برخورد جدی با تخلفات نشریات ورزشی
گفتگو با مجتبی شریفی
۸ آذر ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۴۸
متأسفانه نهتنها خبرنگاران به این مسائل اشراف ندارند، بلکه سادهترین قوانین نگارشی نیز در مطبوعات ورزشی رعایت نمیشود، در حالیکه برای نوشتن یک جمله نیز باید معیارهای علمی را رعایت کرد. جملهبندیها و تیترهایی که در نشریات ورزشی مورد استفاده قرار میگیرند، اغلب از مشکلات زیادی برخوردارند.
یکی از مواردی که باعث میشود بازیکنان و مربیان فوتبال به کمیته انضباطی فراخوانده شوند، درج مصاحبههای تند منتسب به آنها در رسانههای ورزشی است، مصاحبههایی که بسیاری از آنها بهدلیل عملکرد غیرحرفهای ورزشینویسان و عدم نظارت صحیح بر فعالیت آنها، خیالی از کار در میآید و البته حتی برخی از این مصاحبههای غیرواقعی نیز میتواند برای اهالی ورزش دردسرساز باشند. در همین راستا به سراغ مجتبی شریفی، رییس کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال و عضو کمیته نظارت، ارزشیابی و هدایت رسانههای ورزشی رفتیم. کسی که علاوه بر سالها حضور در قوه قضاییه، عضویت در شورای راهبردی حقوقی ورزش، عضویت در کمیسیون حقوقی کمیته ملی المپیک، ریاست شعبه رسیدگی به جرایم و تخلفات ورزشی و عضویت در هیأت مؤسس دیوان حکمیت ورزش را نیز در کارنامه دارد.
این گفتگوی بی حاشیه را در ادامه بخوانیم:
بهعنوان یک مقام قضایی آشنا با ورزش، چه کمبودهایی را در مطبوعات ورزشی میبینید؟
البته با عنوان روزنامههای ورزشی موافق نیستم چراکه بیش از 90 درصد مطالب این نشریات به فوتبال اختصاص دارد و بهتر است نام آنها را روزنامههای فوتبالی بگذاریم! از طرفي تعداد آنها نیز بسیار زیاد است و این در حالی است که مطلب ورزشی به اندازه این تعداد روزنامه وجود ندارد. خیلی از آنها اصلاً در جامعه دیده نمیشوند. به همین دلیل با کاهش درآمدزایی مواجه شده و خطر تهدیدشان میکند که نتوانند به اندازه کافی آگهی بگیرند و فعالیت کنند. این شرایط میتواند باعث شود که نشریات بهسمتی بروند که مغایر قوانین است و البته انشاءالله که ما چنین نشریاتی نداریم!
متأسفانه از این قبیل نشریات کم نداریم، اما چرا نظارت لازم در این بخش وجود ندارد؟
نظارت در این خصوص با تسامح و تساهل مواجه میشود. بههرحال برخی رسانهها عملکردشان باعث ایجاد دلخوریهایی میشود که با آموزههای دینی ما نیز منافات دارد. نباید برای ایجاد جذابیت دست بههر کاری زد و بهراحتی با شخصیت یک فرد یا یک باشگاه ورزشی بازی کرد و آن را زیر سئوال برد. بارها دیده شده که برای یک مصاحبه تیتری استفاده میشود که ارتباطی با محتوای مصاحبه ندارد و چه بسیار بازیکنانی که بهخاطر همین تیترهای غیرواقعی، به دردسر افتاده و یا حتی اخراج شدهاند. بههرحال واقعیت این است که نظارت در بخش رسانههای ورزشی ضعیفتر از رسانههای سیاسی و ناکافی است.
