جهان نيوز - نگرانی کارشناسان از بحران ناباروری در کشور

بيشتر جوامع سن يا دوره سني خاصي را براي ازدواج زن و مرد مناسب مي شناسند.سن ازدواج در بين كشورهاي مختلف معمولاً بين 13تا 27 سال متغير است. ميانگين سن ازدواج زنان و مردان در ايران به ترتيب از19 تا 25 سال در سال 1335 به 4/22و6/25سال در سال 1375 تغيير نموده است. اما طبق اعلام مركز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، در حال حاضر سن ازدواج برای پسران 29 و برای دختران 28 سال است.

به گزارش خبرنگار اجتماعی جهان هرچه سن بالا برود، شانس موفقیت انجام روش‌هایی برای باروری از جمله باروری خارج رحم کم‌تر می‌شود. و بالا رفتن سن ازدواج می‌تواند فرصت باروری زوج‌ها را پنج تا هفت سال کاهش دهد.

علیرضا زالی، قائم مقام نظام پزشکی کشور در این باره می گوید که حدود 14 میلیون زوج در کشور وجود دارد و حدود 15 درصد از این تعداد، 2.5 تا سه میلیون زوج، نابارور هستند. به گفته وی، بین 120 تا 150 هزار زوج هر سال به زوج‌های نابارور افزوده می‌شوند که این نشان‌دهنده وجود یک معضل در حال گسترش است. سازمان جهانی بهداشت، سهم نازایی در میان جمعیت بارور ایران را 12 درصد اعلام کرده بود که آمار جدید از رشد این معضل اجتماعی خبر می‌دهد.

قابلیت باروری زنان در سن ۱۶ سالگی به طور متوسط ۱۵درصد است و در ۲۰ سالگی كه حداكثر قابلیت باروری زنان است به ۲۰درصد می‌رسد و با بالارفتن سن به كندی كاهش می‌یابد.‌

سازمان جهانی بهداشت سن ۱۵ تا ۱۹ سالگی را سنین اولیه باروری اعلام می‌كند و فاصله سنی ۳۵ تا ۴۹ سال را دوره انتهایی باروری می‌خواند و بارداری در این دو گروه سنی را برای مادران خطرناك عنوان می‌كند.

یك پزشك متخصص زنان و زایمان می گوید: براساس نتایج مطالعات انجام گرفته مشخص شده است بدون تردید، قدرت باروری با افزایش سن كاهش پیدا می كند.

دكتر «علیه مرتضوی» اوج باروری زنان را در سن 20 تا 24 سالگی عنوان می كند و می افزاید: این امر تا حدود 30 تا 32 سالگی به میزان نسبتا اندكی و سپس به طور پیش رونده كاهش می یابد به طوری كه بعد از 40 سالگی سرعت این كاهش بیشتر می شود.

وی خاطر نشان می كند: میزان باروری در زنان 25 تا 29 ساله 4 تا 8 درصد، در زنان 30 تا 34 ساله، 15 تا 19 درصد، در زنان 35 تا 39 سال به میزان 24 تا 46 درصد و در سنین 40 تا 45 ساله تا 95 درصد كاهش می یابد.

وی با اشاره به نتایج یك تحقیق می گوید: محققان آلمانی در یك مطالعه دریافتاند كه بعد از 30 سالگی احتمال تولد نوزاد زنده و سالم تقریبا تا 5/3 درصد به ازای هر سال كاهش می یابد.
این پزشك می افزاید: بالا رفتن سن علاوه بر كاهش باروری، افزایش سقط را نیز می تواند در بر داشته باشد به طوری كه میزان سقط خود به خود در سیكل های طبیعی به طور عمومی قبل از سن 30 سالگی پایین است و در سن 30 تا 34 سالگی فقط اندكی افزایش می یابد (8 تا 12 درصد) اما در سنین 35 تا 39 به میزان 17 تا 28 درصد و 40 سالگی و بالاتر 35 تا 52 درصد بیشتر افزایش پیدا می كند.

