| گزارش صفحه دانشگاه كيهان |
| بايسته هاي نشريات دانشجويي |
| دوشنبه ۳۱ فروردين ۱۳۸۸ ساعت ۱۷:۴۹ |
ه) شناخت اولویت
در حوزه نشریات دانشجویی می بایست مطالبی طرح شود که از ضرورت و اولویت کافی برخوردار باشد. گاهاً مطالبی که مورد توجه مسئولین نشریات قرار می گیرد، از اولویت خاصی برخوردار نیست. محسن طهماسبی به همین موضوع اشاره می کند. او می گوید: «خیلی از مطالبی که منتشر می شود ضرورت و موضوعیت ندارد. اولویت با آنها نیست. خیلی از موضوعاتی که مطرح می شود نسبتی با دغدغه های دانشجویان ندارد.»
مدیرمسئول نشریه مستضعفین نیز با اشاره به این نکته می گوید: «مثلاانگشت شمار هستند نشریاتی که در مورد ساده زیستی که از مطالبات مقام معظم رهبری است، کار بکنند.» آنچه مهم است این است که نشریات باتوجه به اولویت ها و فضای انتشار نشریه، نسبت به انتخاب و گزینش مقالات اقدام کنند. طبعاً مطالبات مقام معظم رهبری از جنبش دانشجویی می بایست جزو اولویت های نشریات دانشجویی باشد. لذاست که مدیران مسئول نشریات دانشجویی باید با مطالبات واقعی رهبر معظم انقلاب آشنا باشند و این مطالبات را در اولویت کاری خود قرار بدهند.
محور سوم: کاستی های موجود در حوزه نشریات دانشجوییالف) عدم اطلاع کافی دانشجویان از شرایط انتشار نشریات
یکی از کاستی ها در انتشار نشریات عدم اطلاع مناسب دانشجویان از شرایط ورود به این حوزه است. این عدم آشنایی و اطلاع به کمیت انتشار نشریات لطمه وارد کرده است. در واقع هیچ گاه مسئولین تلاشی جدی برای افزایش میزان ورود دانشجویان به این حوزه نداشته اند. دانشجویانی که وارد دانشگاه می شوند عملااطلاعی از نحوه و امکان انتشار نشریات ندارند و بعد از مدتها تازه برخی از آنها در جریان موضوع قرار می گیرند.
مجتبی ابراهیمی دبیرکل اسبق جامعه اسلامی دانشجویان در این خصوص می گوید: «وزارت علوم، دانشگاه ها را موظف کند که حداقل سالی یکبار دانشجویان را با شرایط انتشار نشریات آشنا کند.»
به نظر با یک اطلاعیه سالیانه از جانب نهادهای مسئول در سطح دانشگاه و بیان شرایط انتشار نشریه ضمن بیان اینکه از انتشار نشریات استقبال خواهد شد، با رشد کمی جدی در این حوزه مواجه خواهیم بود. مسئولین می بایست فضا را برای انتشار نشریات و اطلاع رسانی مناسب به دانشجویان فراهم کنند.
ب) عدم آشنایی دانشجویان با قوانین و فنون حرفه ای
دانشجویانی که در دانشگاه ها اقدام به انتشار نشریات دانشجویی می کنند، اغلب قوانینی که در این حوزه وجود دارد را نمی شناسند. نوع نشریات دانشجویی از نظر حرفه ای با کمبودهای زیادی مواجه هستند. مسئولین این کمبود را شناخته اند و طی این سال ها در صدد رفع آن برآمده اند اما متاسفانه نسخه ای که برای نشریات پیچیده شده است، عملاانتشار آنها را با چالش جدی مواجه کرده است.
مطابق قوانین وضع شده مدیران مسئول نشریات دانشجویی می بایست قبل از گرفتن مجوز انتشار نشریه یک سری دوره های آموزشی را گذرانده باشند. امیرحسین ثابتی مدیرمسئول نشریه دانشجویی ایران 1404 در این خصوص می گوید: «قوانینی که وضع شده در راستای نابودی نشریات دانشجویی خیلی مؤثر بوده است! گفته بودند همه مدیر مسئولان و سردبیران باید کلاس شرکت کنند. خیلی ها نرفتند و به همین خاطر لغو امتیاز شدند. این قوانین چیزی به نام نشریات دانشجویی باقی نمی گذارد.»
