پايگاه خبری تحليلی جهان نيوز 2 آبان 1398 ساعت 20:40 http://www.jahannews.com/news/705107/سازمان-سیا-چگونه-سیستم-فرهنگی-نفوذ -------------------------------------------------- عنوان : سازمان سیا چگونه در سیستم فرهنگی نفوذ کرد -------------------------------------------------- کتاب «خبرچین‌ها» برآن است که سیا از پس چندین لایه مؤسسه، کنگره، سازمان و بنیاد، آن‌هم در پوشش نام‌های چندملیتی یا حتی ملی به سازمان‌دهی جریان‌های فرهنگی و هنری می‌پردازد. متن : به گزارش جهان نیوز،حتما خیلی جا می خورید اگر کتابی افشا کند نام های بزرگی که در جهان ادبیات معاصر می شناسید و رمان ها و داستان هایشان را با طیب خاطر خوانده و از آن ها لذت برده اید، دانسته یا نادانسته در خدمت اهداف سازمان سیا بوده اند. جوئل ویتنی در کتابش که با عنوان خبرچین ها و با ترجمه پرناز طالبی راهی بازار نشر شده، دقیقا همین قدر غافل گیر و البته کمی سرخورده و ناامیدتان می کند. نویسنده در مقدمه اختصاصی اش برای ترجمه فارسی کتاب در ایران از شخصیتی شروع می کند که برای تاریخ معاصر ایران اهمیت ویژه ای دارد. او با توضیح نقش مجله انکانتر و نویسنده اش به نام آلمن در ایجاد تصویر مطلوب سیا از محمد مصدق در کودتای سال 1332، تلاش می کند به خواننده ایرانی نزدیک شود و او را درباره نقش نامحسوس، غیرمستقیم و مرموز سرویس اطلاعاتی آمریکا در هدایت نویسندگان کنجکاوتر کند. در چنین فضایی کتاب خبرچین ها به دنبال رد نویسندگان ناشناس و تحسین شده در صفحات آرشیوشده جنگ سرد فرهنگی و ادبی است. این دوره مطمئنا دورانی سردرگم کننده برای نویسندگان بوده است؛ دورانی که طی آن مجله ها به شیوه ای بسیار ظریف و نامحسوس، اغلب با تغییر سوژه به نتایج فرهنگی غربی و آمریکایی، با ظالمانه ترین عملیات سازمان سیا همکاری می کردند و البته گاهی نیز یا عذرخواهی می کردند یا دفاعیه ای آشکار و کامل از این عملیات ارائه می دادند. ویتنی با قلمی که آشکارا میل به پرداخت داستانی به سوژه ای ملتهب با خواص افشاگرانه دارد، در 18 فصل ماجراهایی از دخالت سیا در تولید یا توزیع نوشته ها و کتاب های نویسندگان از آمریکای جنوبی گرفته تا شوروی و آسیا را نقل می کند و از ماجرای فریب خوردن یا همکاری خودخواسته نویسندگانی چون جیمز بالدوین، ارنست همینگوی، گابریل گارسیا مارکز، بوریس پاسترناک و برخی دیگر پرده برمی دارد. حساس ترین و جالب ترین بخش مرکزی به نام کنگره آزادی فرهنگی است که ویتنی آن را به عنوان پایگاه جهت دهی و هدایت نویسندگان معرفی می کند. او خود در مصاحبه با پایگاه الکتریک لیترچر تصریح می کند: این کنگره که جبهه تبلیغاتی سیا بود، همکاری اتحادیه ای با پاریس ریویو را از دهه 1950 آغاز کرد و از مسیر این همکاری، کنگره توانست این موضوع را در سطح جهانی رواج دهد که آمریکا چیزهایی فراتر از کادیلاک، همبرگر و تانک برای عرضه به دنیا دارد. همچنین، توانست این نکته را اثبات کند که آمریکا پر است از تولیدکنندگان خلاق فرهنگ، ادبیات و نوابغ موسیقی. این شیوه عمل هنوز هم مورداستفاده ماست. نویسنده کتاب خبرچین ها سپس اضافه می کند: پاریس ریویو گفت وگوهای خود را به مجلات مختلفی در آمریکای لاتین، آلمان، ژاپن و فرانسه می فروخت و این معامله بیش از آنکه معامله ای بزرگ به نظر بیاید، فرصتی بزرگ به نظر می رسید. بااین حال، وقتی از نزدیک به موضوع نگاه کنید، می بینید افرادی که گفت وگو با آن ها صورت می گرفت، چندان در جریان ماجرا نبوده اند. یکی از موارد جالب همکاری نویسنده ها با سیا، مورد بوریس پاسترناک در قضیه همین رمان مشهور دکترژیواگو است. اواخر دهه ۱۹۵۰ وقتی