به گزارش سرویس فرهنگ و هنر جهان،این دیدارها، بیش از آنکه یک نشست رسمی با حضور عالیترین مقام رسمی کشور باشد، جلسه شعرخوانی شاعران پیشکسوت و جوان است که معمولاً تازهترین، بهترین و بینقصترین سرودههای خود را در این میدان عرضه میکنند، هرچند رهبری به مدد سالها حضور مداوم در انجمنها و جلسات شعر مشهد و تهران، تسلط فراوانی بر این حوزه دارند و اين دیدارها را بدون نقد شعر شاعران برگزار نمیکنند.
دیدارهای شاعران اما تنها یک جلسه ادبی و شب شعر معمولی نیست. چنانکه شاعران بسیاری از سراسر کشور خود را به این دیدارها میرسانند تا مباحث و موضوعات مطرح شده در آن را از نزدیک پیگیری کنند. شاید به همین دلیل است که چیدمان مهمانان، نوع جلسهگردانی و مجریگری، سخنان و مواضع شاعران در سه مرحله قبل، حین و پس از دیدار، واکنش رهبر معظم انقلاب نسبت به پدیدهها، حضور نسل جوان، همراهی پیشکسوتان و ... همه و همه در این دیدارها مهم و قابلبررسی هستند.
تشبیه غایبان به اویس قرنی! دیدار شاعران، امسال هم مانند دورههای پیشین آن برگزار میشود. شاعران، گروه گروه و یک به یک از راه میرسند و در فاصله نیمساعت مانده به اذان مغرب، یک گپ و گفت خودمانی بین آنان ـ که البته با دست پر آمدهاند ـ با آقا انجام میشود. میآیند شعرها، کتابها و محصولات تازه خود را به رهبری عرضه میکنند، ایشان هم این تحفهها را تورق میکنند و با جملات کوتاه به تشویق شاعران میپردازند. بعد هم نماز، افطار و اصل جلسه ـ که با شعرخوانی و نهایتاً سخنان کوتاه و چند دقیقهای آقا همراه است.
این روال معمول دیدارهای شاعران با رهبری است، اما همه دیدار این نیست که 30 ـ 20 نفری بیایند شعر بخوانند و بروند؛ فردایش هم روزنامهها و خبرگزاریها، نسبت به درج شعرهای خوانده شده در حضور رهبر انقلاب یا انتشار حاشیههای آن رقابت كنند و بعضیها هم این وسط، گزارش و حواشی دیدار را «اختصاصی» خود قلمداد کنند! آنچه مهم است و در این دو دوره گذشته مهمتر و دامنهدارتر شده، درد دلها و حرفهاییست که برخی شاعران در این دیدارها مطرح میکنند؛ وگرنه امسال علی معلم دامغانی، یک شعر میخواند، سال بعد یک شعر دیگر. استاد فرید هم که پای ثابت برنامه است، یک مثنوی نیمهبلند از مجموعه کارهایش بیرون میآورد و میخواند. شاعران جوان هم که اشتیاق بیشتری برای شرکت در این برنامه دارند، معمولاً فقط یکبار فرصت پیدا میکنند در برابر شاعران بلندآوازه عرض اندام کنند و شعری در حضور رهبری بخوانند. پس آنچه میماند، بیان نکات ظریفی است که در این دیدارها مطرح میشود و پاسخ میگیرد؛ نکاتی که معمولا در لفاف کلمات، مستور میشود و وضع و حال جامعه ادبی کشور به ویژه در دو سال اخیر را واگو میکند.
گوینده این نکات، امسال همان کسی است که خیلی دیر از راه میرسد. از شاعرانی که سالهای گذشته حتی جلسهگردانی دیدار را به عهده داشتند، خبری نیست. اما سرانجام، افشین علاء لیدر شاعران جوانی که 15 مرداد امسال، تنی چند از شاعران را به دیدار سیدحسن خمینی برد، از راه میرسد و در ردیف پشت جا میگیرد. علیرضا قزوه که او را میبیند، روی یک برگه کوچک، کلمهای یادداشت میکند و بعد از شعرخوانی حجتالاسلام زکریایی، میگوید که قرار است امشب علاء هم شعر بخواند. بعد، یک نفر میآید و جای تازهای به او پیشنهاد میدهد که میکروفون سیار را بگذارند جلویش و او شعرش را بخواند. یاد حرفهای سیدمحمد خاتمی میافتم که پیشتر علاء را «چهره ارجمند و امیدآفرین هنر فاخر این مرز و بوم» دانسته بود که «خداباوری و انساندوستی و دادستایی او ستودنی است.»