مرتضی کیا صاحب امتیاز نشریه مستضعفین نیز در این خصوص می گوید: «روند گرفتن مجوز نشریه خیلی طولانی شده است. اصلاح این روند شکل گرفته ضرورت دارد. برای گرفتن مجوز نشریه باید درخواست بدهید. دو هفته کلاس بروید. بعد از مدتی در شورای فرهنگی مطرح بشود و رای بگیرند. این روند طولانی مشکل ایجاد کرده است.»
شهبازی دبیر جنبش عدالتخواه هم نظری مشابه دارد. او می گوید: «مسئولین دانشگاه می توانند کمک کنند به دانشجویان و آموزش هایی برای دانشجویان فراهم کنند. اگر قرار است آموزشی باشد، نمی توان دستوری کار را جلو برد. این نوع برخوردها مدل برخورد در فضای دانشجویی نیست.» او همچنین اضافه می کند: «روند مجوز دادن طولانی و نفس گیر است. این خیلی کوتاه تر قابل انجام است.»
اما برای رفع این مشکل چه باید کرد؟ چه راه حلی را می توان در دستور کار قرار داد که به تقویت سطح آشنایی و آگاهی مسئولین نشریات دانشجویی بیانجامد اما انتشار نشریات را با محدودیت مواجه نکند. باتوجه به اینکه عملاامکان برگزاری کارگاه های قوی در همه دانشگاه وجود نخواهد داشت، می بایست دنبال راهکارهای جایگزین گشت. در این خصوص می توان کتاب ها و جزوات خاصی را برای دانشجویان تدارک دید و در اختیار آنها قرار داد. عملادر سطح کشور در حوزه نشریات دانشجویی تعداد کتاب های موجود معدود و انگشت شمارند. می توان نرم افزارهایی مشخصاً برای آشنایی کسانی که می خواهند وارد این حوزه شوند فراهم کرد. نرم افزاری که بخش زیادی از نیازهای مسئولین نشریات را پاسخگو باشد. مثلادر حوزه صفحه آرایی نوعا دانشجویان نیاز به عکس یا برخی کادرها، طرح های اسلیمی و حاشیه های مناسب دارند. برخی فونت ها یا نرم افزارهای خاص مثل نرم افزار فتوشاپ، چلیپا، نرم افزار تبدیل word به pdf و... ممکن است مورد نیاز باشد. این نیازها را هم می توان در آن نرم افزار پاسخ داد. آئین نامه هایی را هم که وجود دارد می توان به گونه ای مختصر در نرم افزار تخصصی نشریات دانشجویی گنجاند؛ به گونه ای که خسته کننده نباشد. هر دانشگاه هم این امکان را داشته باشد که در صورت امکان کارگاه های ویژه ای برگزار کند. به جای اینکه برای شرکت در این کارگاه ها قانون های سخت گذاشته شود، مسئولان امتیازهای تشویقی برای شرکت کنندگان در نظر بگیرند.
«امتیازاتی به مدیران مسئولانی که در کلاس ها شرکت می کنند، بدهند. مثلابودجه ویژه ای در اختیارشان بگذارند.» این نظری است که امیرحسین ثابتی در خصوص کارگاه های آموزشی نشریات دارد. شهبازی نیز در این خصوص می گوید: «آموزش صرفا با کلاس نیست. می توان از آموزش های الکترونیک، آموزش های مکتوب و از راه دور هم اقدام کرد.»
در واقع طی این سال ها مسئولین به فکر ابروی نشریات بوده اند، اما عملاچشم آن را هم کور کرده اند. هر راهکاری برای ارتقای سطح کیفی نشریات باید به گونه ای باشد که محدودیت برای انتشار نشریات ایجاد نکند. این ایجاد محدودیت ها به رکورد در حوزه نشریات دانشجویی خواهد انجامید.
ج) حوزه محدود انتشار نشریات دانشجویی
متاسفانه در حال حاضر مقررات مناسبی برای انتشار نشریات دانشجویی در خارج از حوزه دانشگاه وجود ندارد و این مسئله عملانوعی محدودیت برای نشریات دانشجویی ایجاد کرده است. باید فضایی فراهم کرد که نشریاتی که توان و بنیه لازم را دارند بتوانند، در سطح دانشگاه های کشور یا در فضای استان منتشر شوند. شرایط خاصی را هم برای این انتشار می توان در نظر گرفت.
مدیر مسئول نشریه مستضعفین با اشاره به این معضل می گوید: «در خصوص فرادانشگاهی توزیع شدن نشریات قوانین سختی وجود دارد. مسئولین وزارت علوم بیایند از نشریاتی که از نظر محتوا غنی هستند و از نظر حرفه ای قوی کار می کنند، حمایت کنند.» او همچنین اضافه می کند: «برای توزیع نشریات باید قوانین راحت تری ایجاد شود. ما هفت، هشت ماه است درخواست کردیم مجوز کشوری به نشریات دانشجویی داده شود. هنوز پاسخی داده نشده است.»
