جمعه ۶ مرداد ۱۳۹۶ - 28 Jul 2017
 
۱

نگرش تاریخى به اشتغال زنان‏

شنبه ۲۸ فروردين ۱۳۸۹ ساعت ۰۹:۵۷
به گزارش سرویس زنان جهان نيوز؛ پدیده «اشتغال» از ابتداى زندگى اجتماعى بشر مورد توجه بوده است. اشتغال زنان همراه با مردان در مزارع و در خانه، اَمرى عادى تلقّى مى‏شد؛ هر چند تفكیك نقش‏ها و وظایف، جزء اصلى اشتغال محسوب مى‏گردید.

در این مطلب نگاهی تاریخی در جوامع مختلف به اشتغال زنان شده است که نکات جالبی را در خود دارد.

1. رُم باستان‏
 زن در رُم باستان از همه حقوق محروم بود و داراى هیچ گونه جایگاه و اختیارى نبود. دختران و زنان مانند شى‏ء مملوك معامله مى‏شدند و از حقوق اقتصادى نیز هیچ بهره‏اى نداشتند. نكته قابل توجه در خانواده‏هاى رومى این است كه قرابت و خویشاوندى رسمى و حقوقى فقط در خصوص مرد معنا پیدا مى‏كند و بین زن با مرد و زن با زن خویشاوندى وجود ندارد. مرد هر وقت صلاح مى‏دانست، مى‏توانست زن یا دختر را بفروشد، قرض و كرایه دهد یا بكشد. از این رو وقتى زن از حداقل حقوق انسانى محروم باشد و به عنوان شى‏ء با او رفتار شود قطعاً از حقوق و امتیازات اقتصادى بهره‏مند نخواهد شد.

2. یونان باستان
‏ زن در یونان باستان نه تنها مخلوقى حقیر شمرده مى‏شد بلكه حداقل به عنوان انسان با زن رفتار نمى‏شد. زن همانند شى‏ء در اختیار مرد بود و مرد هرگونه رفتارى را با او انجام مى‏داد و زن در این دوره از هیچ حقوقى برخوردار نبود، در نتیجه از فعالیت اقتصادى و اشتغال نیز محروم بود. تنها موردى كه براى فعالیت اقتصادى و اشتغال زنان در تاریخ یونان باستان ذكر شده، مربوط به حضور زنان براى فعالیت اقتصادى و اشتغال در بازار بوده است. این اشتغال همراه با مردان بوده و فقط در منطقه «كریت» مشاهده شده است.

3. ایران باستان‏
 در ایران در عصر هخامنشیان و اشكانیان، همانند روم و یونان، مرد در استفاده از اموال زن كاملاً مختار بوده؛ چون زن از هیچ حقوقى برخوردار نبوده است. به طور كلى زن داراى حداقل حقوق انسانى نبود تا بتواند فعالیت اقتصادى و اشتغال به كارى داشته باشد. 

وجود طبقات ممتاز در ایران موجب شد زنان از حیث اختیارات و مزایاى اجتماعى به دو دسته تقسیم شوند: 1. زنان اشراف و بزرگان؛ 2. زنان طبقه پایین‏تر. امّا واقع مطلب این است كه زنان اشراف در مقابل مردان طبقه خود، همان مقام و موقع را داشتند كه زنان طبقه پست‏تر نسبت به مردان خود دارا بودند. هر دو دسته از زنان از حقوق اقتصادى و اشتغال بهره‏اى نداشتند و فقط زنان طبقه اشراف از زندگى بهترى نسبت به زنان طبقه پایین‏تر برخوردار بودند. 

امّا در عصر ساسانى كه افراد جامعه به طبقات مختلفى تقسیم مى‏شدند، در داخل هر یك از طبقات، زنان متناسب با فرهنگ و وضعیت اشتغال طبقه خود مشاغلى را برعهده داشتند؛ مثلاً پوراندخت و آذرمیدخت كه از زنان خاندان سلطنتى بودند، حكومت كردند. زنان سایر طبقات نیز بسته به طبقه خود به كار ریسندگى، كشت و زرع یا صنعت آن روز اشتغال داشتند. از ویژگى‏هاى این دوران، مالك شدن دستمزد و درآمد توسط زنان بود كه مى‏توانست خود آن را بردارد یا به شوهرش بدهد.