وقتی یک دور خانمها شعر میخوانند و دوباره میکروفون به قسمت مردان شاعر برمیگردد، نگاهها بهسوی افشین علاء است که شعرش را بخواند، اما همانطور که انتظار میرود، او با یک توضیح و مقدمه به شعرخوانی میپردازد: «امشب، مصادف است با سالگرد درگذشت مادرم. بنابراین رسیدن به این دیدار برایم دشوار بود. برای همین قدری دیر آمدم. با وجودی که برخی علاقه دارند دوری از شما و نیامدن به این جلسه را به نوعی دوری از نظام عنوان کنند، اما اینطور نیست و بسیاری از شاعران بزرگ کشور، هرجا که باشند رابطه و علاقه خود را با شما حفظ کرده و میکنند و خوب میدانند، منش شما بهگونهای است که شاعران و هنرمندان را از دامان خود دور نمیکنید.»
آقا با تأیید سخنان این شاعر و خواندن این مصرع دوم یک بیت از یک شعر که میگوید: «از این طرف که منم راه کاروان باز است»، گفتند: «دقیقا همینطور است.» بعد هم در پاسخ به ادامه سخنان این شاعر مبنی بر اینکه دوری برخی شاعران از این مجالس، نباید بیمهری قلمداد شود، به مزاح گفتند: «این همان دوری و دوستی است!» که علاء بلافاصله گفت: «البته از نوع دوستی اویس قرنی.»
اما نکته مهم اینجاست که این فعال دفتر تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمتا... علیه) و سردبیر مجلات دوست آمده بود تا به وجود جریانی اشاره کند که درصدد مرزبندی میان شاعران انقلاب و حذف برخی شاعران از فضای ادبی کشور، به علت ابراز مواضع شخصی در برخی مسائل سیاسی است.
هرچند افشین علاء شعرش را مثل بقیه شاعران خواند و بهدلیل سالگرد درگذشت مادرش، جلسه را ترک کرد، اما حرفهای او در میان 29 نفری که شعر خواندند، نکته شنیدند و سرودهشان مورد نقد و بررسی قرار گرفت، بیشترین بازتاب را در رسانهها داشت و از آن بهعنوان یک «گلایه» یاد شد.
حیرت در شعر شاعران جوان
حضور جوانان، مشتاقانهتر از پیران قوم است. این را هم در لحن و بیان آنها میشود پیدا کرد و هم وقتی جو مجلس میگیردشان و نفسهایشان هنگام شعرخوانی به شماره میافتد. رهبری، اما فارغ از این اشتیاق، همواره مضامین و دستمایههای شعری آنان را رصد میکنند و بلافاصله به تحلیل این مضامین میپردازند.
وقتی شعرهایی از فاطمه نانیزاده، حسین جنتی، هادی حسنی و... میشنوند، فوراً در سخنانشان به حرکت جدیدی اشاره میکنند که رو به رشد و کمال است و نگاه روشنی به مرزهای دوردست دارد. میگویند که پیشرفتهایی در شعر امروز، چه از لحاظ کمیت و چه از نظر کیفیت بهوجود آمده و زبان، مضمون و محتوا را تحت تأثیر خود قرار داده است. بنابراین، نتیجه میگیرند که سبک جدیدی در شعر روزگار ما در حال شکلگیری است که سالها بعد، ممیزات و مشخصاتش آشکار میشود.
اما موضوع مهم دیگری که آقا در سخنان خود به آن میپردازند، سوای آنکه توصیه به رعایت حجاب و عفاف و پرهیز از سرودن اشعار عریان و بیان واقعیتهای زشت و مستهجن است، اشاره به نگرانی، اضطراب و حیرت در شعرها بهخصوص شعر شاعران جوان است. بعد هم میگویند: «دل من از این همه اضطراب میلرزد، اما راه برطرف شدن این حیرت، تقویت معرفت است.»
رهبر معظم انقلاب، پس از اینها میگویند که شاعرانی مثل علی معلم باید مبانی فکری و معرفتی را دقیق و روشن انتقال دهند و طوری حرف بزنند که هرکس با شعر مأنوس است، بفهمد.
منبع: هفته نامه پنجره/ شماره 58
____________________________
در همین زمینه می خوانیم:
گفتمان شعر امروز/ حسین اسرافیلی
دیده شدن نیاز هنرمندان است/ ناصر فیض
آنکه دلبسته یاران خراسانی خویش است/ مصطفی محدثی خراسانی
این ادیب فرزانه/ گفتگو با عباسعلی براتی پور
انجمن ادبی با قند و چای کوپنی/ جواد محقق
مملکت گل و بلبل/ علی داوودی
زینت المجالس/ سعید بیابانکی
غارنشینم اما دیده بانم/ گفتگو با قادر طهماسبی
کاش من تنها دختر هجده ساله جمع نبودم/ سپیده فلاح فر
دست پنجره افق/ امید مهدی نژاد
اخلاق اسلامی منظوم/ عباس کریمی
جامعه
)