سروصدای توقیف رمان نویسنده برجسته روسیه آن هم در هیاهوی بعد از اتمام جنگ جهانی دوم و آغاز جنگ سرد از شوروی بلند شد، سیا فرصت را برای به چنگ آوردن این رمان غنیمت شمرد. این سازمان با تمهیداتی توانست در زمانی کوتاه و به طورمحرمانه کتاب را به زبان روسی چاپ کند تا پاییز همان سال در نمایشگاه جهانی 1958 در بلژیک به دست روس ها برسد. کتاب از کمونیستی ایتالیایی به نام دانجلو نام می برد که مقیم مسکو و مأمور پاره وقت ناشر چپ گرای ایتالیایی، جیانجاکومو فلترینلی است. دانجلو با پاسترناک ارتباط می گیرد و بعد از دیدار، در عین ناباوری نسخه ای تایپ شده همراه با اصلاحات را از او دریافت می کند؛ درحالی که پاسترناک به او یادآور می شود: همین جا از شما دعوت می کنم برای مشاهده من درمقابل جوخه اعدام حضور به هم رسانید. اوایل ژانویه 1958، نسخه روسی کتاب درحالی که منبع انتقالش از اطلاعات بریتانیا ناشناس مانده، در دفتر موقت سازمان سیا در واشنگتن فراهم می شود و جان موری، رئیس بخش شوروی سیا، آن را دگراندیشانه ترین اثر ادبی نویسنده ای روس از زمان مرگ استالین می نامد. اگرچه همه نویسنده ها نیز شبیه هم نیستند و این ماجرا درست در زمانی اتفاق می افتد که شولوخوف، نویسنده مشهور دیگر شوروی که همکار دستگاه ادبی دولت دانسته می شود، چالش جدیدی برای غرب ایجاد می کند و با اعتراضش به نقش آمریکا در برهم زدن تبادل فرهنگی با شوروی در جنگ سرد، دردسر دیگری برای بخش دیگری از سیا ایجاد می کند. کتاب خبرچین ها البته جلوتر هم می آید؛ تا همین اواخر قرن بیستم و جنگ نیابتی آمریکا و شوروی زیر گوش ایران در افغانستان. باوجوداین، این بار ماجرا بزرگ تر از چاپ کتاب و تحریف تصویر تاریخ از کشور یا حکومت است. سازمان سیا پس از نیم قرن فعالیت فرهنگی در جای جای جهان، آن قدر تجربه پیدا کرده که خودش بتواند نیرو تربیت کند تا جهان پس از یک قرن، آن را با نامک هایی چون بن لادن و القاعده و بعدها داعش بشناسد. ویتنی می نویسد: ایالات متحده تا حدی پذیرفته است که بابت ظهور اسلام گراهای تندرو در خدمت ضدکمونیسم در افغانستان سزاوار سرزنش است؛ اما مدارک ثبت شده عنوان می کنند این پشتیبانی از اسلام گراهای تندرو به عنوان بخشی از برنامه وسیع تر مداخله بعد از حمله شوروی اتفاق افتاد. بنیاد آسیا، چیزی شبیه همان کنگره آزادی فرهنگی، مؤسسه قدیمی وابسته به سیاست که پیش تر به لابی ویتنام برای شروع جنگ کمک کرده بود و از اواخر دهه 1950، فعالیتش را در دانشگاه کابل آغاز کرده است. ویتنی تقویت جریان اسلام گرایان افراطی را این طور توضیح می دهد: سازمان سیا به پشتوانه این نفوذ فرهنگی و سیاسی پیش دستانه، دامنه تسلط پنهانی خود را از کمک هزینه های دانشگاهی فراتر برد. گروهی مخفی به نام اساتید در دانشگاه کابل سر برآورد که می کوشید اندیشه های ضدکمونیستی را به اسلام ستیزه جو مربوط کند. تا اوایل دهه 1970، نفوذ سیا در دانشگاه ها ازطریق بنیاد آسیا به پیدایش گروه های تروریستی اسلامی ای کمک کرد که چپ گراهای هر فرقه ای را به قتل می رساندند. کتاب خبرچین ها برآن است که سیا از پس چندین لایه مؤسسه، کنگره، سازمان و بنیاد، آن هم در پوشش نام های چندملیتی یا حتی ملی به سازمان دهی جریان های فرهنگی و هنری می پردازد و البته جنگی که ایالات متحده از این طریق علیه ملت ها راه می اندازد، محدود به مرزهای فرهنگی باقی نمی ماند و بعضا با فاصله ای چندساله، از سازمان دهی فکری گروه های تروریستی سر برمی آورد یا شاید شبیه نمونه ای نزدیک تر، جریان های بلندمدتی از هنر و ادبیات مخالف خوان را در اکوسیستم فرهنگی هر کشور حمایت و تقویت کند. منبع: صبح نو