ره آورد انقلاب تونس در سرزمين اعراب
سهيل بني فاطمه
۶ بهمن ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۰۴
در عصري که ارتباطات حرف اول را مي زند ديگر نمي توان مردم را به زور اسلحه تحت سلطه خويش قرار داد. طي چند دهه اخير سران بسياري از کشورهاي عربي نمادي از استبداد، تجمل گرايي ، وابسته بودن به غرب و بي لياقتي بوده اند و همين امر نيز خشم ملت هاي عربي را به وجود آورده است.
حوادث يکي دو هفته اخير در تونس زنگ هشدار جدي را براي سران کشورهاي عربي به صدا در آورده است. خشم ملت تونس از استبداد و تماميت خواهي يک رئيس جمهور که بيش از ۲۵ سال ظالمانه بر سرير قدرت در تونس تکيه زده بود، شکاف عميق و فعال نارضايتي هاي اجتماعي در سطح کشورهاي عربي را فعال کرده است. در واقع انقلاب اخير در تونس خشم فروخفته اعراب است که ساليان سال اقدامات و رفتارهاي مستبدانه پادشاهان را تحمل کرده اند.
هرچند سران اعراب براي تخدير ملت هاي خويش طي چند دهه گذشته سعي کرده اند که وضعيت معيشتي شهروندان عرب را بهبود بخشند، اما شواهد و قراين حاکي از آن است که ملت عرب ديگر از نظام هاي توتاليتر و وابسته به غرب خسته شده اند و سعي دارند تا خود زمام امور سرزمين هايشان را در دست گيرند.
هم اکنون اعترضات در سطح تونس ادامه دارد و مردم همچنان تلاش دارند تا نيروهاي وابسته به زين العابدين بن علي را از قدرت کنار بزنند اما نکته مهم آن است که گستره اين اعتراضات در حال کشيده شدن به ساير کشورهاي عربي است.
به عنوان مثال پس از آغاز اعتراضات در تونس در چندين پايتخت منطقه، افرادي به خودسوزي روي آوردند و تظاهرات به طرفداري از ملت تونس يا در اعتراض به نظامهاي حاکم روي داد. نخست کشور الجزاير همسايه بزرگ تونس دستخوش اعتراضها شد. اين کشور صحنه چندين خودکشي و چند شورش بود. در اين کشور نيز شورش از خيابانها آغاز شده و به علت اوضاع اجتماعي اقتصادي بسيار سخت رو به گستردگي است. ميزان بيکاري در الجزاير بالا است و بسياري از مردم احساس مي کنند که ثروتهاي کشور به جيب اقليتي از نزديکان حاکمان مي رود.
در يمن نيز رئيس جمهوري که از سي و دو سال پيش قدرت را در دست دارد، درحال تغيير قانون اساسي است تا بتواند مادام العمر رئيس جمهور باقي بماند. دانشجويان در خيابانها تظاهرات کرده اند و از ملتهاي عرب خواسته اند قيام کنند. يکي از تظاهرکنندگان در يمن گفت ما به همه ستمگران يک پيام مي دهيم: قبل از آنکه مجبور به فرار شويد، خودتان قدرت را واگذار کنيد، قبل از آنکه مجبور شويد هنگام فرار به مردم امتياز دهيد، از هم اکنون به ملتها امتياز بدهيد.
اوضاع در مصر نيز به همين روال است. در مصر خاندان سلطنتي از شصت سال پيش قدرت را در دست گرفته است. اصناف و احزاب مخالف در اين کشور عليه تورم و سياستهاي دولت تظاهرات کرده اند.در غزه نيز هواداران حماس، بن علي و محمود عباس را خائنان در خدمت قدرتهاي غربي توصيف کرده اند.
البته اوضاع در اردن بحراني تر از ساير کشورهاي عربي است و اين کشور در آستانه ناآرامي هاي سياسي و اجتماعي است. چندي روز پيش دهها هزار شهروند اردني پس از اقامه نماز جمعه در اعتراض به ضعف عملكرد دولت بويژه در زمينه افزايش قيمتها، در شهرهاي مختلف اين كشور تظاهرات كردند و خواستار بركناري دولت «سمير رفاعي» نخست وزير اردن شدند.