وی احتمال متولد شدن نوزاد مبتلا به سندرم داون را در سه ماهه وسط بارداری زنان 35 ساله یك و دویست پنجاهم اعلام می كند و می افزاید: این میزان با افزایش سن مادر به سرعت بالا می رود.

وی با بیان این كه سن مادر می تواند بر نتیجه حاملگی اثر داشته باشد، اضافه می كند: هم چنین احتمال جهش های غالب جدید ژنتیكی نیز با افزایش سن پدر و شانس دوقلویی نیز با افزایش سن مادر بالا می رود كه شاید دلیل آن استفاده بیشتر از روش های كمك باروری است.

محققان فرانسوی پس از مطالعه بیش از 12 هزار زوجی كه بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ به یك مركز باروری در پاریس مراجعه می‌كردندبه این نتیجه رسیدند که در زنانی كه سن آنها بالای ۳۵ سال است، احتمال سقط و بارورنشدن بیشتر از زنان جوان‌تر است.

‌در این حال، به گزارش این محققان زمانی كه سن پدر بالای ۳۵ سال است، احتمال سقط جنین افزایش می‌یابد. با بالا رفتن سن مردان از ۴۰ سال، احتمال باروری كاهش می‌یابد. در این سن یك سوم بارداری‌ها به سقط ختم می‌شود و تنها ده درصد موارد درمانی با باروری موفق زوج همراه است.

متخصصان زنان و زایمان هم یکی از مهم‌ترین عوامل نازایی در کشور را ازدواج‌های دیرهنگام عنوان کرده و گفته‌اند درمان برخی بیماری‌های مربوط به تخمدان با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد.

براساس یافته‌های علمی با بالا رفتن سن بیمار، بیماری‌های مربوط به دستگاه بارداری پیشرفت کرده و در نتیجه آناتومی تخمدان وکارایی آن تغییر می‌کند و فرد به‌خودی‌خود حامله نمی‌شود و باید از روش‌های کمک باروری استفاده کند.

زمانی که زنان در سنین بالا باردار می‌شوند، خطر سقط جنین، مشکلات جنینی و کروموزومی افزایش می‌یابد. تاخیر در بچه‌دار شدن برای مردان هم خطراتی دارد، زیرا با افزایش سن تعداد اسپرم‌ها کاهش می‌یابد.

به گفته برخی متخصصان زمان طلایی برای بچه‌دار شدن 18 تا 25 سالگی است و بعد از سن 30 سالگی به دلیل افزایش اختلالاتی مانند فشار خون حاملگی، شانس بارداری کم‌تر است. این در شرایطی است که سن ازدواج در شهرهای بزرگ کشور به 28 سال و بالاتر رسیده است.

علاوه بر اثری که ازدواج دیر هنگام بر روی بارداری می گذارد ، بارداری دیر هنگام نیز عوارض متعددی در پی دارد.

کارشناسان اجتماعی از ناباروری به عنوان بحرانی نام برده‌اند که می‌تواند عامل ازهم گسیختگی زوج‌ها باشد. براساس آماری که سال 1386 اعلام شد، ناباروری سومین عامل طلاق در ایران است و براساس آمار امسال، میزان طلاق در تهران پنج برابر سایر استان‌ها بود.

علاوه بر خطراتی كه زایمان در سنین بالای مادران دارد، نوزادان نیز زمانی كه از مادران مسن متولد می‌شوند در معرض خطراتی قرار می‌گیرند. هنگامی كه مادر پا به سن ۳۰ سالگی می‌گذارد مرگ و میر‌های جنینی رو به افزایش می‌گذارد و به تدریج با ارتقای سن مادر بالا می‌رود به ویژه برای مادرانی كه به بیماری‌های قلبی - عروقی و قند مبتلا هستند.‌