امیرحسین ثابتی هم به این مشکل اشاره می کند. او می گوید: «هر نشریه ای طبق قانون باید حوزه انتشارش در همان دانشگاه باشد. این قانون اشتباه است. نباید نشریات دانشجویی این محدودیت را داشته باشند.» آنچه مهم است این است که بتوانیم چارچوب مناسبی تعریف کنیم که نه مانع رشد و فعالیت نشریات ارزشمند و قوی باشد و نه فضارا برای برخی نشریات زرد باز کند. به نظر می بایست مسئولین در قوانینی که مربوط به این حوزه می شود، تجدید نظر جدی کنند.
د) خلاهای قانونی در حوزه نشریات دانشجویی
واقعیت آن است که در حوزه قوانین مربوط به نشریات دانشجویی با کاستی های فراوانی مواجه هستیم و این کاستی ها به هیچ وجه قابل پذیرش نیست. میزان حمایت از نشریات دانشجویی در دانشگاه های مختلف متفاوت است. در برخی دانشگاه ها بهای لازم به نشریات داده نمی شود. هیچ حد و تعریف مشخصی در خصوص میزان حمایت لازم از نشریات وجود ندارد.
مجتبی ابراهیمی مدیر نخبگان سیاسی نهاد رهبری در این خصوص می گوید: «ما قانون مشخصی در حوزه حمایت از نشریات نداریم. در بحث حمایت خلاقانونی وجود دارد. سقف و کف و نحوه حمایت از نشریات دانشجویی مشخص نیست.» صادق شهبازی نیز معتقد است: «حمایتی که دانشگاه از نشریات دانشجویی دارد، قانون و حساب مشخصی ندارد. و سطح و گستره توزیع نشریات در نظر گرفته نمی شود. باید برای نوع حمایت، قانون مشخصی در نظر گرفته شود. عدالت این نیست که به همه به مساوات کمک کنند.»
در حوزه رسیدگی به تخلفات نشریات هم با مشکل مواجه هستیم. اغلب رسیدگی ها بر مبنای قوانین مطبوعات صورت می گیرد، در حالی که این قوانین با نشریات دانشجویی اصلاسازگاری ندارد. مجتبی ابراهیمی در این خصوص می گوید: «ما خیلی از قوانینمان در حوزه نشریات منطبق بر قانون مطبوعات است که این قوانین متناسب با فضای نشریات دانشجویی نیست. همان گونه که ما با تشکل های دانشجویی مثل احزاب برخورد نمی کنیم، با نشریات دانشجویی هم نباید مانند روزنامه ها برخورد کنیم. نوع تعامل با احزاب و تشکل ها متفاوت است.»
او همچنین اضافه می کند: «نشریات دانشجویی قانون خاص خودش را می خواهد. هم در مرحله مجوز دادن، هم در مرحله حمایت و هم در مرحله برخورد نیازمند تبیین قوانین مشخص و جدیدی هستیم. این قوانین در زمان اصلاحات با بی توجهی مدنظر قرار گرفته است و محصول همان دوره است.»
امیرحسین ثابتی مسئول بسیج دانشجویی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران هم در خصوص قوانین مربوط به مطبوعات و نشریات دانشجویی بر این باور است که: «چون فضا و مخاطب این دو با هم فرق دارد، باید کاملابا هم فرق داشته باشد. باید قوانین متناسب با فضای خودش باشد.»
بحث دیگر تنوع نشریات است. نشریات لزوما مکتوب نیستند. در حالی که قوانین صرفا برای نشریات مکتوب تعریف شده اند. چه در حوزه حمایت و چه در حوزه برخورد تنوع در نشریات دیده نشده است. دبیر جنبش عدالتخواه به همین خلاقانونی اشاره می کند: «باید در بخش نشریات دانشجویی تنوع را پذیرفت. ما نشریات الکترونیکی، نشریات صوتی و نشریات تصویری داشته ایم. در قانون برای اینها فکری نشده است.»
مشکلی که در این خلاهای قانونی ایجاد می شود تضعیف نشریات ارزشی و حتی برخورد با آنهاست. رضا حسینی دانشجوی دانشگاه زنجان در این خصوص می گوید: «خیلی از نشریات وجود دارند که خوب کار می کنند اما جلوی آنها به خاطر مسائل سیاسی گرفته می شود.» صادق شهبازی نیز معتقد است: «بعضاً در حوزه اندیشه ما برخوردهایی با نشریات دانشجویی دیده ایم اما با نشریاتی که ول انگاری در حوزه ارزش ها دارند، برخورد نمی شود. این روند باید اصلاح شود.» او همچنین اضافه می کند: «به مسائل دانشگاه نباید اطلاعاتی و امنیتی نگاه کرد.»