از نظر قانونی چه عواملی جزو تخلفات مطبوعاتی محسوب میشوند و چه کیفرهایی را در پی دارند؟
برای ایجاد جرم، به عنصر مادی، معنوی و قانونی نیاز است. مادی یعنی اینکه یک راننده اتوبوس که گواهینامه دارد، بهطور غیر عمدی با شخصی تصادف کند، معنوی یعنی اینکه این کار را عمدی انجام دهد و البته عمدی بودن آن محرز شود، قانونی نیز یعنی اینکه عملی انجام شود که در قانون بهعنوان جرم تعریف شده و برایش کیفر درنظر گرفته شده باشد. تمام جرائم مطبوعاتی نیز از جمله نشر اکاذیب یا افترا که با یکدیگر تفاوت دارند، بر این سه عنصر استوارند. بخش ویژه جرائم مطبوعاتی وجود دارد که به این جرائم رسیدگی میکند. اگر اثبات شود که یک رسانه جرمی مرتکب شده است، قرار مجرمیت صادر شده و در صورت موافقت دادستان با کیفرخواست به دادگاه ارجاع داده میشود تا رأی نهایی را صادر کند. دادگاه میتواند حکم دادستان را تأیید کرده، کیفر را شدیدتر ساخته و یا حکم برائت صادر کند. بههرحال قوانین مخففه و مشدده وجود دارد که به قاضی اجازه میدهد میزان جریمه را کم یا زیاد کند.
قبول دارید در حوزه مطبوعات ورزشی بیشتر از قانون مخففه استفاده میشود؟!
همانطور که گفتم اصل بر تسامح و تساهل است. ورزش پر از حواشی است، اما معیارهایی باید حاکم شود تا برخوردهای محکمتری صورت بگیرد. بههرحال تخلفات رسانههای ورزشی و غیرورزشی از نظر آثار متفاوت است و مسائل سیاسی و امنیتی از درجه اهمیت بالاتری برخوردارند، به همین دلیل نگاه نظارتی نیز تفاوت دارد و کمی در بخش رسانههای ورزشی ضعیفتر است.
شما عضو کمیته نظارت، ارزشیابی و هدایت رسانههای ورزشی هستید؛ چه هدفی در این کمیته دنبال میشود؟
این کمیته تشکیل شد تا به وزارت ارشاد در راستای بررسی بیشتر معضلات مطبوعات ورزشی و برخورد با آنها کمک کند تا بهسمتی برویم که رسانهها اقدام به انتشار اظهاراتی کنند که واقعا اعلام شده و اخبار و مصاحبهها مغایر با واقعیت نباشند. کارهای خوبی هم تا امروز صورت گرفته که باید تداوم داشته باشد.
متخصص نبودن اصحاب رسانه تا چه حد در عملکرد ضعیف نشریات ورزشی تأثیرگذار است؟
قطعا خیلی زیاد، خبرنگاران باید در مورد حوزهای که در قبال آن پرسشگر هستند، اطلاعات کافی داشته باشند. بهعنوان مثال وقتی یک خبرنگار میخواهد در مورد قوانین کمیته انضباطی و آیین نامه انضباطی سئوال کند، باید تا حدی با این قوانین آشنا باشد و از توانایی علمی بالایی بهره ببرد. ولی متأسفانه نهتنها خبرنگاران به این مسائل اشراف ندارند، بلکه سادهترین قوانین نگارشی نیز در مطبوعات ورزشی رعایت نمیشود، در حالیکه برای نوشتن یک جمله نیز باید معیارهای علمی را رعایت کرد. جملهبندیها و تیترهایی که در نشریات ورزشی مورد استفاده قرار میگیرند، اغلب از مشکلات زیادی برخوردارند.
امیدی به تغییر شرایط و بهبود این وضعیت وجود دارد؟
بله، به شرطی که خبرنگاران ادبیات تخصصی مربوط به شغلشان را بیاموزند تا سطح نشریات ورزشی ارتقا یابد. دانستن زبان تخصصی نیز از الزامات است و اگر روزی این معیارها مورد توجه قرار گیرند و رعایت شوند میتوانیم امیدوار به اصلاح فضای رسانههای ورزشي و حل شدن مشکلات باشیم.
منبع: هفته نامه پنجره/ شماره 70