در مادران مسن‌تر علاوه بر افزایش مرگ و میر شیر‌خواران، احتمال این كه كودك با نقایص مادرزادی به دنیا آید نسبتا بیشتر است. یكی از مهم‌ترین نا‌هنجاری‌های مادرزادی <سندرم‌داون> است كه <منگولیسم> نیز نامیده می‌شود. این سندرم در رابطه با سن مادر بروز می‌كند و ربطی به تعداد زایمان‌های او ندارد، درضمن میزان مرگ و میر نوزادان در سنین اولیه باروری و سنین بالای ۴۰ سال به حداكثر می‌رسد.‌

«دكتر اشرف سماوات» رئيس اداره ژنتيك وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي از افزايش بروز علائم سندرم داون در كشور به علت بالا رفتن سن ازدواج و بارداري خبر داد و گفت: در 10 سال گذشته براساس شواهد جمع‌آوري شده و براساس متدولوژي مشخص، به بيماري‌هاي ژنتيكي نمره داده شد و براساس آن فهرستي از بيماري‌هاي شايع تهيه شد كه 8 بيماري از جمله بيماري هموفيلي، سندرم داون، كم‌خوني داسي‌شكل و تالاسمي از بيماري‌هاي شايع ژنتيك كشوري است كه با افزايش سن ازدواج و بارداري در كشور افزايش مي‌يابد.

حمید فرزادی كارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی و مشاور خانواده با تاكید بر پختگی و مسئولیت‌پذیری در فرایند فرزندپروری می‌گوید: با بالا رفتن سن ازدواج، مشكلات معیشتی، اشتغال والدین و...، سن باروری افزایش یافته و با افزایش فاصله سنی میان والدین و فرزندان شكاف نسلی پیش خواهد آمد.

‌این روان شناس درباره تبعات شكاف نسلی توضیح می‌دهد: این مساله موجب می‌شود تا والدین و فرزندان درك زمانی و مكانی درستی از یكدیگر نداشته باشند و این معضل با توجه این كه فاصله زمانی تغییر شكل گیری نسل جدید بسیار كوتاه شده، مشكلات را مضاعف می‌كند.‌

فرزادی در ادامه می‌افزاید: در گذشته تغییرات اجتماعی به كندی اتفاق می‌افتاد به طوری كه پس از چند دهه ممكن بود نسل تازه‌ای به وجود آید، به همین دلیل میان بسیاری از والدین و فرزندان از نظر باورهای فرهنگی و اجتماعی تفاوت زیادی وجود نداشت در حالی كه امروزه تغییرات اجتماعی و فرهنگی به سرعت در حال وقوع است.‌

این مشاور خانواده در حالی كه از منظر روان‌شناسی فاصله سنی ۲۵ سال را فاصله سنی مناسبی میان والدین و فرزندان می‌خواند، می‌افزاید: مسلما هر چه سن والدین بالاتر باشد، پدر و مادر نمی‌توانند نقش والدینی جوان و فعال را ایفا كنند و همین موضوع مشكلات عاطفی روانی و فرهنگی بسیاری را میان والدین و فرزندان ایجاد می‌كند.

‌فرزادی می‌افزاید: در صورت عدم درك دو نسل، والدین احساس می‌كنند كه به دنیای فرزندان تعلق ندارند و فرزندان نیز نمی‌توانند با خواست‌های والدین خود سازگار باشند در نتیجه تعارضات خانوادگی افزایش می‌یابد و این مساله در ابعاد وسیعتر، تبدیل به معضلی اجتماعی می‌شود و شكاف نسل‌ها در آینده‌ای نه چندان دور مشكلات عدیده‌ای را به وجود می‌آورد.‌

برنامه‌ریزی والدین در فرزندآوری و آگاهی آنها در فرزندپروری موجب پرورش نسلی از پدران و مادران مطلع و فرزندانی سالم می‌شود. اما این شرایط زمانی می‌تواند تاثیرات واقعی خود را داشته باشد كه خیلی دیر نشده باشد.