ه) عدم وجود زمینه مناسب برای چهره پردازی، معرفی نشریات برجسته، برقراری ارتباط بین نشریات و...
نشریات دانشجویی عرصه حضور و درخشیدن چهره های توانمندی هستند که می توان از آنها در ورای این حوزه نیز کمک گرفت. علاوه بر اینکه برخی نشریات به جهت برخورداری از امتیازات حرفه ای و مفهومی می توانند برای سایر نشریات به عنوان الگو مطرح شوند. شهبازی دبیر جنبش عدالتخواه درخصوص چهره سازی می گوید: «برخی افراد مخالف نظام در دوران دانشجویی شان سریع چهره می شدند. در بدنه ارزشی این مسئله را نداریم. باید به چهره کردن فعالین نشریاتی اهمیت داد.»
نخستین راهکاری که در این حوزه ها می توان درنظر گرفت، حضور مجازی نشریات دانشجویی در عرصه سایبر است. می توان سایتی را مدنظر قرار داد که در این سایت امکان ثبت نام مدیران مسئول نشریات دانشجویی و عرضه نشریاتشان به صورت pdf وجود داشته باشد. این بانک نشریاتی از یک سو می تواند به برقراری ارتباط میان نشریات دانشجویی بیانجامد و امکان استفاده از تجربیات نشریات قوی را برای سایرین فراهم آورد. از سوی دیگر هم می تواند فضایی برای رقابت میان نشریات باشد. از آنجا که وزارت علوم با رفت و آمد دولت ها ممکن است گرایش های مختلفی پیدا کند، طبیعتاً می بایست این سایت ذیل نظر مرجعی که از ثبات کافی برخوردار است، مثل نهاد رهبری شکل بگیرد.
راهکار دیگر استفاده روزنامه های کشور از مطالب برجسته نشریات دانشجویی است. امیرحسین ثابتی در این خصوص می گوید: «اگر روزنامه های رسمی ما مطالب به نقل از نشریات دانشجویی را زیاد کنند، تاثیرگذار خواهد بود. مثلاً روزنامه هایی مثل ایران، کیهان، وطن امروز، اعتماد، اعتماد ملی و... از مطالب نشریات دانشجویی استفاده کنند. این وزن دادن به نشریات دانشجویی است و به موضوع کمک می کند.»
مجتبی ابراهیمی هم راهکاری برای این حوزه دارد. او پیشنهاد می کند: «نشریه ای تخصصی وجود داشته باشد که سالیانه منتشر شود و مخصوص نشریات دانشجویی باشد. مثل نشریات رسمی که برای انعکاس مقالات علمی اساتید وجود دارد.» در واقع در این صورت مقالات برتر نشریات دانشجویی می توانند در قالب یک نشریه مرجع که به صورت سالنامه یا ترمی یکبار منتشر می شوند، انعکاس پیدا کند. آسیبی که متوجه این طرح است، تاثیرپذیری از فضای سیاسی کشور است. طبعاً این طرح هم می بایست ذیل نهادی که از ثبات کافی برخوردار است، تعریف بشود.
می توان سایت های دانشگاه ها را هم موظف کرد که مقالات قوی نشریات برتر را منتشر کنند و فضایی برای این موضوع درنظر بگیرند. این دست پیشنهادات عملاً زمینه رقابت بین فعالین حوزه نشریات دانشجویی را تقویت خواهد کرد.
و) عدم کارآیی نهادها و مجموعه هایی نظیر خانه نشریات دانشجویی
به نظر می رسد طی این سال ها نهادهایی نظیر خانه نشریات دانشجویی به هیچ وجه در راستای ایفای نقش جدی در حوزه نشریات حرکت نکرده اند. لذا ضروری است بازنگری جدی درخصوص اصل وجود این نهادها و ساز و کارهای حاکم بر آنها صورت بگیرد. این دست نهادها نباید وجهه حاکمیتی پیدا کنند. بلکه می بایست برخاسته از خود دانشجویان باشند. شهبازی درخصوص علت ناکامی این دست نهادها می گوید: «چون از دل نشریات دانشجویی نجوشیده بودند و دستوری ایجاد شده بودند، نتوانستند کمک خاصی بکنند.»
جامعه
)
