شده بود تا ایرنا در ساختار تشکیلاتی دولت در جایگاه شایستهای قرار گیرد. این سفسطه را سایت منتسب به احمد توکلی رییس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی و یکی از مشهورترین چهرههای اقتصادی مجلس چنین توضیح میدهد: تمسک جوانفکر، که پیش از این نیز علاقه زیادی به تغییر اختیارات از خود نشان داده، به نامه به رهبر انقلاب برای مستثنا شدن ایرنا از واگذاریهای اصل 44 برای درخواست از رییسجمهوري جهت تغییر تشکیلاتی ایرنا، کاملا بیربط و بهمثابه سوءاستفاده است. خبرگزاری ایرنا بهعنوان خبرگزاری حاکمیتی، به حق نمیبایستی در چهارچوب واگذاریهای اصل 44 واگذار شود، اما رابطه این مسئله با تغییرات مخالف اساسنامه مصوب مجلس و قراردادن ایرنا زیر نظر رییسجمهور و در نتیجه رییس دفتر وی مشخص نیست.
حذف نظارت مجلس
در روزهایی که اسفندیار رحیممشایی بر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ریاست داشت، بنا به سخنان خارج از عرفش، نمایندگان مجلس تصمیم گرفتند طرحی را در صحن علنی مطرح کنند که براساس آن این سازمان از ریاست جمهوری جدا شده و طبق گذشته زیر نظر دو وزارتخانه صنایع و فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار میگرفت. این طرح از سوی نمایندگان مجلس از جمله علی مطهری با این هدف مطرح شد که نظارت مجلس را بر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که زیر نظر ریاست جمهوری بود عملی میکرد. علی مطهری نماینده مردم تهران که این روزها درگیر پروندهای حقوقی با رییسجمهوری شده، معتقد است ارتقاي تشیکلاتی ایرنا و زیر نظر ریاست جمهوری قرار گرفتنش کاری غیرقانونی و تلاشی برای خارج کردنش از زیر نظارت مجلس است. چه اینکه هماکنون چون این خبرگزاری زیر نظارت وزارت ارشاد است، در صورت اشتباه، وزیر مربوطه باید پاسخگوی مجلس باشد، اما در صورتیکه زیر نظر ریاست جمهوری قرار بگیرد، این نظارت مجلس بر آن حذف میشود.
رییس دفتر رییسجمهوری معتقد است قرار گرفتن خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران زیر نظر رییسجمهوري منع قانونی ندارد و میگوید، این درخواست از سوی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران مطرح شد که رییسجمهوري نیز با آن موافقت کرده است و ایراد قانونی ندارد؛ چراکه سازمان آن به هم نمیخورد. اما اساسنامه ایرنا مصوب مجلس شورای ملی در سال 1354 است. در دی ماه سال 1360 و در زمان ریاست اکبر هاشمی رفسنجانی بر مجلس هم قانون تغییر نام سازمان خبرگزاری پارس به سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی مصوب شد. بنابراین هرگونه تغییری در اساسنامه و ساختار این خبرگزاری، مستلزم رأی مجلس است
مجید مهرابی دلجو-هفته نامه پنجره
جامعه
)