در شهر "امان " (پايتخت اردن) نيز علاوه بر شهروندان، اعضاي احزاب مخالف دولت و در رأس آنها اسلامگرايان اين كشور حضور داشتند. شهروندان اردني با در دست داشتن پرچم اردن و نيز پرچم حزب جبهه عمل اسلامي اين كشور، خواستار بركناري دولت و نيز كاهش فوري قيمتها شدند. شركت كنندگان در تظاهرات شهر امان كه حدود ۲۰ هزار نفر تخمين زده شده اند، پلاكاردهايي در دست دارند كه روي آنها نوشته شده "گرسنگي خط قرمز است"، "نان، آزادي، عدالت اجتماعي"، "رفاعي ببين كه ملت تسليم نمي شود". برگزار كنندگان اين تظاهرات با بلندگو از مردم مي پرسند كه «از شما مي پرسيم آيا به ادامه كار اين دولت راضي مي شويد؟» و مردم يكصدا فرياد "نه " سر مي دهند.
گزارشهاي رسيده حاكي از آن است كه در شهرهاي ديگر اردن نيز تظاهرات مشابهي بر پا شده است .در شهر "كرك " (جنوب اردن) صدها شهروند معترض ضمن برپايي تظاهرات و سر دادن شعارهايي عليه دولت، خواستار كاهش قيمت ها و بركناري دولت شده اند.
البته در اين بين مقامات کشورهاي عربي تلاش گسترده اي دارند تا مانع از افزايش دامنه نا آرامي ها در سطح کشورهايشان شوند. به عنوان مثال منابع آگاه در گروههاي مختلف يمن اعلام كردند كه رئيس جمهور اين كشور از حضور مادام العمر در پست رياست جمهوري صرف نظر كرده است.
به گفته اين منابع علي عبدالله صالح، رئيس جمهور يمن پيشنهاد جديدي را براي حل و فصل بحران سياسي اين كشور به فراكسيون احزاب "لقاء مشترك" يمن ارائه كرده كه در برگيرنده لغو اصلاح قانون اساسي براي مادام العمر شدن رياست جمهوري اش است. پيشنهادي كه رئيس عالي احزاب لقاء مشترك از علي عبدالله صالح دريافت كرده شامل لغو تغيير ماده ۱۱۲ قانون اساسي درباره تعيين دورهاي رياست جمهوري است. اين همان مادهاي است كه در راستاي طرح اصلاحات قانون اساسي از سوي فراكسيون پارلماني كنگره خلق يمن (حزب حاكم) مطرح و تصويب شده بود.
با اين حال بايد گفت در عصري که ارتباطات حرف اول را مي زند ديگر نمي توان مردم را به زور اسلحه تحت سلطه خويش قرار داد. طي چند دهه اخير سران بسياري از کشورهاي عربي نمادي از استبداد، تجمل گرايي ، وابسته بودن به غرب و بي لياقتي بوده اند و همين امر نيز خشم ملت هاي عربي را به وجود آورده است. به عنوان مثال در حوزه سياست خارجي و در مقطعي که اسرائيل در حال کشتار بي رحمانه اعراب در فلسطين و لبنان است سران اعراب نه تنها عليه اين اقدامات از خود واكنشي نشان ندادند بلکه درصدد بودند تا با لابي كردن با مقامات کاخ سفيد به نحوي راه را براي ايجاد صلح آمريکايي در فلسطين هموار سازند. اين مواضع به شدت اعراب را خشمگين ساخته است و سران کشورهايي مانند مصر، اردن و ... از منفور ترين چهره ها در ميان اعراب هستند. از اين رو مي توان گفت انقلاب ياس در تونس در حقيقت پيام بسياري جدي براي سران عربي بود. آنان بايد بدانند در صورتي که مغاير با اهداف و خواسته هاي ملت هايشان حرکت کنند با شديدترين اعتراضات روبه رو مي شوند.
منبع: رسالت
