تنها ساختمان پیچیده و ظریف و مجهز چشم و گوش و قلب و دستگاه تنفس و سلسله اعصاب و موی‎رگ‎ها نیست که هرکدام یک «کتاب معرفت» است و تأمل برانگیز، بلکه دنیای شگفت درون، جاذبه‎های بسیار و محورهای متعددی برای توجه و تأمل دارد.
اگر «چشم دل» باز باشد، هزاران «نادیدنی» دیده می‎شود. به قول هاتف اصفهانی
چشم دل بازکن که جان بینی / آنچه نادیدنی است آن بینی
کشش‎های روحی، حالت‎های مختلف، ویژگی‎های ظاهر و باطن، شگفتی‎های جسم و روح، برگ‎هایی از همان کتاب معرفت هستند که یاد شد.
از ریزترین اجزای عالم مادی تا عظیم‎ترین مجموعه‎های حیرت‎انگیز عالم خلقت، هرکدام یک آیه و یک نشانه است.
در چشم‎انداز ما، فراوان «دفتر آیات» گشوده می‎شود.
اگر قرآن، از «آیات انفسی و آیات آفاقی» سخن می‎گوید، برای گشودن چشم‎‎ها بر روی هزاران آینه «آیه‎نما»ست که به سبب تکرار و عادت روزمرگی، در نظرمان عادی و معمولی جلوه می‎کند.
باید گام‎هایی برداشت، برای رسیدن به افق‎های نوین معرفت، قرآن این گام‎ها را به ما آموخته است. یک گام عبارت است از دعوت به «بصیرت»، گام دیگر، دعوت به «تفکر»، گام سوم، دعوت به «عبرت». و همه این‎ها راهنماهایی به سمت و سوی حقیقت. قرآن، گله از آنان دارد که «بصر» دارند، ولی «بصیرت» ندارند، عقل دارند ولی «تفکر» نمی‎کنند. مایه‎های عبرت را می‎بینند اما اهل «اعتبار» نیستند، و تابلوهای روشن و شفاف را می‎بینند ولی به حقیقت نمی‎رسند. اگر از زاویه دید قرآنی به انسان بنگریم، انسان موجودی است بین «اعلی علیین» و «اسفل سافلین»، یعنی رسیدن به اوج اعتلا و سقوط به حضیض پستی. هم بعد لجنی و «حمأمسنون» دارد، هم بعد خلیفه اللهی و نفحه ربوبی. هم «هدایت الهی» در کار است و نور افشانی می‎کند، هم «اختیار انسانی» در کار است و تعیین سرنوشت می‎کند.
اگر سر به فلک ساییم که خداوند، بندگان را مورد «خطاب» قرار داده، به جاست. و اگر زمین دهان گشاید و از شرم، در شکاف زمین رویم، که کارمان «عصیان» است، رواست.
فاصله از هیچ تا همه، از حلقه به گوشی شیطان تا خلیفه اللهی، بسیار است. باید این فاصله را پیمود، با پای اراده، با عصای عزم، با توشه بصیرت و با همراهی خود.
آیا می‎توان گفت ضعف‎های ما به آن «ریشه خاکی» می‎رسد، ولی کمال‎های ما به «بعد افلاکی»؟ شاید اگر انسان را آنگونه که باید بشناسیم، از «غرور» و «غفلت» به در آییم!
زیانکار، کسی است که «قیمت انسان» را نداند!
منبع: پنجره