4. عربستان قبل از اسلام‏ 
وضع زنان و دختران در عربستانِ جاهلیت بسیار رقّت‏بار بوده است؛ دختران در نظر پدران، و زنان در نظر شوهران موجودى ضعیف و بى‏قیمت و قابل تملك و معامله بوده‏اند. اختیارات مرد نامحدود بود و مادر در محدوده خانه زندگى مى‏كرد ولى حق هیچ‏گونه مداخله‏اى در امر زندگى نداشت. یكى از بدترین سنت‏هاى جاهلى درعربستان قبل از اسلام، زنده به گور كردن دختران بوده است.

5. عصر ظهور اسلام‏
با ظهور اسلام كرامت انسانى زن احیا شد و زن در كنار مرد به عنوان نیمى از پیكره حیات بشرى مطرح گردید. اسلام دختركشى را ممنوع كرد و به جامعه آموخت كه به دختران احترام بگذارند.

زن‏هاى صدر اسلام در امور اجتماعى، سیاسى و فرهنگى و كارهاى دیگر مشاركت داشتند. قرآن كریم كسب و تلاش اقتصادى زنان و مردان را تأیید كرده و مالكیت آنان را بر آن مترتب ساخته است: «للرجال نصیب مما اكتسبوا و للنساء نصیب مما اكتسبن؛(نساء آیه 32.) براى مردان از آن‏چه كسب كرده‏اند بهره‏اى است و براى زنان [نیز] از آن‏چه كسب كرده‏اند بهره‏اى است.» ا

شتغال زنان در عصر پیامبر (ص) به شكلى گسترده به چشم مى‏خورد و در تمامى شغل‏هاى رایج آن زمان، زنان حضور داشتند. زنى به نام زینب پزشك قبیله بنى‏داوود بود و مریضان را مداوا مى‏كرد. زنانى بسیار به امر شبانى و دامدارى اشتغال داشتند مانند سلامه و ام‏هانى.

6. اروپا در قرون وسطى‏
زن در اروپاى قرون وسطى از هیچ گونه حقوقى برخوردار نبود و در این دوران اگر چه زنان به كار كشاورزى مى‏پرداختند امّا نه به عنوان مالك، بلكه به عنوان افرادى مملوك براى دیگران كار مى‏كردند. در سال 586 میلادى كنفرانسى در فرانسه براى بررسى این موضوع منعقد شد كه آیا زن بشر است یا نه و در نهایت به این نتیجه رسیدند كه زن بشرى است كه فقط براى خدمت به مردان خلق شده است.

در قرون وسطى، جوامع اروپایى براى زنان حق اشتغال قائل نبودند و در ابعاد دیگر نیز زنان از حقوق اجتماعى و مالى محروم بودند. اروپا در قرون وسطى یكى از سیاه‏ترین و زشت‏ترین دوران حیات بشرى را پشت‏سر گذاشت.

7. عصر انقلاب صنعتى تا امروز 
 آغاز «انقلاب صنعتى» در اروپا سال 1760 میلادى بود و انگلستان نخستین جامعه‏اى بود كه خصلت صنعتى به خود گرفت و به مركزى براى نوآورى‏هاى فنى و اقتصادى و پیشرفت تكنولوژى تبدیل شد.

شكل‏گیرى جوامع صنعتى و ایجاد بازار كار جدید، موجب اشتغال زنان در بخش صنعت شد و از طرف دیگر باعث كاهش نقش خانواده شد. در جامعه‏هاى صنعتى، بسیارى از عملكردهاى سنّتى خانواده از بین رفته یا به شدت دگرگون شده است. اشتغال زنان در این دوره به منظور تكریم و بالا بردن منزلت زن نبوده و فقط جوامع صنعتى درصدد برطرف كردن نیاز خود به نیروى كار ارزان بودند. بر اساس آمار، تقریباً در تمام جامعه‏هاى صنعتى درآمد زنان به میزان قابل ملاحظه‏اى كم‏تر از درآمد مردان است.
کد مطلب: 107252
نام شما

آدرس ايميل شما
برای ارتقای فرهنگ نقد و انتقاد و کمک به پیشرفت فرهنگ و اخلاق جامعه، تلاش کنیم به جای توهین و تمسخر دیگران، نظرات و استدلال هایمان را در رد یا قبول مطالب عنوان کنیم.
نظر شما *